Door Lia van Engelen

Of je in Amsterdam nu als toerist een Amsterdammertje omver rijdt of als trambestuurder ontspoort, je krijgt onherroepelijk te maken met een van de ambtenaren van VGA Verzekeringen, het verzekeringsbedrijf van en voor de gemeente Amsterdam. "Als schadeverzekeraar, intermediairbedrijf en volmachtbedrijf in één zijn we volgens mij uniek in Nederland", kenschetst directeur Bert Timmer zijn organisatie.

VGA Verzekeringen (voluit de NV Verzekeringsbedrijf Groot Amsterdam) is al een oud bedrijf. Rond 1920 waren er veel branden in Amsterdam en die veroorzaakten niet alleen gaten in het straatbeeld, maar ook in de gemeentelijke begroting. Omdat hiervoor geld moest worden gevonden, riep de gemeenteraad het Brandschadefonds in het leven. Dit groeide uit tot een Algemeen Assurantiefonds en in 1970 (met de komst van de Wet op het Schadeverzekeringsbedrijf) heeft Amsterdam de NV Verzekeringsbedrijf Gemeente Amsterdam opgericht.

"Wij zijn dus van oudsher ván en vóór de gemeente Amsterdam", zegt directeur Bert Timmer. "Dat wil zeggen dat het aandelenkapitaal van de NV voor 100% in handen is van de gemeente en dat wij als ambtenaar primair voor Amsterdam en de daaraan gelieerde instellingen als de luchthaven Schiphol werken. Wij verzekeren daarvoor het aansprakelijkheidsrisico, het vastgoed en al het rollende en rijdende materieel, dus trams, bussen, ziekenauto's, brandweerauto's en wat zich verder door de stad begeeft. Dat zijn onze belangrijkste activiteiten."

Ook toen het El-Al-vliegtuig begin oktober 1992 op de Bijlmer crashte, was VGA aan zet. Timmer herinnert het zich nog als de dag van gisteren. "VGA is daar vanaf het eerste moment bij betrokken geweest. Ten eerste omdat wij de betrokken flats Groeneveen en Klein-Kruitberg hadden verzekerd en ten tweede waren er natuurlijk heel veel andere gemeentelijke belangen die op dat moment beschadigd waren: de metrolijn bijvoorbeeld, maar ook het maaiveld was verontreinigd met kerosine. Er kwamen 43 mensen om het leven en de mensen die dakloos waren geworden, moesten tijdelijk elders worden gehuisvest. De brandweer, politie en ziekenvervoer hadden te maken met schade-afwikkelingssituaties, dus ook daar zijn we volop bij betrokken geweest."

Scholensegment

Er zijn ook uitzonderingen op de regel dat VGA alles verzekert voor de gemeente Amsterdam. Dat geldt bijvoorbeeld voor de opstal- en inventarisverzekering van de zeshonderd Amsterdamse scholen. Deze valt sinds 1 maart van dit jaar niet meer onder VGA, maar onder het VNG-raamcontract Onderwijsinstellingen. Deze switch is mede een gevolg van het terugtrekken van enkele verzekeraars uit het scholensegment. Verzekeraars die nog wel scholen accepteren, zijn vrijwel allemaal vertegenwoordigd in het VNG-raamcontract en bleken niet bereid om de Amsterdamse scholen buiten dit contract om te accepteren. Omdat het VNG-raamcontract ook premiekortingen aanbiedt als brand- en inbraakpreventieve maatregelen worden genomen, besloot Amsterdam op advies van VGA over te stappen naar het VNG-raamcontract. VGA vervult hierbij nu de rol van intermediair.

Deskundigheid

Naast 'gemeentelijk huisverzekeraar' is VGA ook de verzekeraar voor de circa 23.000 medewerkers die in dienst zijn bij de gemeente én voor hun huisgenoten. Timmer: "Als je het ene doet, kun je het andere ook. Er is deskundigheid in huis en daarmee kunnen wij ook op het gebied van particuliere verzekeringen het nodige regelen." Dus in de entree van het VGA-kantoor is een 'winkel' ingericht waar de medewerkers van de gemeente Amsterdam hun privé-verzekeringszaken kunnen regelen. "Maar ze kunnen hiervoor uiteraard ook op onze website terecht", aldus Timmer. Inmiddels heeft zo'n 30% van de klanten de weg naar de site gevonden om hier offertes aan te vragen en verzekeringen te sluiten. Het Gemeentevervoerbedrijf heeft sinds kort ook de mogelijkheid om via de site online schades te registreren.

De zestig medewerkers van VGA realiseerden vorig jaar met elkaar een premieomzet van ruim _ 10 mln. "Maar dan hebben we het sec over het schadedeel. De baten uit bemiddeling bedroegen ongeveer _ 3 mln", verklaart Timmer. "Verder hebben wij in 2004 _ 2,2 mln winst gerealiseerd, maar dat is niet ons primaire oogmerk. Onze winst vloeit jaarlijks terug naar de algemene middelen van de gemeente Amsterdam. De stadsdelen en -diensten krijgen daarvan naar rato van premieomzet een stukje doorgesluisd. Zo is iedereen maximaal betrokken bij deze gemeenschappelijke inkoop. Een soort bonus-malussysteem zou je kunnen zeggen."

VGA beschikt over een volmacht van London Verzekeringen voor onder meer de particuliere autoverzekeringen. De pensioenverzekeringen (inclusief invaliditeitspensioenen) zijn ondergebracht bij Loyalis.

Dubbele structuur

Het bedrijf opereert onder de handelsnaam VGA Verzekeringen, maar formeel zijn er twee aparte organisaties. Aan de ene kant is er de Gemeentelijke Dienst Verzekeringszaken (GDV), die zich bezighoudt met dienstverlening waaraan geen polis ten grondslag ligt (de zogenaamde niet-verzekerde schades). Ook het voltallige personeel van VGA Verzekeringen is formeel als ambtenaar in dienst bij de GDV. En daarnaast is er een NV Verzekeringsbedrijf Groot Amsterdam, een naamloze vennootschap die op een normale wijze het schadeverzekeringsbedrijf uitoefent, tevens intermediairbedrijf is en als zodanig ook onder toezicht staat. De Nederlandsche Bank bewaakt het schadeverzekeringsdeel en de Autoriteit Financiële Markten het intermediaire kanaal.

Overigens ziet de fiscus DGV en NV niet als een fiscale eenheid en verplichtte de DGV een aantal jaren tot het heffen van btw over de aan de NV doorbelaste (personeels)kosten. Door het sluiten van een overeenkomst 'kosten voor gemene rekening' kan deze interne btw-heffing, tot opluchting van VGA, met ingang van dit jaar achterwege blijven.

Timmer: "Vanuit die dubbele structuur van VGA bestaat er in feite ook een dubbele aansturingslijn. Politiek-bestuurlijk is de wethouder van Financiën, Laetitia Griffith, verantwoordelijk voor de GDV en bij de NV ziet de raad van commissarissen toe op het gevoerde beleid. Een dergelijke constructie zou natuurlijk alles in zich kunnen hebben om lastig werkbaar te zijn, maar dat is het in de praktijk niet. Om te voorkomen dat er tegenstrijdige opdrachten of ideeën uit voort kunnen vloeien, zijn onderling goede afspraken gemaakt."

Noord/Zuidlijn

VGA Verzekeringen biedt zowel de gemeente als de particuliere klant een compleet pakket verzekeringen. Timmer noemt desgevraagd een viertal specialismen: "Allereerst is dat gemeentelijke aansprakelijkheid, in al zijn vormen, maar ook brandverzekeringen zijn nog steeds erg belangrijk voor het in stand houden van het gemeentelijk gebouwenbezit. Verder is er nog het omvangrijke wagenpark dat wij verzekeren en als laatste wil ik zeker ook de CAR-verzekeringen noemen: er wordt immers nogal wat gebouwd in Amsterdam."

De Noord/Zuidlijn is zo'n tot de verbeelding sprekend bouwproject. Deze negen kilometer lange metrolijn in aanbouw zal in 2011 de woon- en winkelcentra in de binnenstad met de groeicentra aan de noord- en zuidrand van de stad verbinden. Aanleiding voor de gemeente om een apart Schadebureau Noord/Zuidlijn in het leven te roepen. Timmer: "Dat is het loket dat wij voor alle Amsterdammers bemannen en dat bedoeld is als aanspreekpunt voor iedereen die door het project Noord/Zuidlijn schade lijdt. Dat kan van alles en nog wat zijn. Je kunt als gebouweigenaar last krijgen van een verzakking, als ondernemer kun je last krijgen van omzetdaling, je kunt als toevallige toerist tegen een bouwhek aanlopen, je kunt daar als aannemer werkzaam zijn en iets niet goed doen waardoor de gemeente schade lijdt, et cetera. Dat is het hele werkveld. Een omvangrijk en uniek project, waar wij inmiddels zes specialisten op hebben zitten."

Dubbele jurisdictie

Anno 2005 is VGA als verzekeraar aangesloten bij alle bekende brancheorganisaties, maar dat is niet altijd zo geweest. "Lange tijd heeft hier de opvatting geheerst dat je je als gemeentelijke verzekeraar primair moest onderwerpen aan de gemeentelijke jurisdictie en de gemeentelijke ombudsman", vertelt Timmer. "Om tegenstrijdigheden te vermijden zijn wij lang buiten alle brancheorganisaties gebleven. Maar omdat er aan het lidmaatschap van een brancheorganisatie natuurlijk ook veel voordelen zitten, hebben we uiteindelijk gekozen voor een nieuwe constructie, waarin dat lidmaatschap toch mogelijk is. Sinds 2003 buigt de gemeentelijke ombudsman zich over klachten die gericht zijn tegen de GDV en houdt het Klachteninstituut Verzekeringen zich bezig met klachten die betrekking hebben op de NV. Ulco van de Pol, sinds december vorig jaar de nieuwe gemeentelijke ombudsman, is hier al aan tafel geweest om deze zaken goed door te spreken en zo eindeloos doorverwijzen en wellicht tegenstrijdigheden te voorkomen."

Captive

De werkwijze van VGA vergelijkt Timmer met een captive in een commerciële organisatie: "Niet zo heel bijzonder dus, want NS Insurance is in feite een vergelijkbare organisatie en ook Corus en McDonald's hebben captives. Maar in overheidsland is het nog wel een bijzonder fenomeen." Andere grote steden hebben weliswaar geen gemeentelijk verzekeringsbedrijf als VGA, maar er bestaat wel een Verzekerings Platform Overheden (VPO), een samenwerkingsverband van mensen die zich in gemeentelijke organisaties bezighouden met verzekeringen en schadebehandeling. Timmer is hier voorzitter van: "Een van de projecten die we nu binnen het VPO gaan oppakken, is onderzoeken wat er mogelijk is op het gebied van gemeenschappelijke inkoop van brandverzekeringen voor gemeenten. We denken er aan om vanaf een bepaald niveau met elkaar een dekking te kopen. De gemeenten hebben dus niet de intentie om zelf verzekeraar te gaan spelen, maar wel om kennis en ervaring te bundelen. We zullen een aantal deskundigen vragen om daar wat rekenwerk in te verrichten en hopen er in de septembervergadering van volgend jaar concreet iets over te kunnen zeggen."

Meer creativiteit

Timmer kan zich ergeren aan het feit dat de verzekeringsindustrie over het algemeen niet staat te trappelen om gemeentelijke risico's onder te brengen. "Als we even inzoomen op het aansprakelijkheidsrisico, dan zijn er eigenlijk nog maar twee maatschappijen in Nederland die dit soort zaken voor gemeenten willen regelen: Centraal Beheer en de OVO." Ik vind de Nederlandse verzekeringsindustrie wel heel erg behoudend. Er zou best wat meer creativiteit mogen zijn, wat mij betreft. Het is toch te gek voor woorden dat er op het gebied van gemeentelijke aansprakelijkheid maar twee aanbieders zijn voor heel Nederland!? Waarom wordt die handschoen niet opgepakt? Dat vind ik echt jammer."

Zelf mikt Timmer met VGA steeds meer op kostenbewustzijn, stroomlijning van de organisatie en beter focussen op de klant. "Een paar jaar geleden zijn we ISO-gecertificeerd en nu zijn we druk met het jaarplan 2006, dat een uitvloeisel is van een strategische heroriëntatie die we vorig jaar hebben ingezet. We gaan bijvoorbeeld werken in klantteams, gericht op de stadsdelen, diensten en bedrijven van de gemeente Amsterdam. Het is de bedoeling dat er zes klantteams aan de slag gaan, elk met twee deskundigen: een op het gebied van het sluittraject en daarnaast iemand die rondom schadebehandeling zijn mannetje staat."

Digitale dienstverlening is een ander punt dat hoog op Timmers agenda staat. "En verder gaat er natuurlijk het een en ander veranderen in verzekeringsland, waar ook wij druk mee zijn. Als we bijvoorbeeld kijken naar de zorgverzekeringen die per 1 januari toch totaal verschuiven, dan zijn we nu volop bezig om dat voor Amsterdam goed in te vullen. Amsterdam en Den Haag zijn de enige gemeenten die niet zijn aangesloten bij het IZA. Voor de rest is heel 'overheidsland' voor ziektekosten daar verzekerd. Amsterdam en Den Haag zullen proberen om elders een goed aanbod te krijgen. Tussen 15 november en 15 december moeten de prijzen gemaakt zijn, dus dan kunnen we daar hopelijk helderheid over krijgen."

Klooster

Naar het zich nu laat aanzien zal VGA Verzekeringen zijn huidige moderne onderkomen aan de Overtoom over anderhalf jaar gaan verwisselen voor een historisch pand aan de Oudezijds Voorburgwal, een van de oudste gemeentelijke panden. "We zijn bezig om er te gaan 'samenwonen' met de Stadsbank van Lening en het Bureau Onderzoek en Statistiek, mits de gemeenteraad akkoord gaat met de verstrekking van het daarvoor benodigde krediet. De locatie is echt schitterend. Het oudste pand, een voormalig klooster, dateert uit 1614. En daar gaan wij straks een mooi kantoor van deze tijd in maken!"

:

Bert Timmer (49) studeerde Rechten aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. Hij startte zijn carrière in 1981 als juridisch medewerker bij DAS Rechtsbijstand. Daarna volgde een overstap naar de gemeente Amsterdam, waar hij werd aangenomen als medewerker Juridische Zaken bij de Secretarie. In 1988 werd Timmer hoofd van de afdeling Juridische Adviezen en Procedures bij de Gemeentelijke Dienst Verzekeringszaken. Na ook enkele jaren als adjunct-directeur werkzaam te zijn geweest, werd hij in 1993 benoemd tot directeur van VGA Verzekeringen. Daarnaast is Timmer onder meer gastdocent aan de Bestuursacademie en voorzitter van de werkgroep Aansprakelijkheid Beheer Openbare Ruimte van het Crow, het landelijk kennisplatform voor infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte.

Bert Timmer: "Het is toch te gek voor woorden dat er op het gebied van gemeentelijke aansprakelijkheid maar twee aanbieders zijn voor heel Nederland!"