nieuws

Bijna 60% taxaties hoger dan koopsom woning

Financiële planning 9660

Woningen worden in 60% van de gevallen op een hogere waarde getaxeerd dan de werkelijke koopsom. Gemiddeld schat de taxateur de waarde 5,3% te hoog in, blijkt uit onderzoek van DNB.

Bijna 60% taxaties hoger dan koopsom woning

Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken) heeft de toezichthouder laten onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om de kwaliteit van woningtaxaties te verhogen. “Samengevat duidt het onderzoek van DNB op een systematische overwaardering van taxaties ten opzichte van de koopsom. Dat vind ik zorgelijk: een taxatie is bedoeld als onafhankelijke waardebepaling van een woning voor hypotheekverstrekking. Door de huidige inrichting van het systeem hebben de betrokken partijen – koper, verkoper, makelaar, adviseur en hypotheekverstrekker – bij de aankoop van een huis belang bij een taxatiewaarde die ten minste de koopsom is.” Overwaardering komt iets vaker voor bij starters dan bij doorstromers. Door systematische overwaardering lenen huizenkopers te veel en onderschatten geldverstrekkers de kredietrisico’s, aldus DNB. Grofweg had een huizenkoper gemiddeld € 10.000 minder kunnen lenen als bij de verstrekking de aanschafwaarde in plaats van de taxatiewaarde was gehanteerd.

Taxatiewaarde komt niet onafhankelijk tot stand

DNB heeft bij Nederlandse banken data opgevraagd over koopsommen, taxatiewaarden en leningvoorwaarden op individueel leningniveau. Daaruit blijkt dat bij een op de drie taxaties de taxatiewaarde exact gelijk is aan de koopsom. In bijna 60% van de gevallen ligt de taxatiewaarde boven de koopsom. “Dit zijn opvallende uitkomsten”, schrijft Ollongren aan de Tweede Kamer. “In een goed functionerende taxatiemarkt zou sprake moeten zijn van ongeveer evenveel taxaties onder als boven de koopsom en zou de taxatiewaarde gemiddeld gezien niet systematisch mogen afwijken van de koopsom.” De minister ziet daarin tekenen dat de taxatiewaarde niet onafhankelijk tot stand komt, omdat de taxateur kennelijk van tevoren op de hoogte is van de koopsom.

Anders inrichten taxatieproces

Ollongren wil daarom met een werkgroep uitzoeken hoe het taxatieproces anders kan worden ingericht. “Verder kan een modelmatig bepaalde waarde een alternatief zijn voor het fysieke taxatierapport. Het voordeel hiervan is dat een modelmatige taxatie onafhankelijker tot stand komt.” Een werkgroep is bezig een kwaliteitsrichtlijn voor modelmatige taxaties te ontwikkelen. “Het streven is dat het Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW) dit jaar start met het accepteren van modelmatige waarderingen die tot stand zijn gekomen door toepassing van de richtlijn bij de verstrekking van hypotheken met de Nationale Hypotheek Garantie (NHG), en dat de sector hierop zal volgen.” Dat zal dan wel gelden voor leningen tot 90% van de woningwaarde.

Niet alleen zelfregulering

Het Financieel Stabiliteitscomité (FSC) heeft de uitkomsten van het onderzoek besproken en wijst op het prijsopdrijvende effect van systematische overwaardering, doordat prijsstijgingen niet worden geremd via de taxatiewaarde. Het ondermijnt ook de werking van de LTV-limiet van 100%. “Als dit komt door de prikkels in het systeem, kan dit mogelijk niet enkel door de sector met zelfregulering worden opgepakt. Daarom wordt samen met de sector in de werkgroep verkend of het anders inrichten van het taxatieproces ervoor kan zorgen dat er minder perverse prikkels in het systeem zitten.”

Geldgevers voor modeltaxaties

Hypotheekverstrekkers zijn voorstander van het gebruik van modelmatige taxaties, aldus Ollongren, zowel nieuwe hypotheken als voor het oversluiten van een hypotheek. “Het nadeel van een modelmatige waardebepaling is dat de meeste modellen moeilijk de staat van onderhoud van de woning mee kunnen nemen. De verwachting is dat een verantwoorde modelmatige waarde mogelijk is voor een deel van de woningvoorraad, met name voor woningen die recent gebouwd en redelijk uniform zijn.”

Motie

PvdA-lid Nijboer had een motie ingediend met het verzoek in overleg te gaan met de banken om ervoor te zorgen dat mensen minder geld kwijt zijn aan taxatierapporten. Daaraan komt Ollongren gedeeltelijk tegemoet. Taxaties goedkoper maken zonder dat de kwaliteit eronder lijdt, gaat niet, aldus de minister. “Tegelijkertijd kan een taxatie wel degelijk een flinke kostenpost zijn voor de koper. Bij verantwoord gebruik kan een modelmatig bepaalde waarde een alternatief zijn voor het fysieke taxatierapport. Een modelmatige taxatie is aanzienlijk goedkoper dan een fysieke taxatie.”

Reageer op dit artikel