Door Lia van Engelen

 

Waar 'outsourcing' bij veel verzekeraars tegenwoordig de trend is, heeft men bij Onderlinge Verzekeringen Overheid (OVO) juist een omvangrijke operatie 'insourcing' afgesloten. Niet alleen is de enige aandeelhouder, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), uitgekocht, maar ook worden alle aan VNG en een verzekeringsmakelaar uitbestede werkzaamheden weer intern uitgevoerd. Algemeen directeur Ajit Khan vond het een leuke, maar ook noodzakelijke klus. "Behoud van de eigen identiteit staat voor ons voorop."

 

De relatief jonge nicheverzekeraar OVO is vier jaar geleden ontstaan door het samengaan van de Frauderisico-Onderlinge van Gemeenten (FOG) en de Aansprakelijkheids-Onderlinge van Gemeenten (AOG). De OVO heeft, buiten de rijksoverheid, nagenoeg alle overheden voor frauderisico verzekerd en ongeveer 45 % van de gemeenten voor aansprakelijkheid. Daarnaast hebben inmiddels diverse samenwerkingsverbanden van gemeenten, maar ook waterschappen en politieregio's hun aansprakelijkheidsrisico bij OVO verzekerd.

 

   "Het gaat voor OVO om kennis, partnership en continuïteit", benoemt directeur Khan de drie pijlers waarop zijn organisatie is gebouwd. "We hebben zo'n 25 fte's in dienst en hun kennis en deskundigheid vormen de onderscheidende meerwaarde van OVO. We zijn daardoor voor onze klanten behalve verzekeraar ook kenniscentrum en vraagbaak. Overheidsaansprakelijkheid, met name in de bestuursrechtelijke context, vereist veel specifieke kennis. Aansprakelijkheid is sowieso geen kwestie van premie harken en achterover leunen. Bij sollicitatiegesprekken merk ik ook heel duidelijk dat mensen juist daarom 'vallen' voor dit bedrijf. De sfeer in de organisatie, mensen en hun capaciteiten als belangrijke factor zien; dat is vele malen belangrijker dan de spreekwoordelijke zak met geld."

 

   De andere twee pijlers, partnership en continuïteit, worden volgens Khan gewaarborgd doordat OVO een onderlinge is: "Het gaat om het verzekeren en het beheersen van de risico's in goede én kwade tijden. Dan heb ik het over de cyclische werking van de markt. Wij zullen er altijd zijn en zijn ook niet afhankelijk van (buitenlandse) aandeelhouders die opeens besluiten om de stekker eruit te trekken. We hebben het destijds met St. Paul gezien, dat zich van het ene op het andere jaar terugtrok. En begin jaren negentig met een partij die nu de markt weer in komt (Delta Lloyd - red.), maar die destijds ook uit de gemeentelijke markt stapte."

 

Behoud van identiteit

Nu de markt weer 'soft' is, merkt Khan dat er meerdere partijen zijn die bij de gemeenten -via een aansprakelijkheidsverzekering- een ingang proberen te krijgen om ook andere producten af te zetten, als employee benefits, wagenpark- en brandverzekeringen. "We hebben dan ook van verschillende partijen de vraag gekregen of we wilden samenwerken. Behoud van identiteit staat echter voor ons voorop. Want voor sommige partijen is het natuurlijk mooi om via ons ergens binnen te komen om andere producten te kunnen verkopen, maar dan verliezen wij ons klantcontact. Als vervolgens wordt gezegd: 'Wij gaan agressief de markt in en we kunnen dat mét jullie doen of tégen jullie, met iemand anders¼' dan denk ik: we kunnen dat beter zelf doen, met behoud van onze eigen identiteit en op basis van onze eigen kracht. Dus we zijn nu veel klanten aan het bezoeken, we zetten klankbordgroepen in en houden enquêtes. Wij zijn ondergeschikt aan de wens van de leden en de leden ervaren dat als een kwaliteitsimpuls. Dat maakt OVO sterk."

 

Stoeptegel

Over de jaren constateert OVO bij aansprakelijkheid een stijging van het aantal claims en de schadelast. "Dat is een gestage groei", aldus Khan. "De schades zijn ook vrij divers. Het varieert van de klassieke losliggende stoeptegel of het gat in de weg, waar mensen behoorlijk letsel van kunnen oplopen, tot omvangrijke vermogensschade. Bijvoorbeeld doordat foutieve informatie is gegeven of toezeggingen zijn gedaan omtrent een bestemmingsplan of een bouwproject. Of als er sprake is van wat wij noemen 'onterecht handhaven': als ten onrechte bestuursdwang is toepast, bijvoorbeeld om iets te sluiten of om toegang te forceren. Dan kun je behoorlijke claims verwachten."

 

Niet doorslaan

Een andere actuele discussie in het kader van aansprakelijkheid van overheden is of de impact van het verzaken van de zorgplicht nu wel of niet kan worden vertaald in aansprakelijkheid. "Als de brandweer ergens niet op tijd komt of de politie niet adequaat heeft gehandeld, was het vijf jaar geleden ondenkbaar dat er claims zouden komen. Men dacht altijd: je mag blij zijn dát ze komen. Maar nu wordt er heel anders naar diezelfde overheid gekeken. De dienstverlening lijkt niet langer een gunst, maar een recht. Dat heeft consequenties voor de aansprakelijkheid. Voor ons is dan de vraag: hoe ver gaat dat? Ik vind het heel belangrijk dat niet zo snel wordt geoordeeld naar aanleiding van normtijden en dat soort zaken. Er zijn in Nederland ontzettend veel vrijwillige brandweerlieden die allemaal hun best doen en het ook vreselijk vinden als het misgaat. Natuurlijk moeten er normen zijn die de kwaliteit waarborgen, maar je moet er niet in doorslaan. Dan krijg je een heel andere maatschappij en ik betwijfel of we dat met z'n allen moeten willen."

 

Europese verschillen

In diverse Europese landen blijken grote verschillen te bestaan in de hoogte van de toegekende schadevergoedingen bij aansprakelijkheidsschades. Aangezien in Nederland nog relatief lage bedragen worden toegekend, verwacht Khan op termijn een toename in de hoogte van de schadevergoedingen, met name bij letselschade: "Door de laatste harmonisatie in het kader van de WAM is het minimum verzekerd bedrag in de EU op _ 5 mln gezet. Maar als je de verschillen ziet¼ Een dertiger die door een auto-ongeluk zo invalide raakt dat hij 24 uur per dag zorg nodig heeft, krijgt van de Nederlandse rechter _ 2 mln, maar bijvoorbeeld in Duitsland _ 4 mln en in Belgie _ 3,5 mln. Dat is natuurlijk bizar en daar zal in de toekomst echt wel verandering in komen."

 

Uitzendkrachten

Kijkend naar de schadelast op het gebied van fraude- en berovingsverzekeringen constateert Khan een sterk wisselend beeld. "De vraag is daar of alles wordt ontdekt en gemeld. Er was ooit iemand die zei: 'De mooiste fraude is een onontdekte fraude, want dan is iedereen blij: de fraudeur, de gemeente en de verzekeraar.' Maar dat is gekheid natuurlijk."

 

   Door de digitalisering van de werkwijze bij overheden, krijgt OVO te maken met heel andere typen fraude: "Vroeger waren er veel meer berovingen, maar dat neemt af. Cash geld wordt bijna niet meer gebruikt. Er wordt echter veel meer met digitale systemen gewerkt en die kun je manipuleren. Dat is natuurlijk wat anders dan cash achterover drukken. Nu wordt er geld op andere rekeningen gestort dan de bedoeling is. Een van de grote risico's wordt gevormd door het aanstellen van uitzendkrachten op financiële of andere fraudegevoelige posities. Bij vaste krachten wordt standaard een screening gedaan, maar bij uitzendkrachten vaak niet. Achteraf hoor je dan dat men er ten onrechte van uitging dat het uitzendbureau dat wel zou hebben gedaan. Daar kun je natuurlijk iets aan doen."

 

Fraudescan

Gemeenten waar achteraf wordt geconstateerd dat de administratieve organisatie en/of de interne controle evident hebben gefaald, krijgen bij OVO nul op het rekest als ze met een fraudeclaim aankloppen. Khan: "Dan kun je wel eens nare gesprekken hebben over de dekking. Om dat om te draaien. hebben we besloten om een fraudescan te ontwikkelen, samen met Deloitte's forensische accountancy. Er zijn nu drie proefprojecten gaande, waarbij we een 'thermometer' in de organisatie stoppen: we kijken naar de fraudegevoelige onderdelen en waar precies de pijnpunten zitten. Er komt uiteindelijk een stoplichtenmodel uit: rood, oranje, groen. Is het rood, dan moet je acuut wat aan de situatie doen, bij oranje is actie eveneens raadzaam en bij groen zijn de zaken nog op orde."

 

   Zo'n fraudescan is niet alleen nuttig voor de betrokken gemeente, maar ook voor OVO zelf, zegt Khan: "Wij leren de verschillende gemeenten beter kennen en zetten onszelf tegelijkertijd in de markt. Ik wil ook het liefst na de uitvoering van een scan het resultaat persoonlijk bij het betrokken managementteam gaan toelichten, zodat je ook op een ander echelon over dit soort zaken praat. Voor aansprakelijkheid hebben we ook al een scan, dus we zullen ze waarschijnlijk ook gecombineerd gaan aanbieden."

 

Phoenix

Een derde tak van sport waar Khan zich naast de fraude- en aansprakelijkheidsverzekeringen mee bezighoudt, is de brandverzekering. OVO heeft op dat terrein een inmiddels 'slapende' dochter, Phoenix. "Phoenix werd in 2002 opgericht toen er op de markt, na 11 september en na een aantal cyclonen, een capaciteitsgebrek dreigde te ontstaan. De naam slaat op de mythische vuurvogel die telkens uit zijn as herrijst. Het was de bedoeling om in tijden van krapte te 'herrijzen' en weer een stapje terug te doen als er, zoals nu, voldoende capaciteit is op de markt en er feitelijk geen reden meer is voor ons om op brandrisico's mee te tekenen."

 

   Het is dus de vraag hoe lang Phoenix nog blijft bestaan. "Ik weet niet hoe het allemaal gaat lopen met de kredietcrisis en bovendien zijn er in ons land een paar forse schades geweest, zoals laatst bij de TU in Delft. Het is wel een slapende organisatie en daar zijn toezichthouders tegenwoordig niet zo van gecharmeerd. Het is natuurlijk ook mogelijk om een derde branche bij OVO te hebben. Maar ik loop nu erg op de zaak vooruit."

 

Aanbestedingen

Een actueel thema voor gemeentelijke overheden is momenteel het doen van Europese aanbestedingen als er producten of diensten, zoals verzekeringen, ingekocht moeten worden. "Dat speelde al langer, maar overheden beginnen die aanbestedingen nu wat breder te doen", aldus Khan. "Een zorgwekkende ontwikkeling vind ik echter dat gemeenten soms zeggen: we moeten Europees gaan aanbesteden, maar daar hebben we geen verstand van en zeker niet als het gaat om verzekeren. Er wordt dan een tussenpersoon ingeschakeld, die zo'n Europese aanbesteding begeleidt. Als dat een tussenpersoon is die heel duidelijk een belang heeft, dan zet ik toch vraagtekens bij de transparantie en onpartijdigheid. Dat hebben we vorig jaar tweemaal gezien en daar ben ik erg boos over geworden."

 

Rechter

Khan vertelt te hebben overwogen om naar de rechter te stappen om deze dubieuze gang van zaken een halt toe te roepen: "Dat heb ik nog niet gedaan, want dat zou dan richting onze eigen leden moeten zijn. Dat is het gekke in het hele verhaal. Maar ik ga nu wel waarschuwen. En als het misgaat, dan schuw ik dat middel niet."

 

   Tegelijktijd is OVO wel begonnen de eigen manier waarop zo'n aanbestedingsprocedure wordt ingegaan te stroomlijnen: "Want je kunt wel kritiek hebben, maar je moet ook met een alternatief komen. Zo'n Europese aanbesteding is toch vaak een kwestie van cirkelvormige objecten door vierkante gaten duwen¼ Dat is een beetje wat je probeert te doen. Wij moeten ons profileren op een manier die daarin past. Aan de andere kant zijn voor de overheden de vraagstelling en de formulering van de wensen bij de opmaak van het bestek heel belangrijk. Mijn boodschap aan gemeenten is daarom ook: doe het zelf, weet wat je wil. Je kunt natuurlijk het technische gedeelte uitbesteden, maar de wensen moet je zelf helder voor ogen hebben en in het bestek vertalen. Met dat laatste kunnen wij natuurlijk gemeenten helpen en we zullen er ook zeker een voorzet voor doen."

 

zouden komen als de brandweer ergens niet op tijd komt of de politie niet adequaat gehandeld heeft."

Ajit Khan (48) is geboren in Visakhapatnam in India en kwam als kleine jongen met zijn ouders en broer naar Nederland. Zijn vader was hoogleraar genetica in Leiden en deed onder meer onderzoek naar erfelijke vormen van kanker. Zelf begon Khan op zijn dertigste nog aan een rechtenstudie, waarna hij in de 'gemeentelijke' wereld en bij OVO terechtkwam. Hij is getrouwd met Nadia en ze hebben twee kinderen. Zijn grote passie is film. "Mijn droom was altijd een bioscoopje in huis. Voor mijn laatste verjaardag kreeg ik daarom van Nadia en de kinderen een kamer cadeau. Die is inmiddels als huisbioscoop ingericht. 's Avonds laat kan ik heel erg ontspannen als ik nog even een filmpje pak. Met name heb ik een redelijke verzameling 'film noir'. Dat zijn wat oudere zwart-wit films."