nieuws

Feiten zijn feiten, of toch niet altijd?

Schade 2796

Voor de schade-expert is het vaststellen van de feiten een van de belangrijkste taken in het hele proces van behandeling en afwikkeling van een schadegeval. Gereproduceerde feiten stemmen echter niet altijd overeen met de werkelijkheid. Aan de expert de taak om altijd kritisch om te gaan met aangeboden informatie en deze te wegen en te ‘filteren’ tot de meest oorspronkelijke en blanco versie die zo veel mogelijk recht doet aan de feiten.

Feiten zijn feiten, of toch niet altijd?

Van Dale, het Groot Woordenboek der Nederlandse Taal, omschrijft het begrip ‘feit’ als volgt: wat werkelijk is of heeft plaatsgevonden, gebeurtenis of omstandigheid waarvan de werkelijkheid of het geschied-zijn vaststaat’. Het begrip ‘werkelijk’ staat in hetzelfde standaardwerk omschreven als wezenlijk bestaand ofwel wezenlijk zijnd…

Deze definiëring laat weinig ruimte voor twijfel, wat onder ‘de feiten’ moet wordt verstaan. Voor de schade-expert is het vaststellen van de feiten (die hebben geleid tot ….) één van zijn belangrijkste, zo niet de belangrijkste taak in het hele proces van behandeling en afwikkeling van een schadegeval.

Wanneer niet duidelijk is wat er nu eigenlijk is gebeurd, blijft die leemte altijd als een soort zwarte wolk boven een dossier hangen. Die onduidelijkheid kan zich dan weer vertalen in een stroperige afwikkeling en soms in een langdurige discussie tussen belanghebbenden tijdens de afhandeling. In het uiterste geval moet er zelfs worden geprocedeerd, omdat de feiten niet goed of niet éénduidig vastgesteld zijn.

De beperking, die een agrarisch expert net als zijn collega’s van andere disciplines in zijn werk heeft, is dat hij altijd achteraf ten tonele verschijnt. De reden voor zijn intrede in een dossier is nu eenmaal dat er iets in het verleden is voorgevallen, waardoor schade is ontstaan. Het is aan de expert om zo goed en betrouwbaar mogelijk vast te stellen wat zich voorafgaand aan het voorval heeft voorgedaan.

Betrouwbaarheid van de getuigenis

De expert kan uiteraard zelf waarnemingen doen op de schadelocatie, maar is vaak aangewezen op getuigenissen van betrokken personen. Over de waarde van dergelijke getuigenissen heeft wijlen Prof. Wagenaar in een lezing medio 2009 tijdens een Masterclass van ons bureau, op bijzonder boeiende wijze zijn theorieën ontvouwd. Tijdens het opslaan, bewaren en reproduceren van herinneringen kan er van alles mis gaan, waardoor de betrouwbaarheid van de getuigenis (deels) verloren gaat.

Wanneer de expert geluk heeft, zijn er foto’s of is er filmmateriaal waarmee de toedracht kan worden gereconstrueerd. Dat er in de praktijk van een expert het één en ander mis kan in zijn pogingen tot het vaststellen van ‘de feiten’ blijkt uit de volgende voorbeelden.

Tijdens het opslaan, bewaren en reproduceren van herinneringen

kan er van alles mis gaan

Elke expert kan zijn eigen werkelijkheid ervaren. Zo hebben wij ooit mee mogen maken dat een schade-expert, optredend namens een rechtsbijstandverzekeraar, een volledig ander feitenrelaas rapporteerde over hetzelfde voorval, dan wij namens de AVB-verzekeraar van de aangesproken partij hadden vastgesteld. Het bleek dat deze expert op een ander moment zijn vaststellingen had gedaan en ook met andere personen had gesproken. Het gebeurt regelmatig dat verschillende experts in hetzelfde dossier worden benoemd. Om misverstanden te voorkomen, kan het dan wenselijk zijn dat zij hun eigen onderzoek met elkaar coördineren, zodat zij op hetzelfde moment en op gelijke wijze hun informatie verzamelen en hun waarnemingen doen. De discussie die over de interpretatie van die waarnemingen kan ontstaan (wat zie of hoor ik nu eigenlijk….?), kan dan ter plekke worden gevoerd.

Getekende verklaring

Een tweede voorbeeld is een werknemer van een montagebedrijf die wij ooit spraken. Er was een schade ontstaan waar hij bij betrokken was. Van belang was om vast te stellen wat hij nu precies wel en niet had gedaan. De man gaf ons in een gesprek zijn feitenrelaas, hetgeen door ons werd opgetekend in eigen aantekeningen. Mede op grond daarvan rapporteerden wij onze bevindingen.

Ruim een jaar later ontvingen wij van dezelfde monteur een getekende verklaring, tijdens een verhoor onder ede afgelegd in een rechtbank. Tot onze verbazing gaf hij daarin een totaal ander relaas over zijn rol in het ontstaan van de schade. Om een dergelijke ‘glijdende’ getuigenis te voorkomen, hebben wij sindsdien verklaringen van betrokken persoon direct op schrift vastgelegd en laten tekenen, zodra duidelijk werd dat het verklaarde wel eens cruciaal zou kunnen zijn in het vaststellen van het gebeurde.

Explosieve situatie

Het derde en laatste voorbeeld van feiten die toch eigenlijk geen feiten bleken, ontlenen wij aan een bollenkweker, die een nieuwe bewaarschuur had laten bouwen. Tijdens de opslag van de waardevolle bollen was er iets mis gegaan, waardoor er een forse schade was ontstaan. De kweker had de installateur daarvoor aansprakelijk gesteld.

Tijdens het gesprek met de kweker kwam uiteraard aan de orde wat er nu volgens hem fout was gegaan. De kweker gaf aan dat hij de installateur opdracht had verstrekt om een klep op een bepaalde wijze te construeren, zodat hij daar een groter bedieningsgemak van had. Deze constructiewijze bleek de oorzaak van het defect aan de bewaarinstallatie. Toen wij nader ingingen op de motieven van de kweker voor zijn opdracht aan de installateur, vond hij kennelijk dat hij daarmee zelf argumenten gaf die zijn positie in het dossier ondermijnden.

Onder het motto ‘het hoeft niet waar te zijn, als ik er zelf maar in geloof’

stemmen de gereproduceerde feiten niet altijd overeen met de werkelijkheid

Terwijl wij zijn net afgelegde verklaring in ons aantekenblok noteerden, stond hij plotseling op en liep met enkele snelle passen op ons af. Met de ietwat dreigend uitgesproken ‘opdracht’ om direct te vergeten wat hij zojuist had gezegd, trok hij onze aantekeningen van het blok en verscheurde deze boven zijn prullenbak. Gezien deze gedragsverandering van de man en de toch wat ‘explosieve’ situatie die was ontstaan, hebben wij het gesprek toen maar beëindigd, met de mededeling dat wij hem later onze vragen per brief zouden stellen, waar hij dan in alle rust schriftelijk op kon reageren. Terug in de auto hebben wij het gevoerde gesprek opnieuw zo letterlijk mogelijk genoteerd. In zijn latere brief gaf de kweker uiteraard een andere verklaring af dan zijn eerste mondelinge versie van het gebeurde.

Eigen versie

Al deze gebeurtenissen bevestigen wat u natuurlijk al wel wist, namelijk dat belanghebbenden een eigen versie van een gebeurtenis in kunnen kleuren, afhankelijk van hun positie in een dossier. Onder het motto ‘het hoeft niet waar te zijn, als ik er zelf maar in geloof’ stemmen de gereproduceerde feiten niet altijd overeen met de werkelijkheid. Aan de expert de taak om altijd kritisch om te gaan met aangeboden informatie en deze te wegen en te ‘filteren’ tot de meest oorspronkelijke en ‘blanco’ versie die zo veel mogelijk recht doet aan de feiten.

Dit artikel van Cunningham Lindsey verscheen eerder in:

Agrarisch Magazine nummer 7

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.