Angst om verantwoordelijkheid te nemen. Dat is wat hypengyophobia kort door de bocht betekent en waar veel mensen aan lijden. “Bang om afgeschoten, gecanceld of voor gek gezet te worden”, verduidelijkt neuropsycholoog, hoogleraar Neuropsychologie (Tilburg University) en auteur Margriet Sitskoorn. En dat is nadrukkelijk géén onschuldig fenomeen.
Bang voor iets wat wel móét
Want ook de verzekeringsbranche staat voor talloze uitdagingen. Welke rol voorzie je voor AI binnen je intermediairbedrijf? Hoe denk je talent binnen de financiële dienstverlening aan te trekken en vervolgens aan je te binden? Voor welke distributiekanalen en producten kies je als verzekeraar precies?
Kortom: er móéten keuzes gemaakt, visies gevormd en koersen uitgezet worden. Sitskoorn: “Maar door hypengyophobia gebeurt dat niet.” Zeker voor beslissers in de branche – die er juist zijn om die knopen door te hakken – is deze sluimerende angst, die neiging om je vooral in te dekken, funest. “Puntje bij paaltje gebeurt er niets als niemand meer fouten durft te maken.”
Afrekencultuur boosdoener
Waar die groeiende angst vandaan komt? Simpel: iedereen ligt tegenwoordig onder een vergrootglas en de heersende cultuur is er één waarin iedereen elkaar continu afrekent.
Een vanuit Amerika overgewaaid cultureel aspect, waar ze elkaar om het minste en geringste suen, herinnert Sitskoorn zich nog uit haar tijd in de Verenigde Staten. Omdat de koffie van McDonald’s te heet is. De Whoppers van de Burger King te klein zijn. Omdat je stoepje niet ijsvrij is, waardoor iemand uitglijdt. Verzekeraars hebben het er maar druk mee.
Sitskoorn: “Die angst dat je aangeklaagd kunt worden legt heel veel lam.” Binnen heel veel Amerikaanse scholen, bedrijven en zorginstanties is het daarom bijvoorbeeld protocol dat je als professional – uit voorzorg – nooit in je eentje met één iemand in een ruimte aanwezig bent. “Die kant gaan we hier ook op.”
Pleidooi voor brave spaces
Het gevolg: er gebeurt niets. Niemand neemt besluiten, iedereen schuift zijn verantwoordelijkheden af. Volgens de neuropsycholoog is het daarom nodig dat er brave spaces komen.
Sitskoorn verduidelijkt: “Ruimte om te reflecteren, je uit te spreken, kritiek te ontvangen en te geven. Dat mensen samen stappen zetten en dat je gedragen wordt in je intentie om besluiten te nemen. Zonder roekeloos te worden. Je moet je besluiten wel kunnen onderbouwen. Het gaat niet om bravoure, maar om onderbouwd een besluit nemen en een koers zetten.”
En dan nog kan er altijd iets fout gaan. “Maar er moet een cultuur ontstaan waarin je dan niet alleen staat.”
Zo train je je hersenen je hele leven
Ook voor je hersenen en je gedrag is die angst om verantwoordelijkheid te nemen rampzalig, weet Sitskoorn. Haar superexpertise ligt namelijk op het gebied van neuroplasticiteit van de hersenen. “Dus: hoe je hersenen zich aanpassen door invloeden uit je omgeving. En hoe ze zich dan ontwikkelen. Je emoties, je denken, je doen.”
In haar boek Ik2 (spreek uit ‘ik kwadraat’) omschrijft de hoogleraar Neuropsychologie aan de hand van 6 elementen hoe je je hersenen – en dan met name je zelfregulerende functies – kunt trainen om verleidingen op de korte termijn te weerstaan en langetermijndoelen te bereiken.
Goed slapen en écht nieuwe dingen doen
Samen vormen die 6 elementen het woord ‘Effect’. Eén van de ‘e’s’ staat voor Enriched Environment. “Jezelf blootstellen aan écht nieuwe dingen. Niet een nieuw boek van dezelfde schrijver, maar iets totaal anders. Nieuwe vrienden zoeken, een nieuwe hobby beoefenen, in een helemaal nieuwe omgeving gaan leven en werken: dan train je de plasticiteit van je hersenen enorm.”
Een ander element: Fixed Sleep Pattern. Goed slapen, in een vast patroon. “In je slaap breng je alles over van je korte naar je langetermijngeheugen; dan ga je pas leren. En je hersenen ruimen dan alle brain dirt op. Gebeurt dat niet, dan krijg je brain fog.” Bij ouders met jonge kinderen geen onbekend fenomeen.
Manipulatie tijdens AMdag
In haar nieuwe boek 'Train je Metabrein: krijg grip op je leven en de toekomst', wat binnenkort uitkomt, gaat Sitskoorn heel nadrukkelijk in op zingeving. Dat een alleen maar comfortabel leven leiden je niet gelukkig maakt. Dat je een doel nodig hebt. “En als je écht iets wilt bereiken, wordt het altijd ergens ongemakkelijk.”
Bij verzekeraars en intermediairs draait het niet alleen om iemands doelen helder te krijgen: het liefst hebben adviseurs dat mensen en zakelijke klanten daar ook naar handelen. Voor hun eigen bestwil, natuurlijk.
Hoe je iemands gedrag zo kunt manipuleren dat diegene dat ook daadwerkelijk doet? Daarvoor nodigt Sitskoorn iedereen uit om naar haar sessie tijdens de AMdag te komen. “Ik ga zeker de zaal manipuleren en ze dit leren. Door op pijn en genotsnetwerken in te spelen”, geeft ze nog wel weg.
Margriet Sitskoorn is één van de sprekers tijdens de AMdag, op dinsdag 17 november 2026 in congrescentrum NBC in Nieuwegein. Interesse? Meld je dan nu aan!
