nieuws

Jaap Koelewijn: ‘Het is tijd dat taboe rond opeten van eigen huis verdwijnt’

Pensioen 3579

“We gaan niet een jaartje aan de rekenrente sleutelen”, zei minister-president Mark Rutte donderdag in de Tweede Kamer. RPA-adviseurs verwachten echter niet dat Rutte zijn rug recht zal kunnen houden. Op een minisymposium in Zeist spraken hoogleraar corporate finance Jaap Koelewijn en pensioenjurist Monica Swalef over de renteproblematiek en de gevolgen voor de houdbaarheid van het pensioenstelsel.

Jaap Koelewijn: ‘Het is tijd dat taboe rond opeten van eigen huis verdwijnt’

Koelewijn gaf in de kapel van congrescentrum Woudschoten de RPA-leden een geschiedenisles pensioenen. Hoe al vanaf de jaren tachtig duidelijk was dat fondsen uiteindelijk in zwaar weer zouden komen, hoe Ruud Lubbers desondanks met het eufemisme ‘tijdelijke uitname’ een greep deed in de ABP-kas, en hoe vakbonden kortetermijnwinst lieten prevaleren boven pensioenopbouw op de lange termijn.

Het is tijd dat het taboe rond het opeten van het eigen huis verdwijnt

Paradigmawisseling

De tijdlijn waar hij ook zijn vader en grootvader betrok, laat zien dat het pensioen in de laatste decennia al enorm veranderd en versoberd is. Rendementen en beloftes van vroeger zijn tegenwoordig simpelweg niet meer waar te maken. Koelewijn acht de tijd zelfs rijp voor een paradigmawisseling in het pensioendenken.

Wat hem betreft moeten mensen rekening gaan houden met andere vormen van vermogensopbouw. “Het is tijd dat het taboe rond het opeten van het eigen huis verdwijnt”, zegt Koelewijn, die daar direct aan toevoegt dat zijn kinderen al weten dat hij alleen met de warme hand zal schenken.

Italianen

De lage rente is volgens Koelewijn geen tijdelijk fenomeen. Demografische en macro-economische ontwikkelingen vertonen geen indicaties van normalisering, als er al sprake is van een normaal. Het opkoopprogramma van de ECB draagt daar volgens hem ook maar in beperkte mate aan bij. “En zouden ze daar mee stoppen, dan staan al heel snel de Italianen bij ons op de stoep met hun staatsschuld van 1.500 miljard euro.”

Als de rente over tien jaar toch niet is opgeveerd. Wat ga je dan zeggen?

Kapitaalmarktrente

Hoe denkt Koelewijn dan over het betoog van zijn collega’s Lex Hoogduin en Sylvester Eijffinger? Zij stelden onlangs voor om de kapitaalmarktrente niet meer als basis te gebruiken om de huidige waarde van de toekomstige verplichtingen van de pensioenfondsen te berekenen. Door het ECB-beleid is de kapitaalmarktrente volgens hen niet meer representatief voor de werkelijkheid. De professoren menen dat een rekenrente van 2 tot 2,5 procent realistischer is.

“Het is ook niet representatief”, zegt Koelewijn. “De pensioenfondsen zouden de champagne ontkurken als ze met 2,5 procent mogen rekenen. Maar als de rente over tien jaar toch niet is opgeveerd. Wat ga je dan zeggen?” Dat er nagedacht wordt over onconventionele oplossingen zoals een omslagprincipe in de tweede pijler, is volgens hem ook niet vreemd. “Maar met een omslagstelsel haal je de complete investeringscapaciteit van de pensioenfondsen weg.”

Geld toveren

Pensioenjurist Monica Swalef mocht als tweede spreker op het minisymposium Prinsjesdag behandelen. Ze was verrast door Ruttes term ‘voodoo-economics’, maar sloot zich er wel bij aan. “Je kunt geen geld toveren. We hebben het heel ingewikkeld gemaakt, maar uiteindelijk blijft het een euro die je in een pot stopt.” 

Politieke druk

Ondanks de dekkingsgraad van 88,6 procent en de slechte vooruitzichten, is goochelen toch wat Swalef en een ruime meerderheid van de aanwezigen verwachten dat er zal gebeuren. “Ik denk niet dat het ABP volgend jaar al gaat korten. Daar is de politieke druk veel te zwaar voor”, aldus Swalef.

Reageer op dit artikel