nieuws

‘Overheid moet risicomanagement aardbevingsregio breder trekken’

Schade 497

De risicoanalyse die de overheid heeft gemaakt van aardbevingsregio Groningen deugt niet. De analyse is te veel gericht op een grote beving die leidt tot instorting van gebouwen en dodelijke slachtoffers. Trek dat breder, betoogde hoogleraar sociale psychologie Tom Postmes tijdens het VNAB-event dat in het teken stond van aansprakelijkheid. “Kijk ook naar de impact van veel kleine bevingen met cumulatieve schades. Die hebben veel meer impact op de mensen die er wonen.”

‘Overheid moet risicomanagement aardbevingsregio breder trekken’

Postmes, hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen en wetenschappelijk directeur van het Kennisplatform leefbaar en kansrijk Groningen, presenteerde dinsdagmiddag bij de Vereniging Nederlandse Assurantie Beurs (VNAB) verschillende onderzoeken over de maatschappelijke impact van aardbevingen. Die wijzen er samen op dat de overheid al jaren het verkeerde uitgangspunt hanteert in de risicoanalyse voor de regio.

Fysieke onveiligheid

Bewoners van het aardbevingsgebied in de gaswinningsregio voelen zich onveilig en een kwart van de ongeveer 410.000 inwoners voelen zich extra onveilig. Zij hebben meervoudige schades aan hun huizen. “Je zou denken dat de reden voor die onveiligheid vooral komt door de angst dat het huis instort”, hield Postmes de zaal voor.

Dat blijkt niet het geval. De fysieke veiligheid speelt een beperkte rol, laten zijn onderzoeken zien. Wat heeft meer invloed? Het meemaken van een aardbeving is zo’n nare ervaring dat mensen bang zijn voor een volgende, aldus Postmes. Daarnaast speelt schade een belangrijke rol. “Bewoners zijn bang voor blijvende schade, voor het gedoe rondom schadeafhandeling, vrezen dat hun huis op termijn total loss raakt, dat ze hun huis niet verkocht kunnen krijgen en dat ze financieel in de knel raken.”

Stress

Dat beïnvloedt de algehele gezondheid van Groningers uit de gaswinningsregio. “De groep met meervoudige schade heeft meer stressgerelateerde klachten, meer burn-outs en ook een slechtere waargenomen gezondheid. De trend is dat die klachten toenemen; dat lijkt mij zorgelijk”, aldus de hoogleraar.

Onrecht

“Toen we begonnen met ons onderzoek naar de maatschappelijke impact dachten we dat het draaide om onrecht”, vervolgde Postmes. “Dat speelt inderdaad een rol, maar de vele schades veel meer.” Schade zorgt volgens hem rechtstreeks voor een gevoel van onveiligheid, maar ook voor een gebrek aan vertrouwen. Dat beïnvloedt ook weer de ervaren veiligheid op een negatieve manier. “En die ervaren onveiligheid heeft een sterk effect op de gezondheid.”

Risicoanalyse

Postmes analyseerde vervolgens het risicomanagement van de overheid. Die is gericht op het versterken van gebouwen en sinds kort het terugdringen (en zelfs helemaal stoppen) van de gaswinning. Daarmee wil de overheid het risico op een grote beving die leidt tot instorting van gebouwen en dodelijke slachtoffers beperken.

“Die analyse deugt niet”, aldus Postmes. “Die grote beving is nooit gebeurd en het zijn juist de vele kleine bevingen die zorgen voor maatschappelijke ontwrichting. De versterking van huizen komt niet van de grond en de afhandeling van schades verloopt traag.”

Op het moment dat ‘het westen’ denkt ‘nu is alles geregeld’, raken ze in Groningen juist in de stress

Radicaal anders

Dat laatste noemt hij een (gezondheids)risico op zich. Mensen zijn soms wel halve werkweken per week bezig met hun schadedossier. “Als de schadeafhandeling niet soepel verloopt, leidt dat tot risico’s voor mensen. Daar komt bij dat de woningmarkt in Groningen is verstoord. Dat zorgt voor nieuwe dreigingen en onzekerheden.”

Als de overheid het goed wil aanpakken, moet de risicoanalyse radicaal anders, vindt hij. Het beleid moet breder getrokken. Behalve het risico managen van een grote aardbeving, moet de overheid kijken naar de impact van de vele kleinere bevingen. “Die zorgen voor cumulatieve schades en hebben veel meer impact op de bewoners. Dit is een maatschappelijk probleem.”

Gaskraan dicht

Dat probleem is bovendien niet verholpen nu de minister heeft aangekondigd de gaskraan in 2022 volledig dicht te draaien. Postmes: “De angst voor seismiciteit neemt af, maar andere angsten blijven. Op het moment dat ‘het westen’ denkt ‘nu is alles geregeld’, raken ze in Groningen juist in de stress. Als de overheid het probleem als crisis zou bestempelen, weten de bewoners dat ze serieus genomen worden.”

Reageer op dit artikel