blog

Zo voorkom je geluks- en pechgeneraties

Pensioen 4384

Vorige week schreef het NRC “Vergrijzing bedreigt onze pensioenen niet, ook niet in 2050”. Een opvallende titel, aangezien overal ter wereld de vergrijzing een belangrijke invloed heeft op de pensioenen. Wanneer er sprake is van (gedeeltelijke) omslag in een pensioenstelsel, heeft een verandering in de verhouding werkenden en gepensioneerden invloed. Dat is een wetmatigheid. Minder werkenden die inleggen, meer gepensioneerden die geld onttrekken: een kind kan de rekensom maken.

Zo voorkom je geluks- en pechgeneraties

Al snel zag ik dat het niet de mening van het NRC was, maar van Rob de Brouwer.  Het artikel was naar aanleiding van het boek 21 Mythes en onwaarheden over ons pensioen. Dat meende ik al eens eerder gezien te hebben dus ik vroeg me af wat de nieuwswaarde was. Even Googelen leerde dat het boek al uit 2016 was, dat de Brouwer voorzitter is van de Nederlandse Bond voor Pensioenbelangen en kandidaat is bij 50Plus (wat NRC niet vermeldde). En het artikel verscheen een dag voor de verkiezingen.

De wensen van 50Plus

Ik heb het boekje doorgebladerd en de belangrijkste conclusies zijn: “Er zit genoeg geld in de pot voor jong en oud”, “Laten we vooral niet aan ons fantastische pensioenstelsel tornen” en vooral “de rekenrente moet omhoog”. Dit is al jaren de wens van 50Plus. En steeds meer (uitsluitend gepensioneerde) deskundigen (of rekenrenteniers) pleiten hiervoor. Soms zelfs onder het mom van ‘we willen wat het beste is voor jong en oud’. Maar het verhogen van de rekenrente is hoe dan ook een verschuiving van jong naar oud.

Vanaf een dekkingsgraad van 110% kan er deels geïndexeerd worden en voor een volledige indexatie is een dekkingsgraad van 125% nodig. De dekkingsgraad stijgt door een stijgende rentestand en door betere rendementen. 50PLUS wil nu al vast indexeren ‘want door hogere rendementen zal het in de toekomst goed komen’. Oftewel: de pensioenen kunnen nu omhoog en het risico dat het mis gaat is voor de jongeren. De rentes gaan vast een keer omhoog, de dekkingsgraden ook en dan kan er weer geïndexeerd worden. Maar niet eerder. En dat is ook helemaal niet nodig. De pensioenen in Nederland zijn namelijk al torenhoog. Dat bleek uit het laatste tweejaarlijkse OESO rapport ‘Pensions at a glance‘, waarin de pensioenstelsels van alle 35 OESO landen worden vergeleken.

Pensioenen zijn hoger dan ze ooit zijn geweest

In Nederland lag de netto vervangingswaarde boven de 100%. Netto gaan Nederlanders er dus op vooruit als ze met pensioen gaan. Dit is nergens ter wereld zo. Het gemiddelde van alle OESO landen ligt op 63%. De pensioenen zijn op dit moment ook hoger dan ze ooit geweest zijn. In 2013 was de vervangingswaarde nog 90,7% en in 2015 was dit 95,7%. In het voorwoord van het boek las ik dat het bedoeld is om gepensioneerden een riem onder het hart te steken. Wellicht omdat een hart onder de riem niet nodig is met een dergelijke vervangingswaarde.

Pensioenoptimist

Rob de Brouwer werd pensioenoptimist genoemd. Optimist is de nieuwe term voor mensen die liever niet van feiten en wetenschap uitgaan, zoals klimaatoptimist Marianne Zwagerman. Toch ben ik het deels eens met zijn optimisme. De combinatie van omslag en kapitaaldekking is een sterk punt van ons pensioenstelsel. En we hebben in Nederland het hoogste pensioenvermogen per hoofd van de bevolking bij elkaar gespaard. Wij zouden dan ook geen probleem hoeven te hebben. Alleen het feit dat dit enorme vermogen in een collectieve pot zit, zorgt voor een generatieconflict. Dat is inherent aan het stelsel.

De oplossing is een overgang naar een stelsel met individuele pensioenpotjes. Iets wat het kabinet ook wil maar waarvoor de FNV blijkbaar dwarsligt. De vakbond wil dit niet “omdat er veel minder solidariteit tussen generaties in dit model zit” en “omdat er dan geluks- en pechgeneraties ontstaan.” Maar juist het huidige stelsel zorgt voor geluks- en pechgeneraties. Juist dit stelsel zorgt ervoor dat de solidariteit onder druk staat. Aan die FNV-ers zou ik willen vragen: “Stel nu eens dat dat vermogen al lang geleden toebedeeld was aan individuele potjes van individuele deelnemers. Welk probleem zouden we dan op dit moment nog hebben?”

Sjaak Zonneveld is schrijver van Het Nieuwe Werken aan je pensioen en mede-oprichter van BrightPensioen

Reageer op dit artikel