Minister Bos (Financiën) heeft de Tweede Kamer voorgesteld om de verschuiving van de verhouding tussen afsluit- en doorlopende provisie bij complexe producten naar maximaal 50-50 uit te stellen tot 1 januari 2011 en daarna mogelijk zelfs af te schaffen.

Daarmee komt Bos tegemoet aan de roep om "enige vorm van compensatie voor de lastenverzwaring" die NVA, NBVA en VVHN hebben gedaan in hun reactie op het consultatiedocument over beloningstransparantie. De minister wil tevens een werkgroep met deskundigen inrichten die nagaat op welke manier de lasten voor verzekeraars en tussenpersonen kunnen worden beperkt en hoe de informatie voor de consument overzichtelijk kan worden gehouden.

   De brief aan de Kamer bevat het definitieve inhoudelijke pakket maatregelen inzake provisietransparantie, aldus een woordvoerder van Financiën. "Je moet het echter niet als de uitkomst van de consultatie in de markt zien. Dat is een juridisch-technisch document; de reacties van de marktpartijen op de details van de uitvoering worden in het wetsvoorstel verwerkt. Maar de plannen zoals die in de brief zijn verwoord, staan vast."

Balansregel schuift op

De regels voor provisietransparantie gaan definitief ook gelden voor niet-complexe hypotheken. "Uitbreiding van de reikwijdte is duidelijker voor consumenten en kan voorkomen dat de regelgeving leidt tot het meer adviseren van niet-complexe hypotheken en mogelijke ontduiking van de provisieregels."

 De zogeheten balansregel wil Bos in ieder geval niet van toepassing laten zijn op niet-complexe hypotheken. "De toegevoegde waarde ervan is bij relatief eenvoudige hypotheekproducten niet evident." De verschuiving van de balansregel naar 60-40 en naar 50-50 wil Bos een jaar opschuiven naar respectievelijk 1 januari 2010 en 1 januari 2011. "Deze temporisering beoogt de liquiditeitseffecten voor tussenpersonen van het hele pakket maatregelen dat op 1 januari van kracht wordt, enigszins te matigen. Dat is wenselijk om de continuïteit van intermediaire dienstverlening niet in gevaar te brengen." In 2010 wordt vervolgens bekeken of de balansregel nog wordt gehandhaafd.

Banken

Verder stelt Bos dat ter bevordering van een gelijk speelveld ook direct writers nominale kostentransparantie moeten gaan bieden (bedragen noemen en geen percentages). Het vermelden van de kosten wordt uitgebreid naar alle complexe producten, "waarbij aanbieders dus ook voor andere verzekeringsproducten evenals bancaire producten met een opbouwdeel nader inzicht in de kosten die worden ingehouden op de inleg of premie zullen moeten bieden". Banken hebben volgens Bos al aangegeven per 1 januari 2010 alle kosten nominaal inzichtelijk te maken.

Model De Ruiter

De post 'kosten bemiddelaar' in de modellen-De Ruiter zal voorts worden aangepast, zodat geen verwarring meer bestaat over de uitgekeerde provisie. "In eerste instantie zal hiertoe in de modellen De Ruiter een nadere toelichting worden gegeven op de kosten die deze post bevat." Daarna wil Bos bekijken of de post nog nodig is als toch al provisietransparantie wordt gegeven, of dat in die post alleen de exact uitgekeerde provisie wordt vermeld.

Bonus

De minister benadrukt in zijn brief nog eens dat alleen bonusprovisies die de kwaliteit van de dienstverlening ten goede komen, zijn toegestaan. "Nadere analyse leert dat hiermee slechts zeer weinig bonusprovisieregelingen zijn toegestaan." Omzetbonussen zijn sowieso niet aan de orde. "Het zal aan marktpartijen zijn om aan te tonen dat een bonusprovisie kwaliteitsbevorderend werkt en niet strijdig is met het belang van de consument."

   De intermediairorganisaties zijn van mening dat omzetbonussen op zich tot de normale gang van zakendoen behoren. "Je kunt het een ondernemer niet aanrekenen dat hij meer inkomsten ontvangt als hij meer produceert voor een bank of verzekeraar", zo luidt de redenatie. NVA, NBVA en VVHN zeggen de gehanteerde term 'bonusprovisies' te breed te vinden als het gaat om het afschaffen daarvan.

Reactie intermediair

De drie verenigingen hadden in hun reactie op het consultatiedocument gepleit voor compensatie van de lastenverzwaring die de maatregelen met zich meebrengen. Daarin zijn zij nu door Bos tegemoetgekomen. Ook aan de roep om een latere invoeringsdatum van het dienstverleningsdocument is gehoor gegeven: die is verplaatst van 1 januari naar 1 juli 2009. "Het stilzetten van de balansregel, de uitzondering voor niet-complexe hypotheken en de instelling van een werkgroep zien wij niet als volledige compensatie, maar wel het maximaal haalbare in deze situatie", reageert Fred de Jong namens de intermediairverenigingen. "Er is goed geluisterd naar onze argumenten. We zijn met name tevreden dat de volledige kostentransparantie wordt doorgevoerd, zodat er een gelijk speelveld ontstaat." Ook de transparantie over de fondskosten wordt toegejuicht. "Uit eigen berekeningen zien wij fondskosten die meer dan 60% van de totale kosten uitmaken bij beleggingsproducten."

   Tevens vinden zij dat het consequent zou zijn als ook de terugboekregeling achterwege blijft als de balansregel niet opgaat voor niet-complexe hypotheken. "Verkeerde prikkels om deze producten te adviseren zijn er immers niet. Daar geven de beloningen geen aanleiding voor. Dus: geen balans, geen terugboeking."