blog

Over polisvoorwaarden, houtworm en meeldauw

Branche

Polisvoorwaarden moeten helder, begrijpelijk, en duidelijk geformuleerd zijn. Transparantie staat dus voorop bij het ‘draften’ van voorwaarden, het werken met verouderde modellen en eindeloos herhaalde standaardclausules is uit de tijd. Geen eenmalige exercitie in het kader van het Keurmerk Klantgericht Verzekeren, maar een voortdurend aandachtsgebied!

Over polisvoorwaarden, houtworm en meeldauw

Ontwikkelingen in de rechtspraak moeten worden verwerkt in de voorwaarden, zonder dat daarbij reikwijdte en onderlinge samenhang tegen de achtergrond van de te verlenen dekking worden aangetast. Belangrijke bedingen (uitsluitingen, primaire dekkingsomschrijvingen) moeten worden uitonderhandeld en afzonderlijk overeengekomen. Ze moeten helder en in duidelijk (liefst in afwijkend) lettertype worden vermeld op de polis.

Onderlinge verhouding

De onderlinge verhouding tussen verschillende polisvoorwaarden moet inzichtelijk worden gemaakt, meer dan nu het geval is met ‘algemene’ en ‘bijzondere’ voorwaarden en ‘uitsluitingen’. Reikwijdtebepalingen kunnen de dekkingsomvang verhelderen. Polisvoorwaarden worden kwalitatief beter als de verhouding tussen voorwaarden en de aard van de dekking duidelijk is. Welk gewicht moet worden gegeven aan uitleg van clausules in onderling verband? Zou het verstandig zijn om bij vervalbedingen ook ‘survival clauses’ op te nemen, of conversiebedingen? De maatstaven van redelijkheid en billijkheid kunnen hierbij (achteraf) behulpzaam zijn, maar de aanname dat verzekeraar en verzekerde hierbij dezelfde beelden hebben is te vaak onterecht. Dit kan duidelijker en liefst proactief worden ingevuld door de verzekeraar.

Maar er is meer: Waar ligt de grens tussen informatieverplichtingen van de verzekeraar inzake omvang van de dekking en de polisvoorwaarden, en de plicht van de verzekerde om de verzekeraar niet op het verkeerde been te zetten? Wat te doen met onevenwichtigheden in polisvoorwaarden en hoe gaan verzekeraars om met het risico dat een beding wordt uitgelegd in het nadeel van de opsteller ervan (de verzekeraar)?

Tijd voor vernieuwing

De rechtswetenschap lijkt in hoofdzaak reactief (reflectief, inductief en niet empirisch) om te gaan met het verschijnsel polisvoorwaarden. Verzekeraars zouden – binnen de wettelijke grenzen – meer innovatief om kunnen gaan met polisvoorwaarden. Veel gangbare clausules zijn aan te merken als ‘grandes dames’ van het verzekeringsrecht met een roemrijke geschiedenis, maar sommige clausules worden kennelijk enkel uit gewoonte opgenomen zonder deugdelijke risicobeheersingargumenten. Diverse clausules hebben – figuurlijk gezien – last van meeldauw en houtworm.

Het is tijd voor vernieuwing. Dat geldt natuurlijk niet enkel voor verzekeraars. Bij risicobeheersing is het gebruikelijk dat ondernemers een ‘policy statement’ opstellen waarmee de doelstellingen, verantwoordelijkheden en plichten van het risk management van de onderneming worden gedefinieerd. Een dergelijk document kan uiterst nuttig zijn bij het verkrijgen van afdoende en betaalbare verzekeringsdekking, en dienen als basis voor onderhandelingen met verzekeraars. Ook consumenten zouden er goed aan doen op een beperkte schaal enig inzicht te verwerven in de risico’s waarmee ze geconfronteerd kunnen worden, met hetzelfde doel. Implementatie van dergelijke ‘awareness’ in de polispraktijk van alledag draagt bij aan innovatie van het verzekeringsbedrijf, en is noodzakelijk.

Door: Prof. mr. Jac Rinkes

Jac Rinkes is als hoogleraar Europees en vergelijkend Verzekeringsrecht verbonden aan de Faculteit der Rechtsgeleerdheid van de Universiteit van Amsterdam (UvA)

Reageer op dit artikel