nieuws

Verzekeraars op veel manieren bezig met gezondheid personeel

Archief

door Jeannette Beentjes

Verzekeraars bieden bedrijven allerlei ziekteverzuimproducten aan. Maar wat doen ze eigenlijk aan het terugdringen van het ziekteverzuim in eigen huis? De werknemer korting bieden op fitness blijkt populair, net als een bedrijfsfysiotherapeut aanstellen. Ook het stimuleren van gezond eten is in trek. Uit een onderzoek van AssurantieMagazine onder tien verzekeraars blijkt dat de maatregelen vruchten afwerpen: bij vrijwel allemaal nam het ziekteverzuim vorig jaar af.
Het ziekteverzuim in de verzekeringsbranche is hoog, hoger dan het landelijk gemiddelde. De meest recente cijfers komen uit 2001. Het ziekteverzuimpercentage in de verzekeringsbedrijfstak bedraagt in dat jaar 6,8% tegenover 6,1% van alle werknemers in de particuliere sector, zo blijkt uit een enquête van het Centrum voor Verzekeringsstatistiek. Het hoge ziekteverzuim is volgens Hennie Zoontjes, woordvoerder van het Verbond van Verzekeraars, deels toe te schrijven aan de hoge werkdruk in de branche.
Eind volgende maand komt het Verbond met de cijfers over 2002. Het ziekteverzuim bij Nederlandse bedrijven en instellingen is het afgelopen jaar in ieder geval fors gedaald, zo blijkt uit cijfers van de belangrijkste arbodiensten. De daling van het aantal langdurig zieken en van de WAO-instroom is volgens sommigen het gevolg van de verbeterde samenwerking tussen bedrijven en arbodiensten. Maar ook de Wet Verbetering Poortwachter, die in april vorig jaar van kracht werd, heeft een steentje bijgedragen aan de daling van het ziekteverzuim. Werkgevers zijn zich bewuster van de kosten van verzuim en spannen zich meer in om het verzuim te laten dalen.
Een andere verklaring voor de daling van het ziekteverzuim kan de stagnerende arbeidsmarkt zijn. Een werknemer durft zich minder gauw ziek te melden of bijvoorbeeld minder toe te geven aan RSI-klachten nu zijn of haar baan mogelijk op de tocht staat. Anton van Asch, arbeids- en organisatiesocioloog en senior-adviseur bij Sant Organisatieadviseurs, meent dat hier wel degelijk sprake van kan zijn. Asch is mede-auteur van het boek ‘Aanpak van werkdruk’, een uitgave in opdracht van het Verbond van Verzekeraars. “Het is een vermoeden, maar het is aannemelijk dat dit zogenaamde ‘grijze’ verzuim in de huidige economische situatie daalt. Het gaat dan met name om het kort durende verzuim en heeft hooguit een tijdelijk effect op de cijfers.”
Van Asch benadrukt dat niet alleen de verslechterde economie en de samenwerking met de arbodiensten een rol spelen bij de daling van het verzuim. “De toegenomen aandacht van organisaties voor dit thema acht ik minstens zo belangrijk.” Ziekteverzuim dient volgens Van Asch aangepakt te worden in combinatie met de werkdruk. “Het boek ‘Aanpak van werkdruk’ is een instrument om werkdruk te signaleren en tegen te gaan. Mijn advies is om juist in deze tijd te investeren in een gezonde onderneming waar werknemers met plezier werken”, aldus de arbeids- en organisatiesocioloog.
Poortwachter
Uit een onderzoek van AssurantieMagazine onder tien verzekeraars blijkt dat het ziekteverzuim in de bedrijfstak vorig jaar wel degelijk is afgenomen (zie tabel). Alleen bij Fortis ASR bleef de teller op 6,7% staan. Wel meldt het concern dat “groepsonderdelen met in het verleden hoge verzuimcijfers dankzij maatregelen een daling hebben gerealiseerd”. ASR-dochter De Amersfoortse, die vindt dat ze “als ‘Dé inkomensverzekeraar’ zelf het goede voorbeeld moet geven”, slaagde er vorig jaar in het ziekteverzuim spectaculair te laten dalen: van 5,8% in 2001 naar 4,2%. “De afdelingen van De Amersfoortse die veel expertise hebben in preventie en snelle reïntegratie, wenden nu hun kennis ook aan om de medewerkers te helpen. Dat levert goede resultaten op”, zegt woordvoerder Cas Teijssen.
Vrijwel alle verzekeraars noemen intensiever verzuimmanagement als voornaamste oorzaak voor de daling. Logisch, want in april vorig jaar werd de Wet Poortwachter van kracht, die immers een strikte aanpak van verzuim voorschrijft. “Bij de invoering van de wet hebben we veel aandacht gegeven aan voorlichting en instructie, zowel aan leidinggevenden als aan medewerkers”, meldt Marcel Evertsen, woordvoerder van Hooge Huys.
Volgens Kees Tijsmans, hoofd Human Resources divisie Intermediair, is bij Nationale-Nederlanden de rol van de leidinggevende vorig jaar flink veranderd. “Leidinggevenden moeten aantonen dat zij alle mogelijke inspanningen hebben geleverd in de begeleiding van de zieke werknemer, zodat de medewerker spoedig kan reïntegreren. De leidinggevenden zijn de regisseur van het ziekteverzuimbeleid en verantwoordelijk voor de toepassing van het verzuimbeleid op zijn afdeling en heeft een sociale rol. De medewerker heeft een actieve rol en de bedrijfsarts een adviserende.” Volgens Tijsmans is deze nieuwe aanpak verantwoordelijk voor de daling van het ziekteverzuim bij NN.
Achmea ziet het ziekteverzuimproduct Alertverzuim – een pakket waarin preventie, begeleiding, advies en reîntegratie centraal staan – als voornaamste oorzaak voor de daling. “In het kader van ‘eet meer van uw eigen medicijn’ hebben we dit ook bij ons eigen bedrijf ingezet en het draagt onmiddellijk bij aan verlaging van het verzuim.”, zegt hoofd Communicatie Maarten den Ottolander. Voor het eerste kwartaal van dit jaar meldt het concern een verdere daling van het ziekteverzuimcijfer, van 6,1 in 2002 naar 5,8. Achmea zegt te focussen op vier “bijzondere verzuimkwesties”: RSI, psychische klachten, arbeidsconflicten en spanningen en ten slotte frequent verzuim.
Ook Delta Lloyd zegt binnen het eigen concern veel profijt te hebben van een product dat zij verzekerden biedt: de Verzuim Management Centrale. De daling van het ziekteverzuim is volgens de verzekeraar voor een groot deel te danken aan de inzet van dit instrument. “Het speelt een belangrijke rol in het onder controle houden en verkorten van het lange ziekteverzuim binnen het concern in Nederland. Gespecialiseerde reïntegratiemedewerkers van de Verzuim Management Centrale in Amsterdam en Arnhem worden standaard de casemanager in het kader van de Wet Verbetering Poortwachter. Er wordt samengewerkt met Delta Lloyd Zorg, die voor de Verzuim Management Centrale de beste dienstverleners op het gebied van reïntegratie inkoopt”, zegt Willem Biever, senior-arbocoördinator bij Delta Lloyd.
Bedrijfsfysiotherapie
Het voorkomen van RSI-klachten staat bij veel verzekeraars hoog op het prioriteitenlijstje. Zo vinden er binnen Fortis ASR regelmatig RSI-voorlichtingsprojecten plaats. Medewerkers van P&O en de arbodienst verrichten werkplekonderzoeken. Volgens het concern geven zij niet alleen instructies over bijvoorbeeld de vereiste stoelhoogte, maar ook over de werkhouding. “Bij groepsonderdelen die al iets langer geleden gestart zijn, zijn de resultaten van het nieuwe verzuimbeleid goed zichtbaar”, zegt Bart van Sluis, groepsdirecteur Human Resources. “Het RSI-project heeft een concrete daling van het aantal RSI-klachten tot gevolg gehad: van honderd naar zes.” ASR-dochter De Amersfoortse meldt op alle werkplekken Workpace geïnstalleerd te hebben, een computerprogramma dat aangeeft wanneer de werknemer een pauze moet nemen. Verder hebben alle medewerkers ergonomische bureaus en flatscreen-beeldschermen gekregen. “De werknemer of de leidinggevende kan eventueel de bedrijfsarts verzoeken om het meubilair en de beeldschermen goed af te stellen”, zegt Teijssen. Bij nieuwe medewerkers gebeurt dit standaard tijdens de introductieperiode.
Ook Aegon geeft nieuwe medewerkers voorlichting op dit terrein. Verder kunnen alle werknemers op de interne arbo-site adviezen vinden om gezondheidsdklachten te voorkomen: er zijn onder meer diverse RSI-oefeningen te vinden.
Interpolis besteedt ook veel aandacht aan het inrichten van de werkplek. Logisch, want geen enkele werknemer heeft bij deze verzekeraar een vaste werkplek en moet dus elke dag zijn stoel en bureau op de juiste hoogte zetten. Nieuwe medewerkers moeten eerst een workshop volgen. “Onze medewerkers kunnen hun werk in grote mate zelf indelen op basis van vrijheid, vertrouwen en verantwoordelijkheid. Ook besteden we buitengewoon veel aandacht aan de werkomgeving. We zijn ervan overtuigd dat dit bijdraagt aan de vermindering van de werkdruk en de verlaging van het ziekteverzuim”, aldus woordvoerder Marco Simmers.
De Tilburgse verzekeraar startte in 2000 op kleine schaal (honderd medewerkers) met bedrijfsfysiotherapie. Sinds september vorig jaar kunnen in principe alle Interpolis-medewerkers in Tilburg hier gebruik van maken. “Steeds meer medewerkers komen met beginnende klachten aan nek, armen en schouders naar het open spreekuur, Gemiddeld zijn er vier tot vijf behandelingen nodig om de klachten te verhelpen, veelal voorkomt het verzuim.”
“Een andere belangrijk middel is het gericht inzetten van telewerken bij langdurig zieken. Met name chronisch zieke of medewerkers die veel therapie moeten volgen, hebben baat bij een telewerkplek. Zij kunnen beter omgaan met wisselende energieniveaus en kunnen werken en therapie beter combineren. We voorkomen hiermee gehele of gedeeltelijke instroom in de WAO”, voegt hij nog toe.
AXA heeft intern twee arbocoördinatoren aangesteld die werkplekonderzoeken uitvoeren. “Mocht het nodig zijn, dan wordt naar aanleiding van dit onderzoek de arbodienst ingeschakeld voor nader advies.” Ook Hooge Huys en Achmea hebben medewerkers opgeleid om werkplekonderzoeken uit voeren. Bij Univé verrichten P&O-medewerkers alleen een globaal onderzoek, daarna is het de taak van de arbodienst. “In enkele bedrijfsonderdelen, onder meer bij Zorg, zijn medewerkers opgeleid om uitgebreide onderzoeken te doen. Dit gaan we waarschijnlijk ook in andere vestigingen uitvoeren”, zegt woordvoerder Henriëtte Heeringa.
CZ is al een stuk verder: maar liefst 68 mensen zijn hier opgeleid tot ‘ergocoach’. “Zij zijn getraind in het gevraagd en ongevraagd adviseren van collega’s wat betreft hun werkhouding en goed gebruik en inrichting van de werkplek. De reacties hierop zijn positief”, zegt Yvonne Kleijnen, adviseur Human Resources. “Ook worden er, als dat nodig is, werkplekonderzoeken uitgevoerd door de bedrijfsfysiotherapeut of de arbo-arts.” Vorig jaar hebben bij CZ 253 medewerkers gebruik gemaakt van bedrijfsfysiotherapie. Volgens Kleijnen zijn de reacties positief.
Delta Lloyd, die vorig jaar een speciaal RSI-project startte en onder meer de pauzesoftware Workpace op alle werkplekken installeerde, heeft twee bedrijfsfysiotherapeuten ingeschakeld om RSI-gerelateerde klachten onder het personeel te voorkomen. “Behalve een preventieve taak, zoals het geven van voorlichting en het verrichten van werkplekonderzoeken, hebben zij ook een genezende taak en behandelen ze werknemers in huis om te voorkomen dat de klachten erger worden”, aldus Willem Biever, senior-arbocoördinator bij Delta Lloyd.
Nationale-Nederlanden is in 2001 begonnen met werkplekbezoeken door de arbo-adviseur. “Ruim 1.400 medewerkers hebben een advies gekregen hoe zij hun werkhouding kunnen verbeteren; in 2002 was dit aantal 3.100.” Verder is in februari vorig jaar bij iedereen Workpace – “dat helpt om pauzes te houden en strekoefeningen te doen” – op de computer geïnstalleerd. Werknemers die door hun arts zijn doorverwezen naar de fysiotherapeut, kunnen zowel in Rotterdam als Den Haag bij een eigen fysiotherapeut terecht. “Bovendien kunnen medewerkers die daarvoor in aanmerking komen, hier aan medische fitness doen.”
Zweten voor de baas
Verzekeraars blijken de werknemer graag op hun kosten te laten zweten in de sportzaal. Fitness wordt dus niet alleen ingezet vanuit RSI-oogpunt, maar ook om de werknemer fit en gezond te houden. AXA biedt bedrijfsfitness aan met een ervaren instructeur, net als CZ die daar vorig jaar mee startte. Ook Fortis ASR zegt vorig jaar een fitnessruimte te hebben ingericht.
NN duwt de werknemer min of meer de fitnesszaal in door slechts een “geringe maandelijkse bijdrage” te vragen. In totaal zitten 833 werknemers één of twee keer per week aan de fitnessapparaten. De NN’er in Den Haag heeft geluk en heeft de beschikking over een echte fitnessruimte, de Rotterdammer kan terecht in de sportzaal. “Verder kent onze personeelsvereniging diverse afdelingen, waarbij personeelsleden tegen een geringe bijdrage kunnen deelnemen aan sportieve activiteiten, bijvoorbeeld tennis, zwemmen, duiken, fietsen en volleyballen”, aldus Kees Tijsmans van NN.
@PLT Hooge Huys biedt werknemers korting op een abonnement op de sportschool. Achmea, die eerder in AM verkondigde te willen transformeren van een verzekeraar naar een health-company, biedt het Achmea Health-pakket voor verzekerden ook aan de medewerkers zelf aan. Dit houdt onder meer in dat zij korting krijgen bij Achmea Health-sportscholen, waarvan er nu ruim dertig in het land zijn. Behalve 20% korting op het abonnement biedt de verzekeraar 50% korting op het inschrijfgeld. Univé heeft afspraken gemaakt met plaatselijke fitnesscentra, zodat medewerkers hier met korting aan de gewichten kunnen trekken. Interpolis-medewerkers in Tilburg kunnen sinds januari met korting fitnessen bij sportscholen in de buurt. “Eind december hadden we bijna 250 deelnemers. Begin 2003 zijn we in de vestigingen Groningen, Leidschendam en Zoetermeer van start gegaan. Momenteel hebben we ruim driehonderd deelnemers.”
CZ is dit voorjaar begonnen met Myfitplan, een intensief trainingsprogramma voor mensen die hun conditie willen verbeteren. “Het is een beweegtotaalplan waarbij deelnemers zowel door een intranetprogramma worden begeleid als door deskundigen ter plaatse. In totaal hebben 257 medewerkers zich hiervoor aangemeld. Vijftig zijn ingeloot en doen mee aan een pilot. De overige medewerkers hebben wel toegang tot de intranetpagina’s van Myfitplan”, aldus Kleijnen.
Gezond eten
Ook in de kantine doen verzekeraars er veel aan om de medewerkers gezond te houden. Interpolis zegt zeven jaar geleden al begonnen te zijn met het aanbieden van een groot assortiment aan light-producten, fruit, volkoren producten en gezonde en “weinig calorieën bevattende snacks”. “We hebben een uitgebreide keuze met voor elk wat wils.”.
AXA biedt volgens eigen zeggen veel gezonde voeding aan in het bedrijfsrestaurant en biedt onder meer een saladebar. Delta Lloyd heeft eveneens in de kantine een saladebuffet ingericht. De Amersfoortse stimuleert gezonde voeding door deze goedkoper aan te bieden dan de vette hap. Bovendien is het glaasje melk hier gratis.
Voor de werknemer voor wie dit alles te laat komt, bieden sommige maatschappijen zelfs complete gewichtsbeheersingsprogramma’s aan. Zo besteedt Aegon op haar arbo-site uitgebreid aandacht aan de gewichtsproblematiek. CZ is eind maart gestart met Weightcoach, een voedings- en gewichtsbeheersingsprogramma ontwikkeld door TNO. “Het programma wordt op intranet aan alle medewerkers aangeboden. Een evaluatie heeft uiteraard nog niet plaatsgevonden.”
Fortis ASR meldt dat er binnen het concern projecten zijn gestart waarbij personeelsleden een half jaar lang actief begeleid worden bij het afvallen en het verbeteren van de conditie. Dochter De Amersfoortse is bijvoorbeeld gestart met het project Balans, dat helpt bij het afvallen. “Een groep gemotiveerde medewerkers is hier nu mee bezig en de resultaten zijn goed. De nadruk van het project ligt op conditieverbetering door regelmatig(er) bewegen en aanpassing van het voedingspatroon. Het is dus geen dieetprogramma”, zegt woordvoerder Teijssen.
Achmea biedt werknemers via het Achmea Health-programma een schriftelijke cursus van twaalf weken om af te vallen. Ook kunnen zij zich aanmelden voor een zogenaamde health-check. Het verzekeringsconcern zegt op korte termijn nog meer aan preventie te willen gaan doen en denkt hierbij onder meer aan gezonde voeding en bewegingsprogramma’s.
Stoppen met roken
Het rookgedrag van de werknemers vormt voor veel verzekeraars een aandachtspunt binnen het verzuimbeleid. AXA meldt dat het pand rookvrij is om zo het ziekteverzuim terug te dringen. Wel mag er gerookt worden in bepaalde afgesloten ruimtes. Delta Lloyd voert al enkele jaren een actief rookbeleid, dat ingezet werd door de toenmalige topman Hans Eric Jansen, een fervent niet-roker die destijds ook voorzitter was van de Hartststichting. Roken bij Delta Lloyd is nergens meer toegestaan, behalve in een aantal speciale rookruimtes.
NN heeft in januari 2001 een rookbeleid ingevoerd: de kantoren in Rotterdam en Den Haag zijn rookvrij. Wie toch een sigaretje op wil steken, moet dan doen in afgesloten ruimtes. Bij Aegon is sinds twee jaar de slogan ‘Een rookvrij Aegon’ van toepassing.
Het aanbieden van cursussen ‘stoppen met roken’ blijkt een populaire maatregel te zijn onder verzekeraars: onder meer Fortis ASR, Interpolis, NN, Delta Lloyd en Achmea bieden werknemers (gratis) cursussen aan of hebben op dit gebied in het verleden initiatieven getoond. Bij de werknemers is de animo echter minder groot. Vooral Interpolis toont zich op dit punt nogal teleurgesteld. “In 2001 hebben we een rookbeleid ingevoerd, waarbij roken alleen is toegestaan in aparte ruimtes. Vlak daarna hebben we de cursus ‘stoppen met roken’ aangeboden. De deelname viel tegen: twaalf medewerkers meldden zich aan, van wie er acht nu daadwerkelijk gestopt zijn. We zijn er nu mee gestopt.” Univé zegt enkele jaren terug intensief aandacht te hebben besteed aan het terugdringen van het roken. “Enkele tientallen medewerkers hebben meegedaan aan anti-rookcursussen.” Volgens de verzekeraar is het effect van de cursussen niet meetbaar. Wellicht omdat velen weer in hun oude gewoonte zijn vervallen?
NN is wel enthousiast over de resultaten. In 2000 startte de ING-dochter op vrijwillige basis een ‘stopcursus’: 24% van de werknemers rookte toen. In 2001 was dat teruggebracht tot 20%. “Zo’n 65% van de rokers heeft de consumptie teruggebracht.”
Verzuimbonus
Enkele verzekeraars nemen extra maatregelen om ziekte onder het personeel te voorkomen. Zo biedt Aegon een griepprik aan en een periodiek geneeskundig onderzoek voor 55-plussers. Delta Lloyd probeert door het aanbieden van een vaccinatie eveneens de griep buiten de deur te houden. Verder biedt deze verzekeraar een zogeheten visus-test aan voor personen boven de vijftig jaar. Uit zo’n oogtest zou bijvoorbeeld kunnen blijken dat iemand voor beeldschermwerk een aparte bril moet hebben.
CZ gaat misschien wel het verst in haar verzuimbeleid. In oktober haalde de zorgverzekeraar de landelijke pers door de aankondiging dat medewerkers die zich weinig ziekmelden, hiervoor beloond worden. Met de verzuimbonus, zoals CZ het instrument noemt, kan de medewerker maximaal e 500 ontvangen. Dan moet ie zich wel een jaar lang niet ziek melden. Daarnaast kunnen ook teams in aanmerking komen voor een bonus als zij er in slagen het verzuimcijfer naar beneden te krijgen. “Het laatste kwartaal van 2002 liet een daling zien van het kortdurend verzuim, het is echter nog te vroeg om te kunnen concluderen dat dit het gevolg is van de verzuimbonus”, aldus CZ.
@PLT Ziekteverzuim bij verzekeraars1 2001 2002 Achmea 6,6 6,1 Aegon 4,9 4,6 AXA 7,0 6,1 CZ 2 7,3 6,3 Delta Lloyd 7,3 6,5 Fortis ASR 6,7 6,7 Hooge Huys 6,6 5,0 Interpolis 5,9 5,2 Nationale-Nederlanden 4,6 4,2 Univé 6,5 5,7 1)Exclusief zwangerschapsverlof. 2)Berekend op basis van kalenderdagen. @PLT Met medewerking van freelance journalist Marit Roelfsema die de algemene informatie over het ziekteverzuim in Nederland leverde en Anton van Asch interviewde. Het personeel van Achmea kan net als de verzekerden met korting trainen in de fitnesscentra van Achmea-Health.
Een fysiotherapeut verricht een werkplekonderzoek bij een medewerker van Delta Lloyd.
Veel verzekeraars proberen de ‘vette hap’ uit de kantine te weren en stimuleren gezonde voeding. Op de foto de saladebar van AXA. (reserve foto)
Wie bij Delta lloyd een sigaretje op wil steken, moet dat in deze ruimte doen.

Reageer op dit artikel