nieuws

AFM anno 2018: problemen voorkomen met handhaven als hoeksteen

Branche 843

De Autoriteit Financiële Markten presenteerde vandaag haar jaarverslag. Anders dan in voorgaande jaren blijft de AFM wat meer weg van de cijfers en geeft het meer een inkijkje in haar werkwijze. Deze is in toenemende mate gericht op het voorkomen van problemen, al benadrukt voorzitter Merel van Vroonhoven dat er daarnaast ook nog altijd maatregelen tegen overtreders zullen worden genomen.

AFM anno 2018: problemen voorkomen met handhaven als hoeksteen

Om maar gelijk even wat hoop de grond in te boren een nuchtere vaststelling door Van Vroonhoven. De daling van het aantal maatregelen in 2017, waaronder boetes, is niet te danken aan een mildere toezichthouder. “Uit het aantal boetes kun je geen consequenties trekken. Het aantal hangt vooral af van de kwesties die op dat moment spelen. Dit jaar hadden we minder boetes maar wel bijvoorbeeld een grote voor ICS, terwijl vorig jaar het totale boetebedrag hoger lag. Dat kan volgend jaar weer anders zijn.”

Interessant en spannend jaar

Van Vroonhoven spreekt in haar terugblik op 2017 over een interessant en spannend jaar. “Ontwikkelingen zijn sneller gegaan dan verwacht, met name op het vlak van digitalisering. Ze noemt daarbij onder meer de introductie van nieuwe crypto’s en de koersontwikkeling daarvan als voorbeeld. “Dit houdt zowel de gemoederen van het beleggend publiek als de toezichthouder bezig.”

Relatief kleine ingreep

De focus van de AFM verschuift volgens haar steeds meer van het oplossen van problemen naar het voorkomen van problemen. Daarbij haalt ze het voorbeeld aan van de telecomproviders die na een pilot samen met de toezichthouder iets deden aan de aanvraagprocedure voor het krediet (de ‘gratis’ telefoon). Hierin stond voorheen altijd een standaard inkomen waardoor de kredietwaardigheid niet goed kon worden ingeschat. “Met een relatief kleine ingreep problemen  voorkomen is ook toezicht houden”, vertelt Van Vroonhoven.

Locked-up kredieten

Andere voorbeelden waarbij de AFM, een voortrekkersrol speelt zijn volgens haar de handel in derivaten en binaire opties en de pro-actieve aanpak van zogeheten locked-up-kredieten. Hierbij zitten consumenten vast in een te hoog en duur consumptief krediet die ze op grond van de huidige leennormen niet kunnen oversluiten. “Door samen met de branche te kijken naar actualisering van bestaande producten bij consumenten en te sturen op aflossing, voorkomen we problemen waarbij mensen het krediet niet meer kunnen betalen.”

Blauwe pet

De blauwe pet blijft echter wel op bij de toezichthouder. “Handhaven is de hoeksteen van de toezichthouder. Dat blijft nodig. Het is niet een keuze tussen problemen voorkomen of misstanden bestraffen. Het is en/en.”

Het is niet een keuze tussen problemen voorkomen of misstanden bestraffen. Het is en/en

Uitdagingen uit het buitenland

Op de vraag waarom ze voor nog eens vier jaar heeft getekend bij de AFM stelt Van Vroonhoven naderhand dat ze leiding wil blijven geven aan de transformatie die de toezichthouder doormaakt. “De financiële dienstverlening is erg in beweging, in verandering. Er zijn nieuwe regels, nieuwe spelers en oude die zich moeten aanpassen. Dat vraagt ook van de toezichthouder om vernieuwing. Zowel nationaal als internationaal lopen we voorop, zeker als het gaat om onderwerpen als gedrag en cultuur. Het is mijn rol om onze relatief kleine organisatie haar rol te laten spelen in een omgeving waarbij de uitdagingen steeds meer uit het buitenland komen. Daarbij is een belangrijke vraag: moet je alles zelf doen of niet?”

Jij blijft, maar andere gezichtsbepalende mensen bij de AFM gingen weg. Is het niet vervelend dat mensen als Karina Raaijmakers weg gaan?

“Dat is uiteraard vervelend. Je kunt het vergelijken met een voetbalclub als Ajax. Als je talenten tot volle wasdom komen, haalt iemand anders ze weg. Maar je kunt het ook opvatten als een compliment. De AFM wordt ook door andere toezichthouders gezien als een partij die voorop loopt.”

Voelen jullie je daarbij gesteund? Zodra het budget wordt overschreden is de kritiek niet van de lucht.

“Gelukkig is er in brede zin een heel sterk besef dat als je niet investeert in bijvoorbeeld kennis over binaire opties dat de samenleving in de toekomst alleen maar meer geld kan kosten. Investeren is nodig bijvoorbeeld in systemen voor data-analyse. Tegelijkertijd is internationale samenwerking nodig. Wat elders werkt kunnen we hier ook toepassen. Dat doen we ook al en dat werkt niet alleen toezicht in de hand maar scheelt ook in de kosten.”

Alles wat jullie doen leidt er nog niet toe dat het vertrouwen van de consument significant toeneemt. Wat zegt jou dat?

“Allereerst de aloude waarheid dat vertrouwen te voet komt en te paard gaat. Het wantrouwen in de sector dat na de financiële crisis ontstond, zit echt heel diep ingesleten. Tegelijkertijd is er denk ik ook iets anders aan de hand. De jongere generatie gelooft sowieso niet meer in de bestaande aanbieders maar kiest er bijvoorbeeld voor om zijn financiële zaken vaak online via nieuwe innovatieve concepten of bijvoorbeeld via Facebook te doen. Glimlacht. “Al is dat laatste vandaag de dag misschien niet zo’n goed voorbeeld. Ook voor die nieuwe aanbieders geldt dat we oog moeten houden op risico’s.”

Reageer op dit artikel