door Jeannette Beentjes

Stater gaat de Europese markt veroveren. Dat is de missie van Rik Douwes, algemeen directeur van Stater. "In Nederland hebben we de grenzen van onze groei zo'n beetje bereikt." De hypothecaire dienstverlener richt zich nu op buitenlandse partijen die in een ander land de markt willen betreden. De buitenlandse hypotheekverstrekkers hebben Stater in Nederland in ieder geval al ontdekt. Na Bank of Scotland (Eubos) en het Belgische Argenta bestookt binnenkort ook een Amerikaanse hypotheekverstrekker via Stater de Nederlandse markt.

Drie jaar geleden zag Bouwfonds-dochter Stater het levenslicht. Inmiddels is de hypothecaire dienstverlener de spin in het web van de Nederlandse hypothekenmarkt. Maar liefst 30% van de hypotheken in ons land wordt beheerd in de Stater-systemen in Amersfoort: een miljoen leningen met een totale waarde van circa honderd miljard gulden.

"Wij doen eigenlijk alles wat een hypotheekbank doet", legt algemeen directeur Rik Douwes uit. "Wij maken offertes, accepteren het krediet, stellen de aktes voor de notaris op, maken het geld over, incasseren het geld, doen betalingen en beëindigen leningen. Maar we doen het altijd voor anderen en nooit voor ons zelf."

Verlanglijstje

Rik Douwes is vanaf het eerste uur betrokken bij Stater. Als directeur van Bouwfonds Hypotheken ontwikkelde hij samen met de raad van bestuur het plan om het geautomatiseerde hypothekensysteem aan te gaan bieden aan andere partijen. "Bouwfonds had maar zo'n 5% van de markt in handen, maar beschikte over een enorm goed systeem. Dus waarom het bedrijf niet in tweeën knippen: de ene helft blijft hypotheken verkopen en de andere helft gaat zich bezig houden met de afhandeling van hypotheken? Overigens was het idee niet nieuw hoor, maar gebaseerd op de Amerikaanse markt. Daar wordt zo'n 70% van de hypotheken door andere partijen beheerd. De raad van bestuur van Bouwfonds zag dit ook in ons land wel zitten. Maar dan moest het wel een zelfstandige onderneming worden, met een totaal andere naam, want anders gaat je naam tegen je werken."

Inmiddels vervult Stater een belangrijke rol achter de schermen van 25 hypotheekverstrekkers met in totaal zo'n honderd verschillende labels. Qua aantallen is moeder Bouwfonds nog steeds de grootste klant, gevolgd door ABP en Delta Lloyd. Ook de namen van Aegon, DBV, De Goudse, Royal, Zurich, Zwitserleven, NIB en Zwolsche Algemeene prijken op de klantenlijst. Sinds kort behoren daar eveneens buitenlandse partijen als Argenta en Bank of Scotland (Eubos) bij en sinds vorige week EuropeLoan, die net als Eubos leningen via Internet verstrekt. Eén naam staat nog hoog op het verlanglijstje van Douwes: Stad Rotterdam. "We waren in gesprek", klinkt het spijtig. "Maar doordat de overname door Fortis er tussendoor kwam, staat het nu op een laag pitje. Maar wie weet, komt het er binnenkort nog van."

Tientje per maand

De dienstverlening van Stater verloopt volledig via internet. Een hypotheekverstrekker kan kiezen welk gedeelte hij uitbesteedt aan Stater. Volgens Douwes is dit meestal het traject vanaf de notaris. "Wij leveren altijd de database: het Stater Hypotheken Systeem. De verzekeraar of tussenpersoon kan zelf de gegevens hier invoeren en offertes maken. Zo hebben De Hypotheekshops, die voornamelijk met Argenta werken, rechtstreeks toegang tot ons systeem en vrijwel alle hoofdkantoren van de hypotheekketens. Maar het gebeurt ook dat wij de offertes maken en versturen: bijvoorbeeld voor Aegon."

Afhankelijk waar de verzekeraar voor kiest, opereert Stater onder eigen naam of onder de naam van de opdrachtgever. De hypotheekgever hoeft dus niets te merken van Staters tussenkomst. De brieven en offertes gaan de deur uit op papier van de verzekeraar en de telefoon wordt met zijn naam opgenomen. Hier hangt wel een prijskaartje aan, maar volgens Douwes is dit afhankelijk van de hoeveelheid hypotheken die men onderbrengt. "Bij zo'n 25.000 hypotheken per jaar, kost het beheer van een hypotheek 120 gulden: een tientje per maand. Maar hier valt behalve de volledige administratieve afhandeling ook de telefonische ondersteuning en het scannen van documenten onder", legt hij uit. "De documenten moeten we immers wel digitaliseren, anders heeft niet alleen de opdrachtgever geen inzicht in het hele dossier, maar ook het callcenter kan dan niet goed opereren." De groei van Stater gaat zo snel, dat het gloednieuwe gebouw langs de A1 in Amersfoort bij de opening in maart vorig jaar al te klein was voor de bijna driehonderd medewerkers. De IT-afdeling bleef noodgedwongen in Hoevelaken. Over twee weken verhuist deze afdeling en een gedeelte uit Amersfoort naar een nieuw pand in Leusden. "In Amersfoort zit de hypotheekfabriek, en straks in Leusden het systeem erachter: de automatisering. Om de continuïteit voor onze klanten te garanderen, wordt er steeds een realtime-kopie van de database in ons tweede computercentrum in Hoevelaken opgeslagen. Gewoon uit zekerheid, voor als het bij ons een keer mis gaat."

Soms belemmering

Sinds februari van dit jaar behoort Bouwfonds tot ABN Amro. Ook Stater is hiermee in handen gekomen van de grootbank. De gedachte dat Stater zijn onafhankelijkheid verloren heeft, wijst Douwes resoluut van de hand. "Iedereen doet het met iedereen in de financiële wereld. De ene keer ben je elkaars concurrent, de andere keer elkaars partner. Wist je bijvoorbeeld dat ING 13% van de aandelen van ABN Amro bezit? Dat maakt tegenwoordig toch niets meer uit. Het gaat erom dat je steeds kunt aantonen dat je onafhankelijk opereert. Je denkt toch niet dat ABN Amro zegt: 'Stater, laat ons eens kijken in jullie database wat ABP allemaal verkoopt'? Natuurlijk niet!"

Douwes geeft toe dat het behoren tot het ABN Amro-concern voor bepaalde partijen wel belemmerend kan werken. "Ik verwacht niet dat ING gauw bij ons zal aankloppen." Om daarna meteen de positieve kant aan te stippen: "Daarentegen kan een Spaanse bank het juist als een voordeel zien dat er een groot concern achter ons staat. Dat geeft Stater een zekere robuustheid."

Heeft Stater klanten verloren als gevolg van de overname?

"Nee, maar dat we onderdeel zijn van Bouwfonds heeft toch ook nooit uitgemaakt? Stater is gewoon een apart bedrijf: de data worden niet gedeeld en de mensen ook niet."

Toch is Douwes blij dat ABN Amro het hypothekenbeheer in eigen hand houdt. "Gewoon om alle schijn te voorkomen", zegt hij. De bank heeft wel toegang toe het Stater Hypotheken Systeem, maar voert alles zelf in. De samenwerking komt er op neer dat ABN Amro alleen gebruikmaakt van het automatiseringssysteem om zelf haar hypotheken efficiënter te kunnen beheren en het offertetraject te verbeteren. "Stater komt hier niet aan te pas en wat mij betreft blijft dat zo", klinkt het vastbesloten.

Hoe garandeert Stater dat de gegevens van verschillende hypotheekverstrekkers gescheiden blijven?

"Elke klant krijgt toegang tot een afgescheiden gedeelte, met een aparte code. Het komt er kortweg op neer dat iemand niet meer kan doen, dan datgene waar hij toe bevoegd is."

Hypotrust

Behalve met het traject van consument tot verzekeraar, de primaire hypotheekmarkt, houdt Stater zich ook bezig met de secundaire markt: de 'achterkant' van het hypotheekproces. Stater brengt de hypotheekverstrekkers en de beleggers bij elkaar. Ook hier speelt de automatisering een belangrijke rol. Zo kan Stater in de database een portefeuille zoeken voor een belegger die past bij zijn risicoprofiel. Het is bijvoorbeeld mogelijk om bij de kredietbeoordeling 'slechte betalers' te herkennen. Ook facilitair hypotheekbedrijf Hypotrust houdt zich met de secundaire hypotheekmarkt bezig. Maar volgens Douwes is Stater daar echt niet mee te vergelijken. "We zijn een raar beest", zo typeert hij het bedrijf. Een concurrent die het gehele traject - van consument tot belegger - verzorgt, is er volgens hem in ons land niet. "Hypotrust is niet alleen tien keer zo klein als Stater, het is ook een hypotheeklabel en dat is Stater beslist niet. Wij hebben geen enkele hypotheek op de balans staan en opereren alleen in opdracht van externen. Hypotrust is meer een marketingorganistie, gericht op de primaire hypotheekmarkt."

Douwes steekt echter niet onder stoelen of banken dat Stater best geïnteresseerd is in Hypotrust. "Het is publiek geheim dat de onderneming te koop is. Maar we hebben te horen gekregen dat we geen bod mogen uitbrengen. Wat Hypotrust precies wil weet ik niet, maar volgens mij willen ze onderdeel worden van een groot buitenlands concern om zo een grote stap voorwaarts te maken." Als grootste concurrent ziet hij - naast enkele Amerikaanse bedrijven die vrijwel dezelfde diensten verlenen als Stater - nog eerder de grote verzekeringsconcerns zelf. "Neem SNS. Wij hadden met de grootscheepse organisatie alle labels van hen onder kunnen brengen in een overzichtelijk systeem. Dat hebben we ze ook gezegd. Maar ze hebben het helaas zelf gedaan en een centrale back-office opgebouwd. Da's jammer."

Toegang verschaffen

De strategie van het bedrijf is de laatste tijd sterk veranderd, merkt Douwes op. "In Nederland hebben we de grenzen van onze groei bereikt. Vroeger stapten we op een verzekeraar af en dan zeiden we: 'Je kunt een hoop geld en tijd besparen door ons al je hypotheken in handen te geven; dat is voor jou een zorg minder'. Wat we nu steeds vaker zien, is dat buitenlandse partijen de markt willen veroveren. Dat is eigenlijk een veel betere positionering voor ons: buitenlandse partijen 'toegang' verschaffen tot ons land. Neem Argenta; deze Belgische bank beschikt via Stater in één klap over de gehele infrastructuur in ons land. De tussenpersonen waar Argenta mee werkt, Alpha Hypotheken en de Hypotheekshops, hebben toegang tot ons systeem. Verder heeft Argenta in ons land dus niets: geen medewerkers, geen back-office, noem maar op. Hetzelfde geldt voor de Bank of Scotland, die met haar internetdochter Eubos via ons de Nederlandse markt betreedt. Stater is voor Eubos in feite het beheerapparaat. Zij hebben het geld en de site, maar wij doen vrijwel de complete afhandeling: onze systemen maken de offerte en zelfs de BKR-toets gaat via ons." Trots vertelt Douwes dat er eind van dit jaar nog een nieuwe buitenlander bijkomt: GMAC-RFC (General Motors), een grote Amerikaanse hypotheekverstrekker.

Stater zet dus de deur open voor buitenlandse hypotheekverstrekkers. Daar zullen jullie Nederlandse klanten niet blij mee zijn.

"Komen doen ze toch, dus dat maakt niet uit. Over dertien maanden loopt iedereen met euro's op zak; dan gaat het razendsnel. Bovendien is het gebruik van internet niet aan grenzen gebonden. De hele Europese markt ligt bloot. Nederland is straks gewoon een provincie in Europa."

"De toekomst van Stater is buitenlandse partijen toegang verschaffen tot een ander land. Dus niet alleen in Nederland, maar ook in andere landen. Denk aan een Spaanse bank die de Engelse markt wil betreden." In juni van dit jaar startte Stater een vestiging in Duitsland. Enthousiast vertelt hij dat het Belgische Argenta ook hier met Stater in zee gaat om de Duitse markt te betreden. Toch zitten er ondanks de Europese eenwording nog flink wat haken en ogen aan het opzetten van een Duitse tegenhanger, vindt Douwes. "Volgens de Duitse regelgeving mogen de gegevens van Duitse cliënten niet in een Nederlandse database ingevoerd worden. Dus moeten we in Bonn een kopie van het Nederlandse systeem bouwen. Er lopen hier nu een aantal Duitse collega's stage om een beetje te proeven hoe het concept werkt." De Duitse markt is volgens Douwes enorm belangrijk, omdat het percentage van de bevolking dat een eigen huis heeft, veel lager is dan in andere landen. "Wie daar wint, wint de strijd in Europa. " Dat het een veldslag wordt, lijdt voor hem geen twijfel. "Bijna alle Amerikaanse bedrijven op dit gebied - Alltell, Country Wide en Homeside - hebben een vestiging in Engeland geopend om van daaruit continentaal Europa te veroveren. Ze denken dat het net zo werkt als in Amerika, waar je ergens in Atlanta een computer neerzet en klaar. Maar Europa is niet Amerika: de taal en wetgeving zijn overal verschillend en het Kadaster in Nederland, is niet het Kadaster in Duitsland, laat staan in Oost-Europa." De plannen van Stater zijn ambitieus: binnen een jaar drie nieuwe vestigingen in Europa en het jaar daarop nog eens drie. Op 1 januari aanstaande gaat Stater België van start. In tegenstelling tot in Duitsland, wordt hier niet een nieuwe onderneming van de grond af opgebouwd, maar heeft Stater de Belgische hypotheekbank CBHK gekocht. "Hiermee hebben we meteen 150 man in dienst en 150.000 leningen in portefeuille." Verder start volgend jaar een joint-venture in Engeland en Ierland en ook in Spanje loopt al iemand in dienst van Stater rond om de markt te verkennen. "Waar het om gaat is dat we niet een Duitse bank over moeten halen zaken te gaan doen met Stater in Bonn. Want dat zijn hele moeilijke discussies. Zo'n bank is immers al gesetteld en probeer ze dan maar te overtuigen dat wij het goedkoper kunnen. Nee, we moeten juist een Spaanse bank wijzen op de mogelijkheid om via Stater Duitsland de markt daar te betreden. Die heeft immers nog helemaal niets in Duitsland. Het is de bedoeling dat we zo meteen een heel Europees netwerk hebben van Stater-kantoren, die dan onderling klanten doorverwijzen. Zo in de trant van: wat u hier in Spanje is gelukt met Stater, kan ook in Engeland, want daar zitten we ook."

Consumptief krediet

De Europese expansie van Stater betekent overigens niet dat de uitbreiding van de dientverlening in eigen land op een laag pitje staat. Zo is Stater in eCasa gestapt, een geautomatiseerd taxatiesysteem waar vorige week het contract voor is getekend. De andere deelnemers zijn Arcadis (marktleider WOZ-taxaties)en ABZ. In eCasa, dat formeel begin volgende maand van start gaat, wordt informatie verzameld over het hypotheekobject, de omgeving, kadastrale gegevens, taxatierapporten en digitale foto's van het pand. "Doordat de hypotheekverstrekker straks veel meer informatie heeft, kan hij de waarde van het onderpand beter inschatten. Zo is het binnenkort niet altijd meer nodig, om de klant nog een duur taxatierapport van f 2.000 te vragen. Maar ook een opstalverzekeraar heeft er baat bij, als hij wil weten of de verzekerde waarde wel klopt."

Een ander internetinitiatief is de samenwerking met de Netwerk Notarissen, een nieuw samenwerkingsverband van zo'n zeventig notarissen. De kantoren krijgen binnenkort allemaal toegang tot het Stater Hypotheken Systeem, waardoor het passeren van de akte voortaan ook via internet verloopt. Ook werkt Stater mee aan Funda, een woon-portaalsite van NVM en Wegener, die binnenkort de lucht ingaat.

Behalve deze internetinitiatieven ziet Douwes ook nog mogelijkheden voor Stater op een heel ander terrein: consumptief krediet: "Wat verschilt een hypotheek strikt genomen van een consumptief krediet? Je hebt een lening en lost periodiek af: alleen de akte en het onderpand ontbreken. Wij zouden toch ook hier de administratie voor kunnen doen: het traject van incasseren en betalen doen we nu toch al? Ik sluit niet uit dat Stater hier nog een keertje mee begint. Of wat dacht je van het beheer van verzekeringen? Andersen Consulting is vorig jaar ook in dit traject gestapt en administreert nu de universal-lifeproducten van Royal. Ik zie hier ook een rol weggelegd voor Stater. Dat gaan we volgend jaar eerst eens goed bestuderen."

Rik Douwes: "Ik sluit niet uit dat Stater nog eens in consumptief krediet stapt". Rik Douwes (41) stapte na vijf jaar Bouwfonds Hypotheken in november 1997 over naar de de nieuwe dochter van de hypotheekverstrekker. De geboren Amsterdammer studeerde Civiele Bedrijfskunde aan de TU in Delft. Zijn eerste kennismaking met het hypothekenvak was bij de adviesorganisatie Arthur Andersen (nu Andersen Consulting) waar hij manager financiële dienstverlening was. Via een interim-opdracht kwam hij bij Bouwfonds terecht en is daar vervolgens in dienst getreden. Voor zijn werk bij Stater reist hij heel wat af, voornamelijk voor - zoals hij het noemt - promotie en verkenning. "Door op een congres persoonlijk het verhaal achter Stater te vertellen, haal je veel klanten binnen. De ene keer moet je daarvoor naar Spanje en de andere keer naar Amerika. Maar dat hoort er nu eenmaal bij."