AFM: startbrief zet deelnemer soms op verkeerde been

Pensioenuitvoerders (verzekeraars en pensioenfondsen) blijken nog steeds een potje te maken van de informatieverstrekking aan de klant. Ze voldoen niet aan de zorgplicht, concludeert de AFM, die volstaat met een aantal aanbevelingen.

"Pensioenuitvoerders blijken in 2009 deels wel, maar voor een belangrijk deel ook niet te hebben voldaan aan de op hen rustende zorgplicht", schrijft de toezichthouder na een onderzoek naar beschikbarepremieregelingen. Er is onvoldoende geïnformeerd over de risico's ervan. "Pensioenuitvoerders verdiepten zich daarnaast beperkt in de persoonlijke situatie van deelnemers. Die tekortkoming leidde er vermoedelijk toe dat pensioenuitvoerders onjuiste doelrisicoprofielen vaststelden en onjuist beleggingsadvies gaven." Adviezen waren vaak onduidelijk en meldden niet altijd de samenstelling van de fondsen waarin werd belegd. "Het bleek niet dat pensioenuitvoerders een (goed) klant- en doelrisicoprofiel opstelden." Bovendien is niet duidelijk of de profielen wel correct zijn omgezet in een passend beleggingsadvies; ook is niet altijd geadviseerd de risico's af te bouwen naarmate de looptijd vordert. "Indien dat wel het geval was, werden risico's soms erg snel, maar soms ook erg langzaam afgebouwd."

Aanbevelingen

De AFM beveelt onder meer aan om het beleggingsprofiel van de deelnemer te blijven controleren. "De grote verschillen in beleggingsrisico waarmee pensioenuitvoerders een doelrisicoprofiel vaststellen, vragen om meer guidance." De toezichthouder verwijst naar de eigen consultatie 'Het gebruik van een standaardindeling van risicoprofielen'.

De toezichthouder wijst erop dat een defensieve beleggingskeuze ook risico's meebrengt. "De deelnemer dient er uitdrukkelijk op gewezen te worden dat hij door te kiezen voor een defensieve portefeuille het risico loopt een klein en wellicht niet met zijn verwachtingen overeenstemmend pensioenkapitaal te verwerven." Aanbevolen wordt dan ook om niet te snel een risicomijdend beleggingsprofiel toe te kennen als daar geen aanleiding voor is.

Bij verzekeraars werd in 33% van de onderzochte gevallen een aanbeveling gedaan over de wijze van informatieverstrekking; bij 45% constateerde de AFM een tekortkoming op dat gebied. Bij pensioenfondsen werd bij 77% een aanbeveling gedaan en was in 15% van de gevallen sprake van een tekortkoming.

Startbrief

De informatievoorziening in de startbrief, waarin de deelnemer wordt geïnformeerd over zijn nieuwe pensioenregeling, stemt de AFM droevig: "Niet één van de onderzochte pensioenuitvoerders heeft alle verplichte informatieonderdelen op de juiste manier in de startbrief opgenomen. Hoewel de ernst van de onderdelen die ontbreken varieert, is het zorgelijk dat de naleving van wet- en regelgeving door de pensioensector op dit gebied niet toereikend is." Uit een onderzoek naar de startbrieven blijkt dat zelfs misleidende informatie wordt verstrekt: "Uw werkgever heeft een beschikbare premieregeling. Dit is vergelijkbaar met een soort spaarregeling", krijgen deelnemers bijvoorbeeld te lezen.