blog

Kostenbeheersing om te overleven

Branche

In de rubriek Marktvisie werpt steeds een adviesorganisaties een blik op de branche. Dit keer de beurt aan Robert-Jan Hagens, partner bij Ernst & Young. Na jaren van groei is de Nederlandse verzekeringsmarkt volgens hem de laatste jaren veel uitdagender geworden. Door toenemende wet- en regelgeving nemen de kosten toe, premie-omzetten staan onder druk en er wordt flink op premie geconcurreerd. Hoe overleven verzekeraars deze uitdagingen?

Zowel de schade- als levensverzekeringsmarkt kent zijn eigen problematiek. De schademarkt (exclusief zorg) kenmerkt zich door een groot aantal spelers, waardoor de druk op premies groot is. Prijs is voor de klant een steeds grotere doorslaggevende beslissingsfactor, wat alleen maar toeneemt met de verhoging van de assurantiebelasting. Via internet kan de klant eenvoudig premies met elkaar vergelijken. De marges nemen daardoor af. Tegelijkertijd houdt DNB nauwgezet in de gaten of de premies niet onder kostprijs aangeboden worden. Om te voorkomen dat een verzekeraar zichzelf uit de markt prijst, is het daarom belangrijk dat de kosten strak beheerst worden.
 
Efficiënter werken
Ook de levensverzekeringsmarkt kent zijn eigen problematiek. Het aantal spelers is door consolidatie al sterk afgenomen, maar door concurrentie van banksparen en de crisis op de woningmarkt is de levenproductie nagenoeg tot stilstand gekomen. Demografische ontwikkelingen leiden tot een langere periode van uitkeren. En hoewel de ‘ultimate forward rate’ enig soelaas geboden heeft, speelt ook de lage rente levensverzekeraars parten. Door deze ontwikkelingen staat het business-model van levensverzekeraars onder druk. DNB verwacht van verzekeraars hierdoor dan ook een geloofwaardige strategie als antwoord op deze uitdagingen. Een van de noodzakelijke elementen in het antwoord is efficiënter werken.
De uitdagingen in zowel de schade- als levensverzekeringsmarkt maken kostenreductie dus noodzakelijk om te overleven. Nagenoeg alle verzekeraars hebben initiatieven ontplooid om de kostenniveaus te verlagen. Als gevolg van herstructureringsprogramma’s zijn de operationele kosten bij schadeverzekeraars gedaald van 33% van de nettopremie-inkomsten in 2007 naar 30% in 2011, een daling van 10%. Ook bij levensverzekeraars zijn de operationele kosten gedaald, met gemiddeld 5,4% per jaar over de periode 2007 tot 2011. 
 
De initiatieven zijn onder te verdelen in vier groepen: eliminatie van verspillingen, stroomlijning van processen, consolidatie van activiteiten en reductie van complexiteit. Wat kenmerkt deze initiatieven en wat zijn de kenmerken voor een succesvolle aanpak?
Bij het elimineren van verspillingen staat de vraag ‘Hoe goed doen we het?’ centraal. Een invalshoek voor kostenreductie is continue verbetering, bijvoorbeeld lean-management en verbeteren van de productiviteit. Een andere invalshoek is een activiteitenwaardeanalyse, waarbij de toegevoegde waarde van met name ondersteunende activiteiten wordt beoordeeld en niet-essentiële worden stopgezet. Tot slot kan bespaard worden op uitgaven aan derden of door belastingoptimalisatie.
 
Duidelijkere taken
De vraag ‘Hoe doen we het?’ staat centraal bij de stroomlijning van processen. Procesherontwerp is hier een eerste invalshoek. Voorbeelden hiervan zijn ‘end-to-end’-procesoptimalisatie, straight-through-processing, stimuleren van zelfbediening door klanten. Ook de verbetering van het besturingsmodel van de verzekeraar is mogelijk, wat leidt tot duidelijkere taken en bevoegdheden en een vereenvoudigde besluitvorming.
Bij consolideren van activiteiten wordt de vraag gesteld: ‘Waar doen we het?’. Daarbij kan gedacht worden aan consolidatie van ondersteunende activiteiten in een ‘shared servicecenter’. Een andere invalshoek is outsourcing van activiteiten, bijvoorbeeld IT-activiteiten, maar ook ‘closed book’-portefeuilles kunnen uitbesteed worden. Ook kan door invoering van Het Nieuwe Werken bespaard worden.
Bij reductie van complexiteit staat de vraag ‘Wat doen we?’ centraal. Producten kunnen gerationaliseerd worden, waarbij niet rendabele producten afgestoten worden. Ook de product- en servicearchitectuur kan vereenvoudigd worden, door bijvoorbeeld een modulaire opzet.
 
Geen kaasschaafmethode
Om een kostenreductieprogramma tot een succes te maken dient de juiste mix aan maatregelen toegepast te worden en dienen deze voldoende daadkrachtig uitgevoerd te worden. Daarbij moeten de voordelen ook binnen de gewenste tijd bereikt worden en moet er een balans zijn in korte- en langetermijnmaatregelen. Kostenbeheer kan beter in één keer goed ingezet worden, dan elk jaar een beetje, de zogenaamde ‘kaasschaafmethode’. Dat leidt na verloop van tijd tot ‘moeheid’ in de organisatie. Verder is het snel behalen van eerste successen (‘quick wins’) belangrijk voor het creëren van draagvlak. Ten slotte is een herkenbare, door topmanagement uitgedragen ‘case for change’ essentieel.
 
Verzekeraars staan voor de opgave om in deze uitdagende tijden met premie-omzetten die onder druk staan, toch winstgevende groei te realiseren. Door de kenmerken effect, tempo en duurzaamheid in acht te nemen, zal het kostenreductieprogramma leiden tot versterken van de eigen competenties, waarmee  concurrentievoordelen behaald kunnen worden.
 
 
Robert-Jan Hagens is partner Financial Services Advisory van Ernst & Young

Reageer op dit artikel