nieuws

Hoogleraar over beloningsbeleid: ‘Status krijg je in de financiële wereld met geld’

Branche 850

Het draait in de bankcultuur volgens Irene van Staveren, hoogleraar ontwikkelingseconomie aan de Erasmus Universiteit, om het verkrijgen van status ten opzichte van elkaar en het zoeken naar legitimiteit van de buitenwereld. “Status krijg je in de financiële wereld met geld. Legitimiteit zoek je door je keurig aan regels en procedures te houden”, zo schrijft ze in een column in dagblad Trouw.

Hoogleraar over beloningsbeleid: ‘Status krijg je in de financiële wereld met geld’

Van Staveren gaat in de column in op de vraag: ‘wat verdient u eigenlijk’?. Onder deze vraag ligt volgens haar de diepere laag: ‘wat bent u waard?’. De hoogleraar geeft in haar stuk aan dat vroeger de vraag hoeveel iemand verdient als ‘not done’ gold. “Tegenwoordig wordt de vraag wat iemand waard is ook gesteld aan bankbestuurders die schaamteloze bedragen incasseren. Onlangs nog bij ING door publiek en politiek (en ja, mijn bankzaken daar zijn afgesloten)”, aldus de auteur.

Onderzoek bankcultuur

De hoogleraar doet onderzoek naar de bankcultuur. Naast de geplande salarisverhoging van ING topman Ralph Hamers, refereert Van Staveren ook aan de salarisverhoging bij vermogensbank Van Lanschot Kempen: “Afgelopen week werd bekend dat de bestuursleden van een andere bank, Van Lanschot Kempen, 20 procent erbij krijgen. De bestuursvoorzitter, Karl Guha, ontving vorig jaar al 1,26 miljoen euro, meer dan zijn collega bij ABN Amro. Nu is het geen systeembank en weinigen van u zullen er een rekening hebben. Dus zal de kritiek van de aandeelhouders moeten komen.” Die kritiek ontving ING gisteren tijdens de aandeelhoudersvergadering waarin onder andere pensioenfonds PGGM de bank aandringt op een ander beloningsbeleid.

‘Bestuur graag te vriend’

Van Staveren voorspelt dat de aandeelhouders bij Van Lanschot Kempen niet zullen protesteren: “(…) ze houden het bestuur graag te vriend want ze profiteren mee van de winststijging van het afgelopen jaar”. De hoogleraar vraagt zich in het stuk af waarom de aandeelhouders van de vermogensbank zo makkelijk akkoord zullen gaan? “Daar hebben organisatiesociologen een mooie theorie voor bedacht: die van het organisatorisch veld, waarin de insiders in de loop der tijd hetzelfde gedrag vertonen. Mijn onderzoek naar de bankcultuur laat zien dat banken typisch zo’n organisatorisch veld vormen. Het draait in zo’n veld om het verkrijgen van status ten opzichte van elkaar en het zoeken naar legitimiteit van de buitenwereld. Status krijg je in de financiële wereld met geld. Legitimiteit zoek je door je keurig aan regels en procedures te houden”, aldus Van Staveren.

Ten koste van tevredenheid bij werknemers

Volgens de auteur gelden er sterke ongeschreven regels om het streven naar status en legitimiteit in stand te houden. Het gaat volgens haar zelfs ten koste van de tevredenheid bij werknemers, de winstgevendheid op de lange termijn en innovatie. Ze noemt het dan ook ‘economisch gezien kortzichtig’.

Spel meespelen

“Hoe hoger de topsalarissen, des te groter de kloof met de gewone werknemers en dat tast de motivatie aan. Tegelijk is het zo dat die azen op de topfunctie en dus het spel meespelen. Juist omdat veel topbestuurders binnen hetzelfde veld opklimmen en niet van buiten komen, is het helemaal niet nodig om een gênant hoog salaris te bieden om bankbestuurders aan te trekken”, zo schrijft ze.

Geen begrip

Een opvallend onderdeel van haar column is het onderzoek van de Vlerick Business School in België waaruit volgens Van Staveren blijkt dat de winstgevendheid van bedrijven die de baas minder betalen juíst hoger zijn dan bij bedrijven die de topman of -vrouw meer betalen. “Maar aandeelhouders van een bank voor vermogenden leven doorgaans in datzelfde financiële veld en zijn dus behept met dezelfde drang naar status en legitimiteit. Zolang de salarisverhoging netjes volgens de regels verloopt, zullen de financiers van de bank het wel best vinden. Dat mensen van buiten dat veld zo’n onkritische opstelling net zo schaamteloos vinden als een salaris van 1,5 miljoen euro, wordt binnen het veld niet begrepen, vrees ik”.

Reageer op dit artikel