Wetgever moet provisiesysteem vervangen door CAR

"Nu is de tijd rijp om over de gehele linie de systematiek van CAR (Customer Agreed Remuneration) in te voeren. En wel als enig toegelaten beloningsvorm voor alle producten: leven, schade en zorgverzekeringen."

Dat heeft het Verbond van Verzekeraars kenbaar gemaakt in een zogeheten 'position paper' over een "toekomstbestendig, onafhankelijk intermediairsysteem". Het Verbond rept daarin over "een ongekend zware reputatiecrisis", zegt geen vertrouwen meer te hebben in zelfregulering en stelt dat "provisie op zijn minst de schijn van belangenverstrengeling in zich draagt".

Intermediairfederatie Fidin vindt het nog veel te vroeg voor invoering van het CAR-model. "Het Verbond stelt dat het intermediair de huidige provisie gaat 'halen' bij zijn klant. Wij zijn het daarmee ten principale oneens."

Eenvoudige e-mail

Volgens de CAR-systematiek - afkomstig uit het Verenigd Koninkrijk - maken klant en intermediair expliciet afspraken over de dienstverlening en de prijs daarvoor. De prijs wordt vertaald in een vaste vergoeding, uurtarief, abonnement of een percentage van de premie of het verzekerd bedrag; een combinatie van die vormen is ook mogelijk. Het Verbond van Verzekeraars zegt niet voor een verbod op provisie te pleiten. "Een transparante opslag op de premie, afgesproken met en geaccordeerd door de klant, moet een beloningsmogelijkheid blijven."

Die beloningsafspraken tussen klant en adviseur hoeven wat het Verbond betreft niet op uitgebreide formulieren te worden vastgelegd: "Wij denken meer in de richting van een eenvoudige e-mail met bevestiging door de klant." Ook hierover denkt Fidin geheel anders: "Met name voor eenvoudige schadeverzekeringen, lijkt het CAR-model veel te belastend."

Geen rol in beloning

In de position paper maakt het Verbond duidelijk "dat verzekeraars geen rol meer hebben in de beloning van het intermediair". Dat moet de gescheiden rollen van beide partijen helder maken.

"Verzekeraars zijn verantwoordelijk voor hun producten en de uitvoering van de verzekeringsovereenkomst; het intermediair treedt in opdracht van de consument op als adviseur en begeleider."

De enige geldstroom van een verzekeraar naar een intermediair kan nog de beloning zijn voor werkzaamheden die de verzekeringsmaatschappij heeft uitbesteed, zo stelt het Verbond. In de ogen van Fidin is daar structureel sprake van. "De provisie is op dit moment een vergoeding voor activiteiten ten behoeve van zowel de klant als de verzekeraar. Daar waar het intermediair aantoonbaar werkzaamheden uit handen van verzekeraars neemt, moet die verzekeraar het intermediair daar ook voor betalen. Ook bij een CAR-systeem."

De Consumentenbond heeft het initiatief van de verzekeraars om na te denken over een structurele verandering van het beloningssysteem van verzekeringstussenpersonen als "veelbelovend" betiteld. De bond noemt het voorstel van de verzekeraars een broodnodige volgende stap, na het dienstverleningsdocument.

"Wij streven naar een stelsel waarbij de dienstverlening en het bijbehorende prijskaartje van tussenpersonen transparant zijn. Alleen op die manier zijn prijs en kwaliteit onderling vergelijkbaar en kunnen consumenten een goede keuze maken", zo stelt de Consumentenbond.

Het Verbond van Verzekeraars meent evenzeer dat de klant met CAR aan het stuur komt. "Daarmee wordt de concurrentie gevoerd daar waar deze ook moet worden gevoerd, namelijk op de prijs-kwaliteitverhouding van het intermediair." Verder denken de verzekeraars dat de huidige regelgeving "geen afdoende oplossing" biedt en dat die regels en het toezicht door de AFM sterk kunnen worden vereenvoudigd. Fidin vindt daarentegen dat met de invoering van het dienstverleningsdocument de consument al een bepalende rol heeft gekregen. Bedrijfstakbreed invoeren van de CAR-systematiek ziet Fidin niet zitten: "Verzekeraars, consumenten en intermediairs zijn nog lang niet klaar voor CAR." De federatie pleit ervoor de effecten af te wachten van de regelgeving die de afgelopen jaren is ingevoerd. "Nieuwe, fundamentele andere regelgeving leidt voor het intermediair opnieuw tot hoge invoerings- en nalevingslasten."

Toegankelijkheid

Het Verbond van Verzekeraars zegt te beseffen dat de verandering "een zeer vergaande" is en dat een einde komt aan kruissubsidiëring tussen producten met omvangrijke provisies en doorsnee-gezinsverzekeringen met een lage provisie waar "een intermediair bedrijfseconomisch niet veel werkzaamheden voor kan verrichten". De verzekeraars voorzien dat "de schadeprovisie een opwaartse tendens zal krijgen om kostendekkend te worden". Het Verbond worstelt wel met de vraag hoe advies voor minder draagkrachtige consumenten toegankelijk kan blijven.

Aanvullend eisen de verzekeraars in het position paper dat ook banken en direct writers zich als zodanig gaan gedragen. Verder moeten er "nadere eisen aan transparantie en zorgplicht worden gesteld aan niet-onafhankelijke intermediairs, de zogeheten verkoopadviseurs". Ook de Belastingdienst moet een steen bijdragen door de fiscaal ongelijke behandeling van diverse beloningsvormen weg te nemen. Het Verbond van Verzekeraars wil voorts de deskundigheidseisen voor pensioenadvies verhogen en meer eisen stellen aan ondernemers "die eerder in de fout zijn gegaan" of failliet zijn gegaan.