nieuws

Wie is aansprakelijk voor een op hol geslagen paard?

Schade 4858

Degene die zeggenschap heeft over het risico zou ook aansprakelijk moeten zijn voor eventuele schade veroorzaakt door bijvoorbeeld gebrekkige opstallen of ontsnapte dieren. Deze nieuwe kijk van letselschadeadvocaat en onderzoeker Arvin Kolder moet duidelijkheid scheppen in veel aansprakelijkheidszaken.

Wie is aansprakelijk voor een op hol geslagen paard?

Een hond die tijdens de vakantie van de eigenaar ontsnapt uit het asiel, de straat op rent en een verkeersongeval veroorzaakt. Is het baasje dan aansprakelijk of het asiel? Een plafond van een advocatenkantoor dat plotseling naar beneden komt en een bezoeker verwondt. Is de verhuurder aansprakelijk of de gebruiker van het pand? Een automonteur die met een auto die ter reparatie is aangeboden een proefritje maakt en waarvan de remmen niet blijken te werken waardoor hij een voorbijganger aanrijdt. Bij wie moet het slachtoffer zijn (letsel)schade claimen: de autobezitter of het garagebedrijf?

Verhoogd gevaar

Met gemak schudt Arvin Kolder, onderzoeker van de Rijksuniversiteit Groningen, meer voorbeelden uit zijn mouw. Gemene deler bij al die casussen: het gaat om wie aansprakelijk is – en zich desgewenst moet verzekeren – voor zogenoemde ‘bronnen van verhoogd gevaar’. Hieronder vallen volgens de wetgever dieren, roerende zaken, opstallen en gevaarlijke stoffen. Er bestaat volgens de jurist vaak onduidelijkheid over de vraag of de eigenaar of een ander als ‘gebruiker’ aansprakelijk moet worden gesteld voor de schade. “Slachtoffers weten hierdoor niet bij wie ze moeten zijn en eigenaren en vermeende bedrijfsmatige ‘gebruikers’ zijn in het ongewisse wie van de twee zich tegen deze aansprakelijkheidsrisico’s moet verzekeren.”

Volgens de hoogste rechter werd het paard bedrijfsmatig gebruikt en moest tegen de manege worden geprocedeerd

Die onduidelijkheid kan bovendien leiden tot lange procedures. Bekende jurisprudentie is de zaak over het paard dat door de eigenaar ondergebracht is bij een manege om zadelmak te worden gemaakt. Dat paard trapt daar een jong meisje in het gezicht met ernstige letselschade tot gevolg. Het slachtoffer procedeert uiteindelijk tot de Hoge Raad tegen de eigenaar van het paard. Kolder: “Maar de Hoge Raad stelt vast dat tegen de verkeerde partij is geprocedeerd. Volgens de hoogste rechter werd het paard bedrijfsmatig gebruikt en moest tegen de manege worden geprocedeerd. Er werden geen paardrijlessen of huifkartochten mee gehouden, het paard stond daar alleen maar om zelf afgericht te worden, en toch valt ook dat onder bedrijfsmatig gebruik.”

Zeggenschap

De risicoaansprakelijkheid is nooit gedeeld en ligt altijd bij of de eigenaar of de gebruiker. Daardoor komen zaken als deze volgens de advocaat regelmatig voor. Behalve tot onzekerheid, leidt het tot lange procedures en kan het procederen tegen de verkeerde partij ertoe leiden dat de zaak verjaard is tegen de tijd dat duidelijk is wie wel aansprakelijk gesteld had moeten worden. En het leidt tot dubbele verzekeringslasten. Kolder: “Omdat beide partijen niet weten of ze aansprakelijk zijn, wordt hetzelfde risico vaak meermaals verzekerd. Bedrijven zullen die onnodige premiekosten doorberekenen aan hun afnemers.”

Omdat beide partijen niet weten of ze aansprakelijk zijn, wordt hetzelfde risico vaak meermaals verzekerd

De oplossing die Kolder heeft uitgewerkt in zijn promotieonderzoek draait om de vraag bij wie de zeggenschap over het risico ligt. Diegene is volgens hem aansprakelijk. “Wie invloed kan uitoefenen op het risico is de aansprakelijke partij. Als ik op vakantie ben, heb ik geen invloed op mijn hond in het asiel; het asiel wel en dus draagt dat de aansprakelijkheid. Op mijn paard gestald bij een manege heb ik als eigenaar geen invloed; de zeggenschap over het risico ligt bij de manege. Als je dieren vervoert voor een ander, heb jij de beslissende verantwoordelijkheid om te voorkomen dat ze uit kunnen breken.” Volgens Kolder moet het begrip ‘gebruiker’ in deze context ruim geïnterpreteerd worden. “Een bewaarder van een dier kan ook een gebruiker zijn, evenals een vervoerder.”

Profijt

In het verlengde van zeggenschap spelen drie andere gezichtspunten een belangrijke rol bij de beoordeling. Dat zijn duidelijkheid en opspoorbaarheid, profijt en verzekerbaarheid. “De gedupeerde moet terechtkunnen waar het is misgegaan. Bij een schade op de manege moet je niet de achterliggende eigenaar van een paard hoeven zoeken”, aldus de onderzoeker. “Ook de vraag of je profijt hebt van je werkzaamheden is bepalend voor de aansprakelijkheid. Een vervoerder van dieren wordt daarvoor betaald. Dan gelden niet alleen de lusten, maar ook de lasten. Tot slot is het voor een bedrijfsmatige, lees professionele, partij makkelijker om zich tegen de aansprakelijkheid te verzekeren dan de particuliere eigenaar, omdat die eerste de premie kan doorberekenen aan klanten.”

Volgens Kolder kan deze manier van kijken naar aansprakelijkheidskwesties direct in de rechtspraktijk worden toegepast. “Ik doe in mijn proefschrift wel voorstellen voor een wetswijziging, maar mijn uitleg aan de hand van zeggenschap past ook al in het huidige systeem.”

Hoge Raad

Ondertussen geeft Kolder lezingen in het land en probeert hij collega-advocaten te bewegen zijn theorie in de praktijk te brengen. Volgens hem wordt zijn pleidooi goed ontvangen. “Ik krijg te horen dat het een  overtuigend verhaal is. Hopelijk is het een kwestie van tijd dat de eerste gerechtelijke uitspraken volgen die uitgaan van dit gedachtegoed. Het zou mooi zijn als mijn visie breed gedeeld gaat worden en ik zou het heel fraai vinden als een zaak uiteindelijk bij de Hoge Raad komt. Dan kan die zich hier ook over uitlaten.”

Dit artikel verscheen eerder in am:45.

Reageer op dit artikel