nieuws

Folkert Pama (ASR): ‘Overheid kan consument prikkelen met fiscaal aftrekbaar advies’

Pensioen 3553

Ongeveer 90 procent van de Nederlanders doet niet aan financiële planning. Die beperkte interesse en de veranderingen in het pensioenstelsel vormen samen een groot maatschappelijk risico, denkt ASR-directeur Klantbediening Pensioenen Folkert Pama. Volgens hem is het de verantwoordelijkheid van de hele keten om financieel advies toegankelijker te maken. Advies fiscaal aftrekbaar maken zou consumenten een belangrijk steuntje in de rug kunnen geven. “Mensen ervaren advieskosten als drempel. Dus als we drempels willen wegnemen, zou dat een oplossing kunnen zijn”, zegt Pama.

Folkert Pama (ASR): ‘Overheid kan consument prikkelen met fiscaal aftrekbaar advies’

De oud-directeur en oprichter van BeFrank houdt zich bij ASR onder meer bezig met klantbediening. Daar valt alle online en offline communicatie met pensioenklanten onder. Volgens Pama weten veel mensen wel dat er gesproken wordt over wijzigingen in het pensioenstelsel, “maar mensen hebben niet het besef dat er eigenlijk al heel veel veranderd is. En dat veel van die veranderingen hen ook echt raken. Als je straks je huis niet hebt afgelost en je pensioen is niet hoog genoeg om je hypotheeklasten te betalen, dan hebben wij een sociaal probleem met elkaar. Daarom roepen we mensen op om meer pensioenbewust te zijn.”

Er zijn al heel veel bewustwordingscampagnes geweest. Waarom werken ze niet?
“Zo pessimistisch ben ik niet. Voor ons is het een gegeven dat pensioenbewustzijn aanwezig is. Als wij mensen aanschrijven over een bepaald onderwerp, dan zien we dat sommige risicogroepen als eerste reageren zonder dat wij ze speciaal benoemen. Dat betekent dat er bewustzijn is. Of ze vanaf daar ook verder op zoek gaan naar antwoorden, dat vind ik onze verantwoordelijkheid. Daar haakt men vaak af, dus daar moeten we verandering in brengen. Dat is stap één. Het tweede is dat we heel veel one-size-fits-all-communicatie zien. Dat werkt niet meer. Jongeren reageren niet op standaardcommunicatie. Op het moment dat je jongeren een brief van vijf pagina’s stuurt, dan wordt dat niet gelezen. Dan kun je zeggen dat je ze bereikt hebt omdat de brief is aangekomen, maar je hebt er niets aan gehad.”

Wetten worden meestal zodanig aangepast dat er een versobering plaatsvindt

Wat is volgens jullie wel de manier om risicogroepen te benaderen?
“We zien bijvoorbeeld dat vrouwen in de leeftijd van 35 tot 55 jaar een kwetsbare doelgroep zijn als het gaat om financiën. Ongeveer de helft is niet financieel redzaam. Daar hebben we een apart platform voor ontwikkeld. Dat heet ‘Ik denk vooruit’, waarin we ze bewust maken van de gevaren die ze lopen en wat ze daaraan kunnen doen. Daar zetten we informatie op om te laten zien wat ze kunnen doen en we geven ze vergelijkingsmateriaal. Gewoon uit het leven gegrepen. Wat we willen doen is helpen bij de bewustwording van het risico dat er financiële problemen kunnen ontstaan. Wij zeggen niet: je moet er wat aan doen. Je kunt er ook voor kiezen om bewust het risico te lopen. Dat is een keuze. Dat proberen we niet aan de man te brengen met allerlei ingewikkelde correspondentie maar gewoon met voorbeelden die laten zien wat er kan gebeuren. Het risico, maar ook hoe je het kunt voorkomen.”

Risicogroepen prikkelen om financieel advies in te winnen, is dat wel een exclusieve taak van een pensioenuitvoerder?
“Wij vinden dat de keten in zijn totaliteit die verantwoordelijkheid heeft. En niet alleen over pensioenen, maar over financial planning als geheel. De overheid is onderdeel van de keten want die past regelmatig de wetten aan en daar zitten allerlei consequenties aan. Werkgevers hebben ermee te maken, die doen aanpassingen in hun toezeggingen. En wij als aanbieders hebben een zorgplicht om erop te wijzen wat de veranderingen zijn in de pensioenvoorziening. Dan hebben we nog adviseurs in de keten zitten. Wij vinden het van belang dat adviseurs gaan aangeven wanneer iets een afdoende pensioen is en wanneer niet. Dat is ook een adviestaak.”

Maar uiteindelijk moet een klant toch zelf naar een adviseur stappen?
“De grote vraag wie verantwoordelijk is om zich in jouw totale financiële situatie te verdiepen, die zou ik niet weghalen bij het individu zelf. Jij en ik zijn consumenten, we hebben ook een plicht om ons huishoudboekje op orde te hebben. Maar consumenten kunnen best een steuntje in de rug gebruiken. Wetten worden meestal zodanig aangepast dat er een versobering plaatsvindt, dus dan is het wel van belang om daar goed over te communiceren. Dat zou je bijvoorbeeld kunnen doen door advies fiscaal te faciliteren.”

Wij vinden het van belang dat adviseurs gaan aangeven wanneer iets een afdoende pensioen is

Zegt u eigenlijk dat er zoveel gemorreld is aan wet- en regelgeving, dat daar de aftrekbaarheid van financieel advies tegenover mag staan?
“Ik zou daar niet direct een pleidooi van willen maken. Ik concludeer dat het nu niet aftrekbaar is. Mensen ervaren advieskosten als drempel. Dus als we drempels willen wegnemen, dan zou dit een oplossing kunnen zijn.”

Kan de overheid op een andere manier bijdragen dan via fiscale aftrekbaarheid?
“Het zit niet alleen bij de overheid. Ik vind het te makkelijk om te zeggen dat aftrekbaarheid het enige is dat moet gebeuren. Ook al heb je fiscaal aftrekbare advieskosten, dan nog zullen advieskosten een drempel zijn. De kosten voor een financieel totaalplan kunnen in de huidige situatie al snel oplopen tot meer dan duizend euro, maar dat kun je ook op een andere manier reduceren. Bij onze pensioenregelingen bieden we bijvoorbeeld een pensioenverkenner aan waar je je lasten en je totale pensioenoverzicht in kunt laden. Dan heb je inzicht of je straks voor een probleem staat of niet. De hele inventarisatiefase kunnen we dus met tools bij de werknemer leggen. Dan kan een consument gericht financieel advies vragen.”

Zou financial planning niet een bijkomende verantwoordelijkheid moeten zijn van de werkgever die de pensioenregeling aanbiedt?
“Als een werkgever vindt dat hij er belang bij heeft dat de huishoudboekjes van zijn werknemers op orde zijn wel. Hij zou dan bij de volgende versobering van het pensioenstelsel kunnen zeggen: jullie krijgen allemaal 1 of 2 uur financieel advies dit jaar. Dan kun je zelf als werknemer bepalen of je dat nuttig vindt of niet. Je moet wel een keer advies gehad hebben om het nut en de noodzaak te kunnen ervaren.

Stel dat een werknemer vindt dat het toegevoegde waarde heeft en dat hij het jaarlijks advies wil. Dan kan zo’n werkgever zeggen ik financier dat in het eerste jaar 100 procent, in het tweede jaar 75, derde jaar 50, het vierde jaar 25 procent en het vijfde jaar betaal je het helemaal zelf. Dan heb je mensen laten wennen aan het feit dat financieel advies geld kost en dat het toegevoegde waarde heeft. En als werkgever heb je daar ook je bijdrage in gedaan.”

Je moet een keer advies gehad hebben om het nut en de noodzaak te ervaren

Zijn er al werkgevers die dat zo doen?
“Nee, ik ken ze niet. Er zijn wel werkgevers die het aanbieden, maar niet op deze manier. Dan biedt het bedrijf bijvoorbeeld aan om gebruik te maken van de pensioenadviseur als er wijzigingen zijn in de pensioenregeling. De adviseur van de werkgever wordt dan ook de adviseur van de werknemer.”

Welke partij moet nu als eerste zijn verantwoordelijkheid pakken in de keten?
“Je kunt dan kijken naar wat het meeste effect heeft, maar uiteindelijk hebben sommige dingen alleen maar effect als je ze allemaal doet. Dat maakt het een ketenverantwoordelijkheid. Als één partij het allemaal zou kunnen oplossen, dan was het al gebeurd. Het is een optelsom van maatregelen die moet leiden tot de oplossing. Maar het stimuleren vanuit de overheid, dat gaat de keten zeker helpen.”

Dus fiscaal aftrekbaar advies?
“Ja. Dan mogen ze wat mij betreft ook voorwaarden stellen aan de andere ketenpartners. Als jullie dit doen, dan doen wij dat. Dan kom je mooi uit op ons poldermodel en daar zijn we goed in. Dat zou moeten lukken.”

Reageer op dit artikel