nieuws

Versimpelen taal in hypotheekakte blijkt harde noot om te kraken

Financiële planning 2903

Versimpelen taal in hypotheekakte blijkt harde noot om te kraken

Huizenkopers vermoedden het al, maar nu zeggen ook taalwetenschappers het: de hypotheekakte is een van de meest onbegrijpelijke genres in het Nederlandse taalgebied. De akte vereenvoudigen is bovendien makkelijker gezegd dan gedaan, blijkt uit onderzoek van de Universiteit Utrecht. Wetenschappers willen samen met de AFM, geldverstrekkers en Vereniging Eigen Huis om tafel om iets te doen aan de onleesbare teksten.

Volgens de Utrechtse onderzoekers Leo Lentz, Marloes Herijgers en Erik van der Spek is de hypotheekakte “een vrijwel onneembaar bastion”. In opdracht van Vereniging Eigen Huis probeerden ze het document begrijpelijker te maken. Ze onderzochten daarvoor 42 aktes van 21 geldverstrekkers. Hun bevindingen beschrijven ze in Tekstblad, een tijdschrift over tekst en communicatie.

Verkiezingsprogramma’s

De gemiddelde woordlengte in een hypotheekakte is 5,69 letters per woord. Dat is volgens de onderzoekers net zo lang als woorden in de moeilijkste teksten: verkiezingsprogramma’s en onderzoeksartikelen. Deelzinnen bevatten in hypotheekakten gemiddeld 19,6 woorden. “Geen enkel ander genre komt daarbij in de buurt”, aldus de onderzoekers. Het moeilijkste genre (onderzoeksartikelen) kent deelzinnen van gemiddeld 13,2 woorden. Ook tellen hypotheekakten veel meer bijvoeglijke bepalingen in deelzinnen: gemiddeld 3,1, terwijl dat in andere genres alleen bij de onderzoeksartikelen boven de 1 uitkomt.

Jargon

De Utrechtenaren hebben onderzocht met welke problemen huizenkopers worden geconfronteerd als ze de hypotheekakte doorspitten. “Met welke niet, zou je na afloop kunnen concluderen”, aldus Lentz, Herijgers en Van der Spek. Ze constateren grammaticale, conceptuele en lexicale problemen . Met andere woorden: de akten staan bol van het jargon en tellen legio juridische uitdrukkingen. Daarnaast willen de opstellers vaak veel te veel informatie in een zin proppen. Ook gebruiken ze moeilijke stijlen zoals de lijdende vorm en onnodige hulpwerkwoorden.

Vereenvoudiging

De onderzoekers hebben geprobeerd de teksten te versimpelen. Ze vervingen moeilijke woorden, voegden tussenkopjes toe en hakten zinnen in stukken. Dat leverde een beter leesbare tekst op, maar tevreden zijn de onderzoekers niet. De revisie op stijl zorgde voor een beter begrip: 69% van de respondenten begreep de nieuwe tekst, tegen 57% de oude akte. Een begrip van 69% noemen ze “nog steeds niet hoog”. En: “In eerder onderzoek bleek een revisie van financiële documenten soms vooral voor de lagergeletterden winst op te leveren, maar dat bleek nu niet het geval”.

Weerbarstig product

“De hypotheekakte blijft ondanks alle inspanningen een weerbarstig product. Een redacteur kan de zinnen korter maken en een deel van het jargon vervangen, maar niet alle problemen laten zich eenvoudig oplossen”, concluderen de onderzoekers. Vooral woorden zoals ‘inpandgeving’ en ‘kwijting’ zijn lastig te tackelen problemen. In het taalgebruik moet immers rekening worden gehouden met juridische eisen.

Vereniging Eigen Huis en de onderzoekers willen daarom om tafel met de geldverstrekkers om te kijken hoe ze samen de akte beter leesbaar kunnen maken. Ook het notariaat en toezichthouder AFM krijgen een uitnodiging, schrijven ze in Tekstblad.

Reageer op dit artikel