Het Ministerie van Financiën heeft een besluit gepubliceerd met daarin staffels met percentages voor de opbouw van een pensioen in beschikbare-premieregelingen. Eén ding is zeker: dit besluit zal het beroep op de belastingdienst om een dergelijke staffel goedgekeurd te krijgen aanzienlijk verminderen. Bovendien biedt het de werkgever en werknemer zekerheid over wat de belastingdienst toestaat.

Alfred Lagendijk

Ik roep in herinnering 1995. In dat jaar werd in augustus het rapport van de Commissie Witteveen opgeleverd. Het daarin opgenomen pensioenplafond was gekoppeld aan een eindloonsysteem, te weten 2% over de pensioengrondslag. Een vertaling naar het middelloonsysteem en een beschikbaar-premiesysteem werd in dat rapport aangekondigd. Een vertaling naar het middelloonsysteem werd in de wetswijziging per 1 juni 1999 gevonden door een opbouwpercentage van 2,25 te hanteren.

Een vertaling naar het beschikbare-premiesysteem werd gevonden door een aantal uitgangspunten voor de staffel te formuleren, met de voorwaarde dat de gehanteerde uitgangspunten voor de staffel niet gebaseerd mochten zijn op een pensioen van meer dan 70% van het laatst verdiende salaris. In de praktijk blijken deze uitgangspunten moeilijk hanteerbaar, niet praktisch of onduidelijke uitkomsten te hebben. De belastingdienst is de afgelopen tijd overladen met verzoeken voor goedkeuring van beschikbare-premieregelingen. De doorlooptijd voor een goedkeuring bedraagt soms meer dan een jaar. Uit bittere noodzaak of uit arren moede is besloten om een aantal voorbeeldmodellen bekend te maken van staffels.

Spiegel

Gekozen is voor een staffel die gespiegeld is aan een middelloonsysteem. Dit is op zich eenvoudig vanuit het oogpunt van berekeningssystematiek. Spiegeling aan een eindloonsysteem wordt niet gewenst geacht, omdat men op die manier het levensjarenbeginsel in huis haalt. Een werknemer die op 40-jarige leeftijd in dienst treedt en gaat deelnemen aan een collectieve beschikbare-premieregeling, ontvangt immers ook de salarisverhogingen die vanaf de 25-jarige leeftijd in de staffel zijn verwerkt. In de praktijk blijken inspecteurs een staffel op basis van een eindloonsystemen om die reden niet meer goed te keuren.

Deze argumentatie is in mijn ogen onbegrijpelijk, omdat een collectieve beschikbare-premieregeling altijd al deze systematiek heeft gekend en de wet en de toelichting op de wet de opbouwsystematiek volgens een eindloonsysteem goedkeurt en het levensjarenbeginsel in bestaande opbouwsystematieken eveneens sanctioneert. Ten tweede zijn de staffels gemaakt voor enerzijds ouderdomspensioenen inclusief en exclusief nabestaandenpensioen, met verschillende pensioenleeftijden, inclusief opslag voor premievrijstelling bij arbeidsongeschiktheid en rekening houdend met de minimale franchise, anderzijds voor prepensioen met verschillende opbouwperioden, zonder franchise en zonder premievrijstelling bij arbeidsongeschiktheid.

Uitgangspunten

Er zijn andere, meer technische uitgangspunten opgesteld, te weten: mannelijke werknemer en vrouwelijke partner, overlevingstafel GBM/GBV 1990/1995; leeftijdscorrecties man -5 en vrouw -6, leeftijdsverschil werknemer en partner 3 jaar, een rekenrente van 4%, een kostenopslag van 10% en een opslag voor premievrijstelling bij arbeidsongeschiktheid 8%.

Uit het besluit leid ik af dat als wijziging van een van bovenstaande uitgangspunten niet tot hogere percentages, maar wel tot een hogere opbouw leidt - bijvoorbeeld lagere kosten of een andere leeftijdsterugstelling -, er in dat geval geen aparte goedkeuring gevraagd hoeft te worden. Andere opmerkingen bij het besluit zijn:

• - De premie voor een tijdelijk overbruggingspensioen kan slechts worden uitgedrukt in nominale premiebedragen, tenzij het TOP wordt afgeleid uit de in de pensioenregeling gebruikte franchise. 

• - Voor de jaarlijkse incidentele beloningen kan het staffelpercentage worden toegepast. 

• - Premies voor arbeidsongeschiktheidspensioen en nabestaandenoverbruggingspensioen kunnen alleen worden toegezegd als deze risico's daadwerkelijk worden verzekerd. 

• - Het is mogelijk om de niet benutte fiscale ruime voor een beschikbare-premieregeling uit het verleden in te halen. Deze inhaalpremie mag vermenigvuldigd worden met de factor 1,04 wegens gemist rendement. De premie moet wel gebaseerd zijn op de historische pensioengrondslag. 

• - Voor het pensioen in eigen beheer van de directeur-grootaandeelhouder kunnen de staffels ook worden toegepast, met dien verstande dat er geen NP mag worden verzekerd als er geen partner is. Kennelijk staat de belastingdienst ook toe dat de dga prepensioen gaat opbouwen! 

Een toelichting van de staatssecretaris van Financiën op het besluit over de premiestaffels en een overzicht van de staffels is te vinden op de internetsite van het ministerie van Financiën, onder de rubriek 'Nieuws': www.minfin.nl/mfnieuws.

Pensioenen & Verzekeringen van PriceWaterhouseCoopers.