artikel

Actieve transparantie bij schadeprovisie: de bal ligt nu bij de minister

Schade 1062

Actieve transparantie op schadeverzekeringen was de laatste maand van 2017 hét onderwerp van gesprek in de branche, en zal dat vermoedelijk ook zijn als de minister van Financiën zich begin 2018 al dan niet achter het pleidooi van de AFM schaart. Op twee momenten zal het begrip sowieso weer ter sprake komen: zodra het ministerie duidelijk maakt hoe de Europese richtlijn verzekeringsdistributie in Nederland wordt geïmplementeerd, en wanneer de evaluatie van het provisieverbod op complexe producten naar de Tweede Kamer wordt gestuurd.

Actieve transparantie bij schadeprovisie: de bal ligt nu bij de minister

Het was de Autoriteit Financiële Markten (AFM) die eind november de knuppel in het hoenderhok gooide. In een reactie op een internetconsultatie van het ministerie van Financiën over de Europese richtlijn verzekeringsdistributie (IDD) pleitte de toezichthouder voor actieve transparantie op schadeprovisie.

Wat bedoelt de toezichthouder met actieve transparantie?

Financieel dienstverleners zouden volgens de AFM hun klanten altijd moeten informeren over de hoogte van de provisie die zij van de verzekeraar ontvangen en die verwerkt is in de premie die de klant betaalt. De maatregel zou moeten gelden voor particuliere en zakelijke schadeverzekeringen. Complexe financiële producten vallen er niet onder. Daarvoor geldt immers al een verbod op provisie.

Actief versus passief

De wens van de AFM gaat een stap verder dan wat in de IDD geregeld is. Die richtlijn schrijft aan de Europese lidstaten voor dat adviseurs en bemiddelaars in schadeverzekeringen hun klanten informeren over de wijze van beloning. Ze moeten dus kenbaar maken hoe ze beloond worden. Is dat rechtstreeks door de klant of op basis van provisie door de aanbieder? In dat laatste geval hoeven ze niet te zeggen hoe hoog die provisie is. Behalve als de klant er expliciet naar vraagt: dan moet de adviseur openheid geven.

Dat is iets strenger dan de passieve provisietransparantie die op dit moment in Nederland voor schadeverzekeringen geldt. Als klanten ernaar vragen, zijn adviseurs en bemiddelaars verplicht hen op een begrijpelijke wijze te informeren over de aard en nominale waarde van de provisies. De AFM ziet hierop toe.

Waarom strengere eisen?

De AFM vindt dit onvoldoende. De toezichthouder is bang dat er twee groepen klanten ontstaan. Aan de ene kant zijn die de mensen die wel naar de hoogte van de provisie vragen en vervolgens kritische tegendruk kunnen bieden. Aan de andere kant ziet de AFM mensen die onwetend blijven over de vergoeding die zij indirect via hun premie betalen. Uit eigen onderzoek van de waakhond blijkt dat 87% van de consumenten actief geïnformeerd wil worden over de hoogte van de beloning die adviseurs ontvangen voor de bemiddeling in schadeverzekeringen. Critici, onder wie onderzoeker Fred de Jong, twijfelen echter aan de opzet en vraagstelling van dit onderzoek. De AFM verwacht dat actieve schadetransparantie helpt bij het herwinnen van het consumentenvertrouwen in de financiële sector.

Wie staan er achter de AFM?

De toezichthouder kreeg al gauw bijval van het Verbond van Verzekeraars. Volgens de verzekeraars is het anno 2017 niet langer houdbaar dat ze niet transparant zijn over de provisies die zij  betalen aan adviseurs. Volgens directeur Leo de Boer van het Verbond moet de wetgever dit opleggen. Hij is ervan overtuigd dat de markt het niet uit zichzelf zal regelen.

Ook de Consumentenbond is voorstander van actieve provisietransparantie. Klanten zullen volgens de consumentenorganisatie zelf niet naar de hoogte van provisie vragen. Daarom noemt de bond de huidige provisieregels onwenselijk. De wetgever moet volgens de bond actieve transparantie op schadeproducten bij wet regelen.

Wat vinden adviseurs van het plan?

Felle kritiek van Adviseurs en brancheorganisaties uiten felle kritiek viel de AFM en het Verbond ten deel. Tegenstanders vragen zich af welk probleem verzekeraars en toezichthouder hiermee op willen lossen. Het provisieverbod op complexe producten kwam er vijf jaar geleden om misstanden en perverse prikkels uit de markt te halen. Maar in schadeverzekeringen zijn geen misstanden of exorbitante beloningen, zeggen tegenstanders eensgezind. Ze vrezen dat de maatregel klanten gaat kosten en dat advies minder toegankelijk wordt. Dat zou het gevolg kunnen zijn als provisies zouden verdwijnen en adviseurs vaste beloningen gaan vragen. De drempel om naar een adviseur te stappen wordt dan hoger. Dat hoeft overigens niet te gebeuren: van een verbod op schadeprovisie is geen sprake.

Volgens Adfiz ontbreekt bij de voorstanders het antwoord op de waaromvraag. Voor de consument is het bovendien geen issue, meent de brancheorganisatie voor adviseurs. Ook ziet de belangenbehartiger van het intermediair niet in waarom Nederland het braafste jongetje in de Europese klas moet zijn. De IDD schrijft immers alleen voor dat klanten geïnformeerd worden over de aard van de beloning.

Ook intermediairverzekeraars Nh1816 en De Goudse spraken zich uit tegen actieve schadetransparantie. Het Verbond sprak weliswaar met één mond zijn steun uit voor het AFM-voorstel, maar de stemmen waren binnenskamers niet unaniem. De Goudse ziet geen reden voor maatregelen bovenop al bestaande bevoegdheden van de toezichthouders. Volgens Nh1816 zit de klant er bovendien niet op te wachten.

Startende intermediairs houden er al rekening mee

Maar niet alle adviseurs vinden actieve transparantie een grote bedreiging. Ruim voordat de AFM met haar pleidooi kwam, lieten startende intermediairs in een onderzoek van Fred de Jong en SparklingCRM weten te verwachten dat er binnen vijf jaar actieve transparantie op schade zou komen. Ze denken bovendien dat dit leidt tot lagere provisies. Overigens is voor 36% van de starters op de intermediaire markt provisie de belangrijkste inkomstenbron. In de hele markt ligt dat percentage op 70%.

Visie minister Wopke Hoekstra

Belangrijker dan de mening van wie dan ook wordt echter het besluit van minister Wopke Hoekstra van Financiën. De inwerkingtreding van de IDD is uitgesteld tot oktober 2018, maar ruim voor die tijd zal de bewindsman aan de Tweede Kamer moeten laten weten of in Nederland de strengere normen die de AFM voorstaat ook daadwerkelijk gaan gelden.

Als Hoekstra naar zijn voorganger Jan-Kees de Jager luistert, zou hij weleens af kunnen zien van actieve transparantie. De Jager vond in 2011, de tijd dat er gedebatteerd werd over invoering van het provisieverbod op complexe producten, verdergaande transparantie-eisen voor schadeverzekeringen disproportioneel. Inmiddels zijn we echter zeven jaar verder en wacht de branche gespannen af wat Hoekstra te melden heeft.

Evaluatie provisieverbod

Belangrijk voor de meningsvorming van de minister kan nog de uitkomst van de evaluatie van het provisieverbod zijn. Dit onderzoek richt zich weliswaar niet op schadeverzekeringen, maar het is niet ondenkbaar dat daar in de aanbevelingen wel iets over wordt gezegd. En anders zijn er ongetwijfeld Kamerleden die de publicatie van dit rapport aangrijpen om met het pleidooi van de AFM in de hand de minister te vragen naar zijn visie op actieve provisietransparantie bij schade. De evaluatie zou in het najaar van 2017 afgerond zijn, maar liep vertraging op. De verwachting is dat de minister het rapport niet lang na het kerstreces openbaar maakt.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.