nieuws

Crisis raakt hypotheekportefeuille banken nauwelijks

Financiële planning 207

Crisis raakt hypotheekportefeuille banken nauwelijks

De hypotheekportefeuilles van de Nederlandse grootbanken hebben de crisis op de woningmarkt goed doorstaan. Dat concludeert DNB uit onderzoek bij de vier grootste banken. “Door een aantal specifieke Nederlandse factoren hebben de banken hun verliezen beperkt weten te houden.” Desondanks blijft volgens de toezichthouder een verlaging van de maximale leensom dringend nodig.

DNB memoreert dat de totale hypotheekschuld in Nederland met 95% van het bruto binnenlands product tot de hoogste in de wereld behoort, net als de loan-to-value-ratio (LTV) van 102%. “Ten slotte bestaat de hypotheekschuld van de vier onderzochte banken voor circa 60% uit (gedeeltelijk) aflossingsvrije hypotheken, wat in de meeste andere landen een onbekend fenomeen is.” Desondanks hebben de bancaire hypotheekportefeuilles tussen 2008 en 2013 relatief weinig klappen gehad tijdens de crisis op de huizenmarkt, ook al daalden de huizenprijzen met 20% en halveerde de hypotheekproductie bijna. “Nieuw onderzoek van DNB bij de vier grootste banken in Nederland, wijst uit dat de kredietverliezen op de hypotheekportefeuille marginaal toenamen tot maximaal 0,2% per jaar van de totale hypotheekschuld die bij de vier grootbanken uitstaat. De banken hadden voldoende voorzieningen om deze verliezen op te vangen.” ING, ABN Amro, Rabobank en SNS Bank zijn de vier grootste banken in ons land; specifiek op hypotheekgebied is Aegon de nummer vier.

Vraag blijft groot
Volgens DNB is dat te danken aan de vraag naar woningen, die het aanbod structureel overstijgt. “Vanwege de sterke regulering bij het verkrijgen van een bouwvergunning, groeit het aantal woningen al jaren met hooguit 1% per jaar, wat gelijke tred houdt met de stijging van het aantal huishoudens.” Daarnaast bleek het sociale zekerheidsstelsel solide genoeg om het aantal wanbetalers in toom te houden. “Mede hierdoor zijn de risico’s voor de banken die gepaard gaan met het ‘onderwater staan’ lager dan in veel andere landen.

Bovendien hebben banken juridische speelruimte als verkoop van de woning onvermijdbaar is. “Zolang de hypotheekschuld lager is dan de marktwaarde hoeft verkoop niet tot een verlies te leiden. Anders dan in de VS, waar een slecht betalende huiseigenaar vaak slechts de sleutels bij de bank hoeft in te leveren als betalen echt niet meer lukt, blijft in Nederland de huiseigenaar zowel met zijn inkomen als zijn vermogen aansprakelijk voor een eventueel verlies.” Tot slot hebben Nederlanders hebben relatief weinig andere schulden, zoals persoonlijke leningen of autoleningen.

Meer zicht op financiën nodig
Hoewel banken er dus relatief gunstig uitspringen, ziet DNB ook de risico’s voor de woningbezitter met een (deels) aflossingsvrije hypotheek. Die hebben na 30 jaar minder mogelijkheden om een restschuld te financieren. “Banken hebben in veel gevallen slechts gedeeltelijk zicht op de vermogenspositie van hun hypotheekklanten. Om de risico’s voor hen goed te kunnen identificeren, is het van belang dat banken beter zicht krijgen of huiseigenaren spaar- of beleggingsproducten, al of niet gekoppeld aan de hypotheek, bij andere instellingen hebben staan.”

50-plussers
Bij de vier onderzochte banken is 6% van de klanten boven de 50 jaar met een grotendeels aflossingsvrije hypotheek van minimaal 80% van de waarde van de woning. “Het gaat hier om een hypotheekbedrag van in totaal € 40 mld. Het merendeel van deze hypotheken moet afgelost worden tussen 2025 en 2035. Bij deze risicovolle groep vindt DNB het belangrijk dat banken de komende jaren goed gebruiken en contact zoeken met deze klanten, hen bewust maken van de situatie waarin zij zich bevinden en een effectieve aflossingsstrategie tot een passend niveau helpen ontwikkelen. Daarnaast zou een verdere beperking van het aflossingsvrije deel bij herfinanciering van een bestaande hypotheek sterk bijdragen aan een lagere restschuld aan het einde van de looptijd.”

LTV blijft risico
De hoge LTV blijkt overigens ook voor banken een risico: portefeuilles zijn gevoelig voor scenario’s met lage huizenprijzen en hoge LTV’s. “In de slechtste scenario’s lopen de cumulatieve verliezen op de huidige portefeuille over 30 jaar op tot 5%. Dit moet worden afgezet tegen de rentemarge van de banken over diezelfde periode.” Door de nieuwe hypotheekregels waarbij starters alleen met een lineaire of annuïtaire hypotheek recht hebben op renteaftrek is het het percentage 100% aflossingsvrije hypotheken bij de vier grote banken gedaald van 27% naar 23%, terwijl het percentage annuïtaire en lineaire hypotheken van 2% naar 9% is gegroeid.
DNB hamert naar aanleiding van het onderzoek op “een versnelde versobering van de hypotheekrenteaftrek, een verdere verlaging van het maximaal te lenen bedrag in relatie tot de waarde van de woning na 2018 en meer betaalbare woningen in het vrije segment van de huurmarkt”. De toezichthouder deed die oproep al eerder.

Reageer op dit artikel