blog

Inperken van solidariteit bevordert vertrouwen in pensioenfondsen

Pensioen 1213

Ons ooit zo geroemde pensioenstelsel piept en kraakt in al haar voegen. Is er nog toekomst voor pensioenfondsen met hun collectieve uitkeringsregelingen, in een tijd waarin solidariteit steeds verder lijkt af te brokkelen?

Inperken van solidariteit bevordert vertrouwen in pensioenfondsen

Met het oog op hun eigen toekomstbestendigheid zullen fondsen aan moeten tonen dat zij staan voor een evenwichtige belangenbehartiging tussen jong en oud. Intergenerationele solidariteit mag niet uitmonden in eenrichtingsverkeer. Nu is ‘evenwichtig’ een vaag begrip wanneer je dit niet verder definieert. Evenwichtig betekent dat de koopkracht van het pensioen op korte en lange termijn van vergelijkbaar niveau is.

Een pensioenfonds kan hier handen en voeten aan geven door te sturen op een gelijke Koopkracht van het uit te keren pensioen in twee opeenvolgende tijdvakken van 30 jaar (K1 en K2). Het eerste tijdvak staat hierbij voor de oudere deelnemers, het tweede voor de jongere.

In geval van ontoereikende middelen zou bij aanvang moeten worden gekort, zodanig dat binnen afzienbare termijn structureel de volledige prijsindex kan worden verleend. Dit is evenwichtiger dan gedurende een langere periode gedeeltelijk indexeren. Dat laatste gebeurt vaak in de huidige praktijk.

Rekenrente

De rekenrente zou de evenwichtsdoelstelling moeten bevorderen. Deze is immers bepalend voor hoogte van de verplichtingen, de daaruit volgende dekkingsgraad en daarmee de perceptie van de financiële gezondheid van het fonds.

Een op reëel beleggingsrendement gebaseerde rekenrente sluit beter aan bij werkwijze en ambitie van het fonds. Dit betekent enerzijds een verruiming door de beleggingsmix als uitgangspunt te nemen en anderzijds een afslag voor toekomstige inflatie. Een gemiddeld fonds zal een nominale dekkingsgraad van 110% inruilen voor een reële dekkingsgraad van 100%.

Indexatiebeleid

Alhoewel de dekkingsgraad bij een reële rekenrente daalt, hoeft dit niet nadelig te zijn voor ouderen. Wanneer een nominale dekkingsgraad van 110% wordt ingeruild voor een reële dekkingsgraad van 100%, betekent dit juist dat de korte termijn indexatie van nihil naar volledig gaat.

Een (reële) dekkingsgraad van 100% staat immers voor precies genoeg geld om naar verwachting het pensioen structureel en volledig te kunnen indexeren. Het evenwicht is ook gediend bij reeds vanaf dat niveau volledig indexeren. Iedere vorm van uitstel leidt tot een verstoring van het evenwicht, in casu benadeling van ouderen. Ook mag de solvabiliteit in het fonds niet te veel oplopen, aangezien dit eenzijdig in het voordeel van jongere deelnemers is. Extra indexeren is dan geboden.

Omgekeerd zal bij onderdekking herstel moeten komen vanuit het opschorten van de toeslagverlening. Op deze wijze kan de dekkingsgraad jaarlijks zo’n 2% toenemen. Bij een dekkingsgraad van 90% duurt het dan 5 jaar totdat deze is hersteld tot 100%. Beneden een kritieke grens dient wel te worden gekort. Immers, bij een te lange aanloopperiode komt de evenwichtigheid (verhouding K1 en K2) onder druk te staan.

Actieve deelnemers

Het is mogelijk om de evenwichtige belangenbehartiging ook ten aanzien van nieuwe pensioenopbouw te implementeren. De premiedekkingsgraad zal hierbij gelijk moeten worden gesteld aan de dekkingsgraad van het fonds. Dit kan door, uitgaande van een vaste en leeftijdsonafhankelijke inleg, de in te kopen aanspraken zodanig te schalen dat van genoemde gelijkheid sprake is. Het is dan voor actieve deelnemers niet minder aantrekkelijk om op te bouwen in een pensioenfonds met een lager dan gemiddelde dekkingsgraad. Het feit dat er dan in de eerste jaren niet geïndexeerd wordt, wordt gecompenseerd door een hogere in te kopen aanspraak. Dit laatste is een belangrijke voorwaarde, aangezien dit een mogelijke bron van onvrede onder actieve deelnemers wegneemt.

Solidariteit inperken

Pensioenfondsen hebben een imagoprobleem en zullen het vertrouwen onder het publiek moeten herstellen. Het inperken van intergenerationele solidariteit kan dit bevorderen. Een reëel kader met de in dit artikel genoemde aanvullende voorwaarden is daarbij essentieel.

Pieter Zeegers is actuaris en financial planner bij Pension Partners. 

Reageer op dit artikel