vrije advocaatkeuze

SP-kamerlid Michiel van Nispen heeft minister voor Rechtsbescherming Sander Dekker vorige week gevraagd om eventueel een nieuwe uitleg van de vrijheid van advocaatkeuze voor rechtsbijstandverzekeringen vast te leggen. Hij deed dit naar aanleiding van een uitspraak in een Belgische zaak bij het Europese Hof van Justitie waarin de vrije advocaatkeuze bij rechtsbijstandverzekeraars is uitgebreid naar elke fase die tot een procedure kan leiden.

Het moest er een keer van komen, dat een Nederlandse gerechtelijke instantie zich zou uitlaten over de toepassing in ons land van het arrest van het EU Hof van 14 mei 2020. De eer was daarbij aan de Geschillencommissie van Kifid die op 31 maart met een zeer uitgebreide en doorwrochte uitspraak is gekomen. Men ging daarbij niet over één nacht ijs want de kamer die dit besliste bestond uit maar liefst vijf leden!

Is het recht op vrije advocaatkeuze in een rechtsbijstandverzekering beperkt tot die situatie waarin de advocaat nodig is voor het voeren van een gerechtelijke of administratieve procedure? Deze kwestie heeft onlangs voorgelegen bij de geschillencommissie. Daarbij speelde de vraag: heeft de uitspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 14 mei 2020 in een Belgische zaak gevolgen voor de Nederlandse rechtsbijstandverzekeringspraktijk?

Het blijft voor consumenten lastig om het verschil te zien tussen Achmea de schadeverzekeraar en Achmea de rechtsbijstandverzekeraar. Een klant die naar de rechtbank stapte om zijn stormschade van Achmea vergoed te krijgen, richtte zijn pijlen op de verkeerde Achmea. Niet de schadeverzekeraar weigerde hem een advocaat, maar de rechtsbijstandverzekeraar.

Het Nederlandse systeem van rechtsbijstandverzekeringen is uniek in Europa. Een opeenvolging van uitspraken van het Europese Hof van Justitie zet die uitzonderingspositie onder druk. De meest recente duwt nog wat harder op een toch al beurse plek: de reikwijdte van de vrije advocaatkeuze. Advocaten slijpen de messen, maar de verzekeraars zeggen zich geen zorgen te maken. Drie afgevaardigden van de rechtsbijstandverzekeraars zijn bereid om hun zienswijze nader toe te lichten.

Het Europese Hof heeft onlangs opnieuw een arrest gewezen waardoor verzekerden met een rechtsbijstandpolis steeds vaker een eigen advocaat mogen kiezen om hun problemen op te lossen.

De huidige toepassing van vrije advocaatkeuze in rechtsbijstandsverzekeringen staat op het punt om herijkt te worden. Hoewel de rechtsbijstandsverzekeraars vurig het tegendeel beweren, menen experts dat een recente uitspraak van het Hof van Justitie wel degelijk op de Nederlandse situatie van toepassing is. Dat betekent dat het recht op een zelfgekozen advocaat veel eerder aan de orde komt. Maar voor het zover is, zal er ongetwijfeld eerst geprocedeerd moeten worden.

Het blijft een heikel punt: vanaf wanneer heeft een consument met een rechtsbijstandsverzekering recht op vrije advocaatkeuze? Het Europese Hof deed vorige week een uitspraak die de huidige consensus opnieuw overhoop zou kunnen gooien. Het Verbond heeft dat vonnis bestudeerd en concludeert dat de uitspraak niet van toepassing is op de Nederlandse situatie.

Wat begon als een strikt Belgische kwestie, krijgt mogelijk grote gevolgen voor de uitvoering van rechtsbijstandsverzekeringen in Nederland. Het Europese Hof heeft vorige maand in de Belgische zaak nader toegelicht vanaf welk moment een klant met een verzekering recht heeft op vrije advocaatkeuze. Dat blijkt een stuk eerder te zijn dan nu het geval is.

Een klant van Arag heeft bij Kifid bijna een miljoen euro schadevergoeding van zijn rechtsbijstandverzekeraar gevraagd. Hij verloor zijn en zaak en dichtte dat verlies toe aan de onervarenheid van de jurist die hem bijstond. Dat zou blijken uit het feit dat de jurist niet wist waar de partijen moesten gaan zitten op het moment dat de zaak werd behandeld. Volgens Kifid toont dat echter niet aan dat Arag tekortgeschoten is.