nieuws

EB-aanpak Delta Lloyd gaat vakbonden te ver

Archief

In 1997 start Delta Lloyd met het kenniscentrum EB Design. Harry Vogels wordt binnengehaald om de maatschappij op de kaart te zetten als employee-benefitsverzekeraar. Dat lukt, omdat de verzekeraar in de ‘gaten’ springt die ontstaan doordat bedrijven een ondernemingscao afsluiten of zich losweken uit bedrijfstak-cao’s. Hierdoor kunnen nieuwe afspraken gemaakt worden over verzekerbare arbeidsvoorwaarden. De reguliere vakbonden voelen zich echter aangevallen op een terrein dat ze tot het hunne rekenen en waarschuwen de verzekeraar voor de consequenties. Delta Lloyd adviseert Vogels daarop om zelfstandig met een cao-adviespraktijk door te gaan.

Vier jaar geleden beginnen voor de verzekeringsbranche de mogelijkheden van employee-benefits zich duidelijk af te tekenen. Delta Lloyd is op dat moment, in vergelijking met Nationale-Nederlanden, Reaal en Centraal Beheer, een relatief kleine speler op arbeidsvoorwaardengebied. Om zich een plaats te veroveren op deze markt, wordt binnen Delta Lloyd het kenniscentrum EB Design opgericht. Harry Vogels en Edo Abels trekken de kar. Doel is “een grote speler” te worden.
Het kenniscentrum legt zich in eerste instantie toe op het communiceren van arbeidsvoorwaarden en het ontwikkelen van cafetariasystemen. Verder wordt een EB-adviescollege opgericht, waarin mensen uit het vak zitting nemen.
“Na oprichting van EB Design komen er van tussenpersonen die eerst gericht waren op de particuliere markt veel vragen over de mogelijkheden die cao’s bieden voor het sluiten van verzekerbare arbeidsvoorwaarden. Veel vragen betreffen ook de cao zelf. Wat is de werkingssfeer? Wat is er aan verzekerbare arbeidsvoorwaarden al geregeld in een bepaalde bedrijfstak?, et cetera.”
Vogels besluit naar aanleiding van al deze vragen tot het opzetten van een cao-databank. Hierin zijn bijna honderd bedrijfstak-cao’s opgenomen met de voor die bedrijfstak geldende verzekerbare arbeidsvoorwaarden.
Concurrentiestrijd
“Tussen verzekeraars en pensioenfondsen is er altijd sprake van een felle concurrentiestrijd”, zegt Vogels. “Als er eenmaal een verplichtstelling is op pensioenterrein kunnen verzekeraars praktisch niet meer aan dat pensioen komen. Verzekeraars moeten het dus hebben van niet-verplichte zaken.” Volgens Vogels waren vooral de verzekeraars Aegon, Amev en Delta Lloyd behoorlijk fel op dit terrein. Mogelijk werd dit veroorzaakt doordat zij relatief weinig pensioenfondsen beheren en de verplichtstelling zo in hun nadeel werkt. Delta Lloyd vindt dan ook dat Vogels zich nadrukkelijk op het cao-terrein moet begeven.
Nog maar net aan het werk bij Delta Lloyd, komt hij in contact met de werkgeversvereniging Beta, de Belangenvereniging Tankstations. “De Beta wilde in eerste instantie partij worden bij de cao van de Garage- en Tweewielerbedrijven, die afgesloten wordt tussen de Bovag, FNV, CNV en De Unie. Maar zij wordt niet toegelaten tot dit overleg. Met een andere vakbond (de LBV) is toen een eerste eigen cao gemaakt voor de hele tankstationbranche. Samen met het Verbond van Verzekeraars en het VNO-NCW heeft Delta Lloyd toen een rol gespeeld om voor deze nieuwe sector-cao rechtsgeldigheid te verkrijgen bij de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Ook heeft Delta Lloyd toen bij het Verbond gepleit voor een ander beleid ten aanzien van het algemeen verbindend verklaren van cao’s, mede met het oog op de toenemende decentralisatie-tendens op cao-terrein.”
Cao’s
“Het algemeen verbindend verklaren (avv) van cao’s is met de opkomst van EB-producten ongunstig voor de verzekeringsbranche. Bepalingen uit de bedrijfstak-cao worden op deze manier opgelegd aan alle ondernemingen en hun werknemers die in een bedrijfstak actief zijn. Hierdoor ontstaat een zelfde situatie als bij de verplichtstelling van bedrijfstakpensioenfondsen. Is een cao eenmaal algemeen verbindend verklaard, dan kan je er als verzekeraar niet meer bij komen”, luidt de uitleg van Vogels. De verzekeringsbranche is er dan ook zeer bij gebaat als de algemeen verbindend verklaring ter discussie wordt gesteld.
“Een van de mogelijkheden om van een bedrijfstak-cao en bedrijfstakpensioenfonds afscheid te nemen, is via een eigen sector-cao of eigen ondernemings-cao. Dit is in feite gebeurd bij de eerste eigen cao voor de Tankstations, met steun van het Verbond van Verzekeraars en het VNO-NCW in 1997.”
Daarna volgden nog enkele eerste eigen cao’s voor de Nederlandse Bond van Bemiddelings- en Uitzendbureaus (NBBU), een werkgeversorganisatie in de uitzendbranche, en het Nederlands Horeca Gilde (NHG), een nieuwe werkgeverorganisatie in de horeca-bedrijfstak. Zowel bij NBBU als het NHG was de kleine vakbond LBV uit Rotterdam betrokken. NBBU en LBV hebben bij Delta Lloyd het pensioenfonds ondergebracht. Het NHG werd met tal van activiteiten gesteund door MKB-Nederland.
“Vóór het NHG-tijdperk was er alleen de monopolist Koninklijke Horeca Nederland (KHN). Het NHG zette zeer grote vraagtekens bij het verplicht stellen van de horeca-cao en laat met steun van MKB-Nederland en Delta Lloyd een onderzoek doen bij het instituut Research voor Beleid in Leiden. De conclusies waren schokkend in cao-land en leidden ertoe dat de minister aan de KHN om nadere gegevens vroeg.”
“Het kernpunt voor algemeen verbindend verklaren van een cao is het meerderheidsvereiste en de daaraan gekoppelde representativiteitseis”, vertelt Vogels. “Het gaat dan in de horeca-bedrijfstak om het totaal aantal werknemers in dienst van de ondernemingen die lid zijn van de KHN, in vergelijking met alle werknemers in dienst van alle horeca-ondernemingen in Nederland. Is dat percentage hoger dan 60% dan zal de Minister de cao verplichtstellen. Het rapport van Research voor Beleid toonde echter aan, dat het ministerie veel te weinig onderzoek doet naar de aangeleverde cijfers van cao-partijen en dat ook definities en dergelijke niet kloppen. Dit rapport is aanleiding geweest voor diverse Kamervragen en vragen van de minister aan de Stichting van de Arbeid”, vertelt Vogels.
Relatie
De vele cao-activiteiten van Vogels (en daarmee van Delta Lloyd) gaan niet onopgemerkt voorbij. Bij de vakcentrale FNV is Vogels allang geen onbekende meer. Men kent hem van de onderhandelingstafel, als vakbondsadviseur in dienst van Reaal en als auteur van boeken (Gids voor cao’s) en artikelen op cao-terrein. “Met name dit schrijven van boeken wordt door de FNV niet zo gewaardeerd, omdat zij meent dat er nieuwe concurrenten (uitgevers) op haar terrein komen. Eigenlijk werk ik voor twee concurrenten tegelijk: uitgever en verzekeraar. En dat is wellicht wat te veel voor de FNV”, aldus Vogels.
Sinds 1999 is Vogels in gesprek geraakt met de top van de FNV over zijn activiteiten bij Delta Lloyd en het ondersteunen van ondernemingen en werkgeversorganisaties die uit een centrale cao willen stappen. De FNV geeft duidelijk aan dit soort activiteiten niet te waarderen. Haar is veel gelegen aan het instandhouden van centrale cao’s. De FNV is wel bereid tot het voeren van een interne discussie, maar dat kost tijd. Bovendien ontbreekt het de FNV aan mankracht om meer ondernemings-cao’s te sluiten, luidt de boodschap.
Delta Lloyd raakt door de activiteiten van Vogels verwikkeld in een politieke discussie, waarin men liever niet terecht wil komen. Tegelijkertijd speelt de situatie dat het pensioenfonds van de Hiswa bij Delta Lloyd weggehaald zal worden. De reden hiervoor is vaag. Al in een eerder stadium werd het pensioenfonds van de bandenbranche bij beheerder Delta Lloyd weggehaald.
Delta Lloyd wil terug naar zijn kerntaken, te weten verzekeren en uitvoeren. “Vogels doet prima werk voor de verzekeringsbranche, maar zal onder een ander label moeten doorgaan”, luidt de boodschap van de raad van bestuur aan Vogels.
Inperken
In april 2001 komen de drie grote vakbonden, FNV, CNV en De Unie, naar buiten met het nieuws dat zij nadere eisen willen stellen aan andere vakbonden. Zij willen hiermee voorkomen dat een bedrijf uit een centrale cao stapt. “De vakcentrales menen dat aan hun kleine concurrenten representativiteitseisen moeten worden gesteld”, zo meldt het Financieele Dagblad (FD) in april van dit jaar.
Het FD schrijft verder dat de vakcentrales met deze eis komen op het moment dat hun eigen representativiteit ter discussie staat. “Het VVD-kamerlid Wilders heeft dat debat aangezwengeld en wil de positie van de vakbeweging inperken. Hij voert daarbij aan, dat de vakbonden maar een kwart van de werknemers vertegenwoordigen.” De krant schrijft verder dat volgens Wilders het “de vakbonden alleen maar om de eigen macht gaat”.
Fondsen
Vogels herkent dat geluid van Wilders. “Dat er cao’s zijn, vind ik prima. De kern van een bedrijfstak-cao is: gelijke arbeidsvoorwaarden voor iedereen binnen dezelfde bedrijfstak, maar dat is met de huidige decentralisatie-tendens niet meer van deze tijd”, vindt Vogels.
“Het hele cao-gebeuren is een geldcircuit geworden. Er gaat zo’n één à anderhalf miljard euro om in de Sociale Fondsen. Deze cao-fondsen moeten gebruikt worden voor imagoverbetering, opleiding en scholing, vut-regelingen en dergelijke, maar het zijn ook gelden die voornamelijk gebruikt worden om de eigen kas te spekken. Als je nu in de kranten leest over de financiële problemen bij de FNV, dan begrijp ik wel waarom voor de vakbonden het algemeen verbindend verklaren van cao’s zo belangrijk is en waarom ze de kleine vakbonden zoals LBV willen weren van de overlegtafel. Ze kunnen gewoon niet zonder dat geld. Net als bij het vakbondstientje, dat in de praktijk inmiddels meerdere tientjes bedraagt. Dat vakbondstientje wordt betaald door iedere werkzame persoon in Nederland. Als dat tientje wordt afgeschaft, dan komen de vakbonden in behoorlijke financiële problemen.”
Wat er in deze cao-fondsen omgaat en waar het geld aan besteed wordt, is jarenlang onduidelijk geweest. Inmiddels heeft de minister op 18 oktober jl. het besluit genomen om aan deze ondoorzichtigheid een eind te maken. “Vakbonden en werkgeversverenigingen mogen niet langer zomaar geld uit de cao-fondsen doorsluizen naar hun eigen organisaties”, aldus het Algemeen Dagblad op 19 oktober jl.
Toekomst
Vogels heeft wel ideeën over hoe het nu verder moet. Zo vindt hij dat elk bedrijf van honderd werknemers of meer in principe een eigen ondernemings-cao moet kunnen sluiten.
Voor dat idee krijgt hij steun uit onverdachte hoek. Nout Wellink, president van De Nederlandsche Bank, pleit in het boek ‘Nederland, kennisland’, voor het sluiten van arbeidsvoorwaarden per sector of bedrijf en niet meer op centraal niveau.
Per 1 januari is Vogels uit dienst bij Delta Lloyd. De afscheidsrecepties en dineetjes zijn achter de rug. Hij heeft zijn eigen bedrijf CaoAdvies in oprichting, dat zich samen met het bedrijf Q+W/consult (Montfoort) wil gaan bezighouden met moeilijke arbeidsvoorwaardenvraagstukken. Eén van die vraagstukken zal het tot stand brengen van een ondernemings-cao zijn, als een onderneming uit een centrale bedrijfstak-cao wil stappen of niet wenst te worden ingelijfd door een centrale cao. Hierbij worden in principe alle werknemersorganisaties betrokken.
Ook wil Vogels zich gaan opwerpen als begeleider in ondernemingen, waarbij de werknemers te kennen geven een eigen werknemersorganisatie te willen oprichten. “Bij Ikea is dat een groot succes geworden en recentelijk is ook bij Holland Casino een eigen werknemersvereniging opgericht, de Algemene Bond van Casinopersoneel, samen met Regio Vakbond ABW.”
“Het opzetten en begeleiden van een eigen werknemersorganisatie doe ik niet alleen vanuit verzekerings- of pensioenmotief, maar ook uit een identiteitsmotief. Vakbonden zeggen vaak dat werknemers geen verstand hebben van de materie. Ik waag dat te betwijfelen.”
Vogels wil verder opnieuw een cao-databank ontwikkelen, omdat volgens hem de kennis over de cao- en bedrijfspensioenmarkt bij verzekeraars en intermediairs nog onvoldoende is. “Er worden heel wat zaken door verzekeraars gesloten op de zakelijke markt, die veel later moeten worden teruggedraaid omdat ondernemingen uiteindelijk thuishoren bij een bedrijfstakpensioenfonds. Bij voldoende kennis van te voren hadden dit soort overbodige toestanden niet nodig geweest.”
Harry Vogels: “Het hele cao-gebeuren is een geldcircuit geworden. Er gaat zo’n één à anderhalf miljoen euro om in de sociale fondsen. Dat geld wordt voor een belangrijk deel gebruikt om de eigen kas te spekken.”
Harry Vogels: “De FNV heeft in gesprekken duidelijk aangegeven dat zij de activiteiten van mij en dus Delta Lloyd niet kan waarderen.”

Reageer op dit artikel