Levensverzekeringen worden meestal gesloten voor een lange periode, bijvoorbeeld voor de duur van dertig jaar. De prijs echter wordt aan het begin van die periode bepaald, gebaseerd op de dan geldende levensverwachting en gezondheid. Het wordt tijd voor polissen die tussentijds aan verandering onderhevig kunnen zijn, vindt Luuk van Deel van Capgemini.

Luuk van Deel

"Dat een premie voor een levensverzekering eenmalig wordt vastgesteld, heeft als voordeel dat de polishouder zekerheid heeft over de hoogte ervan. Aan deze onveranderlijkheid kleven echter ook nadelen.

Immers, wanneer gedurende de looptijd van het contract de verzekerde zijn gezondheid en conditie verbetert door zijn leefgedrag in gunstige zin te veranderen, betaalt de verzekerde een relatief té hoge premie. Ook de medische wereld zal gedurende de looptijd van een levensverzekering meer mogelijkheden krijgen om gezondheidsproblemen het hoofd te bieden. Hierdoor kunnen aanvankelijke risico's gedurende de looptijd wijzigen in minder risico of helemaal geen risico.

Deze huidige methode van eenmalige premiebepaling is niet meer van deze tijd. Een tijd waarin de verzekerde steeds meer invloed wil en mag uitoefenen op zijn verzekeringen. In dit artikel wordt ervoor gepleit om het langdurige contract van een levensverzekering op te knippen in een aantal termijnen, waarbij de premie na afloop van iedere termijn opnieuw wordt vastgesteld aan de hand van de gezondheid en conditie van een verzekerde op dat moment. Een kans voor de verzekerde en de verzekeraar.

Risicoprofiel

Wanneer iemand nu een levensverzekering sluit, wordt voor een verzekerde een risicoprofiel opgesteld. Dit risicoprofiel wordt deels bepaald door factoren die erfelijk zijn bepaald en waar de verzekerde geen invloed op heeft. Het gaat onder meer om geslacht, leeftijd en erfelijke aandoeningen. Voor een ander deel wordt het risicoprofiel bepaald door de manier van leven van de kandidaat verzekerde: roken en drinken, lichaamsgewicht in verhouding tot lengte, mate van lichaamsbeweging, aard van beroep en hobby's.

Al deze factoren hebben een invloed op de levensverwachting van een verzekerde en daarmee op de premie van een levensverzekering. Deze premiebepaling geldt voor de volledige duur van het contract en zal niet meer veranderen.

Lifestylefactoren

Het risicoprofiel van een verzekerde wordt - naast erfelijke factoren - gevormd door factoren waar de verzekerde invloed op uit kan uitoefenen en waarmee hij zijn conditie en gezondheid kan beïnvloeden. Bijvoorbeeld: de verzekerde stopt met roken en/of drinken, gaat meer aan lichaamsbeweging doen, besteedt meer aandacht aan zijn geestelijke ontwikkeling of stopt met gevaarlijke hobby's. Al deze factoren die te maken hebben met de manier van leven worden gemakshalve lifestyle-factoren genoemd.

Bij het vaststellen van het risico van een verzekerde wordt in de nieuwe methode van premieberekening een onderscheid gemaakt in de erfelijke factoren en de lifestyle-factoren. Beide groepen risico's samen vormen het risicoprofiel van de verzekerde op dat moment.

Na verloop van tijd, bijvoorbeeld na iedere periode van vijf jaar, wordt opnieuw naar de lifestyle van de verzekerde gekeken. Een verbetering in levenswijze zou 'beloond' moeten worden door een korting op de premie. Bij iedere volgende herijking wordt opnieuw naar de lifestyle van de verzekerde op dat moment gekeken en wordt bepaald of de polishouder weer of niet meer in aanmerking komt voor een premiekorting. Polishouders zouden bij een verslechtering ten opzichte van de beginsituatie niet gestraft moeten worden in de vorm van een premieopslag.

Erfelijke factoren vallen buiten de invloedsfeer van de verzekerde, en hebben daarom geen invloed op de herijking van zijn risico. Hier is in de reguliere sterftetafel al rekening mee gehouden.

Aandachtsgebieden

Voordat de nieuwe methode van premieberekening kan worden ingevoerd, moeten een aantal aspecten verder onderzocht worden. De eerste is de markt zelf. Op dit moment hanteert geen enkele verzekeraar deze manier van premie- en risicobepaling. Wel kent een aantal verzekeraars aparte tarieven voor rokers- en niet-rokers, maar deze worden na verloop van tijd niet opnieuw getoetst. Misschien is er nooit vraag geweest naar tussentijdse herijking van risico en dus premie, misschien werd dit in het verleden als moeilijk uitvoerbaar gezien of ontbrak de statistische informatie. Vraag kun je echter ook creëren, zeker wanneer de verzekerde er uiteindelijk beter van wordt. Tevens is dit dé kans om de levensverzekeringsmarkt te vernieuwen. Welke verzekeraar zet de eerste stap?

Een tweede aspect van onderzoek is de prijsstelling. Tot nu toe wordt het overlijdensrisico van een verzekerde vastgesteld aan de hand van sterftetafels. In deze tafels wordt uitgegaan van de gehele bevolking, waarbij geen onderscheid is gemaakt in erfelijke factoren en lifestyle-factoren. Het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) verzamelt al lange tijd statistische informatie over het verlies aan levensjaren als gevolg van ziekten of een verkeerde levensstijl, maar dit cijfermateriaal maakt nog geen gescheiden onderdeel uit van het risicoprofiel van een verzekerde. De basis voor het materiaal is voorhanden; nu komt het aan op het verzamelen van statistische informatie, om er vervolgens zinvol gebruik van te maken.

Tot slot is de bewijslast een punt van aandacht. Een verzekerde zal moeten aantonen wat zijn lifestyle-factoren op een willekeurig moment voor waarde hebben. Hiervoor zal de verzekerde naar een huisarts of gecertificeerde instantie (bijvoorbeeld sportschool) moeten gaan om een conditietest of gezondheidstest te laten uitvoeren. De uitkomst hiervan vormt de bewijslast, en wordt meegenomen bij de herbepaling van de premie. Wanneer geen bewijslast wordt ingeleverd, vervalt het recht op korting.

Welke verzekeraar durft als eerste de stap te zetten en zich te profileren als een vernieuwende verzekeraar. De ingrediënten en het politieke sociale klimaat zijn er.