blog

De Jong & Kemper over portefeuillerecht: Waarde en prijs, de X-factor

Branche

Een overname moet een feestje zijn; een geslaagde transactie eindigt met champagne. Maar de overnamepraktijk in de assurantiebranche kent ook een donkere kant. Uit de praktijk blijkt dat overnames vaak op een teleurstelling uitlopen. Femke de Jong en Frans Kemper hebben een boekje gemaakt over portefeuillerecht. Op Amweb presenteren we een aantal hoofdstukken. Vandaag het tweede hoofdstuk, door Frans Kemper: waarde en prijs, oftewel: wat is de X-factor?

De Jong & Kemper over portefeuillerecht: Waarde en prijs, de X-factor

De waardeontwikkeling van assurantieportefeuilles blijft een interessant onderwerp. Maar waar gaat het nu om?

Waarde is een economisch begrip, gebaseerd op de toekomstige verdiensten (bij voorkeur tot uitdrukking gebracht op basis van de discounted cashflow methode of toekomstige rendementen).

Elke assurantieportefeuille heeft daarom in andere handen een andere economische waarde, omdat het tijdstip en de context, de verwachting omtrent de rendementen en de inschatting van risico en onzekerheid anders zijn.

Als de economische waarde afhankelijk is van de omstandigheden, dan kunnen we voor een waardebepaling ook aansluiting zoeken bij de prijzen die in de markt tot stand komen. Maar prijzen zijn merkwaardige dingen. In een tijd waarin er nauwelijks of juist heel veel transacties plaatsvinden, financiering lastig of ruim voorhanden is en/of een kantoor of portefeuille afwijkt van het gemiddelde kunnen actuele marktprijzen een vertekend beeld geven. Daarom is het zo belangrijk om ook altijd de economische waarde van een kantoor of portefeuille te weten.

Positief verschil
Bij een transactie zullen koper en verkoper er ieder voor zich naar streven om een positief verschil te creëren tussen prijs en waarde.

Dat betekent dat iemand die wil kopen niet méér zal willen betalen dan de waarde die door hem aan het te kopen object kan worden toegekend (en andersom). Doordat prijzen afwijken van waardes komen transacties tot stand. Is er geen verschil tussen de prijs en de waarde?

Dan creëert een transactie immers geen toegevoegde waarde. Een goede adviseur weet dan ook het speelveld tussen prijs en waarde goed in te schatten.

Theoretisch
Mooi theoretisch verhaal zult u zeggen. Maar hoe werkt het waarderen van portefeuilles nu in onze branche? Daar is de factor over de omzet nog dominant aanwezig in denken en doen. Bureau D&O geeft een duidelijke definitie: “het bedrag waarvoor op het moment van de waardering, gelet op de actuele marktomstandigheden, tenminste vier verschillende ondernemers bereid zijn de portefeuille over te nemen.”
Waarderen op marktprijzen derhalve.

Waarderen
Het waarderen gebeurt nog vaak op basis van de factor(methode). Maar deze factor is nooit bedoeld geweest om portefeuilles te waarderen. De factor(methode) is afkomstig uit de ministeriële “Regeling overname premieincasso” uit 1991. Hierin werden de factoren genoemd die een verzekeraar minimaal verplicht was om te compenseren aan een assurantiekantoor, indien het recht van het assurantiekantoor om de premies te incasseren werd ingetrokken. Deze regeling is in 2002 afgeschaft.

Niettemin is de factor(methode) een heel eigen leven gaan leiden in de branche. Met als belangrijk nadeel dat zij de relatie met de onderliggende bedrijfseconomische waarde versluiert.

Provisie
Het gaat dus uiteindelijk om de waarde die de portefeuille aan de onderneming toevoegt. Die waarde is van meer factoren afhankelijk dan provisie. Desondanks zijn onderzoeken naar de waarde van assurantieportefeuilles of assurantiekantoren nog vaak gebaseerd op de subjectieve marktwaarde.

Bureau D&O publiceert bijvoorbeeld jaarlijks factoren op basis van een enquête onder intermediairs. In dit onderzoek geven intermediairs zelf aan wat zij vinden dat een portefeuille waard zou moeten zijn. Het onderzoek biedt weliswaar een aardige indicatie van het marktsentiment, maar houdt mijns inziens onvoldoende rekening met de specifieke omstandigheden van een individuele transactie. En juist deze omstandigheden kunnen het verschil maken.

Goede adviseur
Kortom, of u nu wilt kopen of verkopen, houd altijd rekening met de bedrijfseconomische waarde. Een goede adviseur vertelt u dit ook. Door deze waarde te kennen kunt u bepalen of een transactie voor u nuttig is of niet. En natuurlijk staat het u altijd vrij om deze nog even stiekem om te rekenen naar een factor…

Aandachtspunten: waarde en prijs

• Er is een verschil tussen waarde en prijs.

• Waarde is een uitkomst van waarderingstechnieken.

• Prijs is het resultaat van onderhandelingen waarbij motieven, te verwachten synergie, onderhandelingstactiek en beschikbaarheid van financiering een rol spelen.

• De economische waarde van een portefeuille wordt bepaald door het rendement dat daarop kan worden behaald. Het verdient sterke aanbeveling deze te berekenen bij koop of verkoop.

• De factor of factormethode heeft slechts indirect een relatie met de te behalen rendementen uit een portefeuille.

• Laat u niet afleiden door openbare staatjes over gemiddelde waardes van assurantieportefeuilles. Iedere portefeuille is uniek en de waarde (en daarmee de prijs) wordt sterk bepaald door de mogelijkheden en omstandigheden van koper en verkoper.

• Financiers kennen steeds minder zekerheid toe aan assurantieportefeuilles. Financiering vindt plaats op basis van toekomstige rendementen en aflossingscapaciteiten.

Dit is het tweede blog in een reeks van zes. De eerste over winstrecht staat hier.

Reageer op dit artikel