nieuws

‘Banken wachten zo lang mogelijk met verlaging hypotheekrente’

Archief

Geldverstrekkers zijn er als de kippen bij om de hypotheekrente te verhogen, maar stellen het verlagen van de rente juist extra lang uit. Dat blijkt uit het proefschrift van econoom Linda Toolsema, die vorige week promoveerde aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Toolsema deed onderzoek naar de concurrentie tussen banken in Europa en keek daarbij onder meer naar het gedrag van banken als het gaat om de hypotheekrente. Zij noemt dit “een aansprekend voorbeeld van de effecten van onvolledige mededinging”. “De hypotheekrente daalt en stijgt onder invloed van de kapitaalmarktrente. Als er sprake zou zijn van volledige mededinging, zouden banken de hypotheekrente altijd zo laag mogelijk houden.”
Volgens De Vereniging Eigen Huis verhogen banken de hypotheekrente heel snel, maar wachten ze lang met verlagen. Op die manier zouden banken zo lang mogelijk kunnen profiteren van een hogere rentevoet. Toolsema onderzocht de veranderingen van de hypotheekmarktrente in relatie tot de veranderingen in de kapitaalmarktrente en de zogenaamde swap-rente, de rentevoet die banken bij elkaar in rekening brengen. Hieruit bleek dat banken inderdaad langer wachten met het verlagen van de hypotheekrente.
Toolsema vindt echter niet dat banken misbruik maken van hun macht. “Mensen vinden het oneerlijk dat hun bank zo lang wacht met het verlagen van de hypotheekrente. Maar je moet niet vergeten dat de banken met elkaar concurreren. Voordat ze iets doen, kijken ze naar elkaar. Zolang de één niets doet, gebeurt er bij de ander ook niets.”
Consumptief krediet
De consumptief-kredietmarkt kenmerkt zich juist wel door volledige mededinging, aldus Toolsema. “In deze markt is er juist wel sprake van volledige mededinging met veel aanbieders en kennelijk lage prijzen. De verklaring kan zijn dat het voor kleine aanbieders vrij gemakkelijk is om mee te dingen op deze markt. Het is ook mogelijk dat de grote banken de prijzen voor consumptief krediet bewust laag houden om op die manier nieuwe klanten binnen te halen.”
Volgens Toolsema is het voor banken van belang dat de prijzen niet te laag worden. “Als banken hun prijzen zo laag mogelijk houden, kunnen ze geen reserves opbouwen. Die reserves hebben ze nodig om moeilijke tijden te kunnen doorstaan. Je kunt dus redeneren dat het voor de economie als geheel beter is als banken toch een zekere marktmacht hebben.”
Toolsema gaat in haar proefschrift ook in op de invloed van de centrale bank op handelsbanken. Als de centrale bank de rente voor de handelsbanken wijzigt, beïnvloedt ze de macht van de banken. “Die rentevoet bepaalt namelijk grotendeels de kosten van de handelsbanken. Als de rente laag is, hebben banken meer vrijheid om hun prijzen te bepalen. Een hoge rente verkleint die macht.” Of dit in de praktijk ook zo werkt, kan Toolsema niet zeggen. “Ik zou graag zien dat er een empirisch onderzoek komt naar de invloed van het beleid van centrale banken op de macht van handelsbanken.”

Reageer op dit artikel