nieuws

Nationaal pensioendebat: ‘Het hele solidariteitsidee is totaal geperverteerd’

Pensioen 2873

“Waar blijft al dat geld?”, vroeg presentatrice Elles de Bruin zich af tijdens het Nationaal Pensioendebat dat gisteravond werd uitgezonden door Omroep Max. Even daarvoor meldde presentator Cees Grimbergen dat onze pensioenpotten nog nooit zo vol zaten. Tijdens het debat werd gesproken over ‘de pijnpunten’ in het pensioenstelsel en het ging er af en toe fel aan toe.

Nationaal pensioendebat: ‘Het hele solidariteitsidee is totaal geperverteerd’

De pensioenindustrie beheert meer dan 1350 miljard euro en in Nederland wordt dagelijks 80 miljoen aan pensioenpremies afgedragen. Hoe kan het dat we het rijkste pensioenstelsel ter wereld hebben en De Nederlandsche Bank (DNB) onlangs toch nog voorstelde om de premies te verhogen en de pensioenen te verlagen? Ook deze vraag stelde Grimbergen tijdens de uitzending.

‘Ze doen het fantastisch voor hunzelf’

“Nederlanders vertrouwen die pensioenwereld niet meer”, zo gaf Grimbergen aan. Jaar na jaar versoberen de pensioenen, maar de pensioenwereld zelf heeft er volgens de presentator geen last van. Ook die discrepantie werd tijdens het debat besproken. Ondernemer en interieurbouwer Willem Schulpen zei daarop: “Ze doen het fantastisch voor hunzelf, voor hun eigen bonussen, voor hun eigen mooie, prachtige kantoren, voor hun eigen functies, voor hun eigen lease-auto’s, voor hun eigen vergaderingen. Maar ik heb niet gezien in de laatste tien jaar dat ze het fantastisch hebben gedaan voor onze eigen mensen. Anders hadden ze een indexatie toegepast.” Gedurende het debat kwamen ook fragmenten langs van de serie Zwarte Zwanen waarin Schulpen ook te zien was.

‘Dan voel je je genomen’

Ook de complexiteit van het pensioenstelsel stond tijdens de uitzending ter discussie. Tijdens de uitzending van Zwarte Zwanen van 7 mei jongstleden werd daar ook over gesproken. “Het is bijna niet te snappen, bijna niemand begrijpt het”, zo zei René van de Kieft (directievoorzitter MN) in de uitzending van Zwarte Zwanen (Omroep MAX). Van de Kieft had het in deze uitzending met Grimbergen onder andere over de rekenregels waarmee de pensioenfondsen werken. Hij is één van de weinigen die die regels durft te bekritiseren. De directievoorzitter van MN gaf toe dat het pensioenstelsel onbegrijpelijk werkt voor ‘gewone mensen’. “Je haalt een goed resultaat, een goed rendement en vervolgens wordt er niet geïndexeerd. Dan voel je je genomen”

‘Winst maken voor je beleggers’

Econoom Eileen Appelbaum werd voor de uitzending van het pensioendebat geïnterviewd om de moraal van de pensioenwereld kort weer te geven. Volgens Appelbaum worden leerlingen van economische opleiding tijdens hun studies zo getraind dat ze niet denken aan de werknemers. “Op die opleidingen draait het alleen om dollartekens en cijfers. De enige ethiek die ze leren is zorgen dat je geen wet overtreedt. De ethiek is: winst maken voor je beleggers.”

Zuinig met uitkeren

Gedurende het debat kwamen ouderen, jongeren en pensioenbestuurders aan het woord. Op de vraag hoe het kan dat de pensioenpotten zo vol zitten maar er toch niet genoeg is werden de volgende oorzaken onderstreept: we worden met ons allen steeds ouder. Onze leeftijd is met gemiddeld tien jaar verlengd in vergelijking met onze leeftijden in 1950 (81 jaar nu : 71 jaar in 1950). We krijgen langer pensioen en daar moeten we voor betalen. Dit werd geïllustreerd met cijfers van het grootste pensioenfonds (ABP) dat meer pensioen uitkeert dan dat het premies binnenkrijgt. Dit terwijl de piek van de vergrijzing nog moet komen. Dit verklaart volgens de programmamakers waarom pensioenfondsen extra zuinig zijn met uitkeren.

‘Kunt u nog rondkomen?’

Rob Overbeek, oud-directeur van een basisschool, 76 jaar en 12 jaar gepensioneerd, werd tijdens een rondetafel de vraag gesteld: “Kunt u nog van uw pensioen rondkomen?”. Zijn antwoord: “Ik dacht het wel, totdat mijn vrouw me erop attent maakte dat we de laatste jaren steeds tekort kwamen. Ik keek verrast op, het ging al jaren goed, ik hoef geen Maserati voor de deur, gewoon lekker leven en dat werd dus eigenlijk steeds moeilijker.” Overbeek vertelt dat hij en zijn vrouw aanpassingen doorvoerden zoals het stoppen met het geven van geld aan goede doelen. “Maar ja, het gaat dan nog maar net en dan denk je van; hoe kan dat toch. We leven in een fantastisch land dus dat we pensioenpremie moeten betalen begrijp ik. Ik hoop heel lang na mijn pensioen nog te leven, dus dat zal ook wat kosten. Nou daar heb ik 40 jaar lang mijn pensioenpremie voor betaald. Mij is nooit verteld dat dat te weinig zou zijn.” Overbeek geeft aan dat hij er de laatste jaren ongeveer 20% op achteruit is gegaan. Hij voorziet een probleem omdat hij onlangs van ABP een brief heeft gehad dat de komende vijf jaar er zeker niet zal worden geïndexeerd. “Ik snap dat er wat moet gebeuren, maar ik snap dit niet. We hebben een fantastisch land maar nu blijken opeens alle remmen los te gaan”.

‘We moeten durven kijken naar de andere kant’

Aan bestuursadviseur Falco Hoekstra (29) werd gevraagd of hij het te doen heeft met mensen zoals Overbeek. Hoekstra gaf aan dat hij het niemand gunde maar plaatste deze kanttekening: “We moeten durven te kijken naar de andere kant. We hebben een heel solidair stelsel ingericht. Dat ooit is opgericht in een tijd waarin we 7 werkenden hadden op 1 gepensioneerde. En in economische hoogtijdagen is dat allemaal heel leuk en aardig. Inmiddels gaat het terug naar 3 werkenden op 1 gepensioneerde. Het is gewoon een kwestie van tijd dat we op het niveau zitten van 2 werkenden op 1 gepensioneerde en uw pensioenuitbetalingen komen wel uit de la waar de werkenden nu het pensioengeld aan het inleggen zijn. Ik had graag gezien dat het anders was, maar dat is niet de realiteit. We kunnen niet vasthouden aan wat we hebben.” Overbeek gaf daarop aan dat hij het graag had geweten: “Als ik had geweten dat 40 jaar premies afdragen niet genoeg was, dan had ik er nog wat aan kunnen doen.”

Geperverteerd solidariteitsidee

In het interactieve deel waarin het publiek werd aangemoedigd om op elkaar te reageren ging het er af en toe vurig aan toe. Vooral de hoogte van de beloningen van bestuurders van pensioenfondsen maakte vele boze tongen los in het publiek. Maar ook stellingen die door de politiek en fondsen als waarheid worden geponeerd ontvingen flinke kritiek. Zo sprak ook Bettina van Steenis, huisarts in Enschede, die fel uithaalde: “Er worden veronderstellingen gedaan die gewoon niet kloppen. De eerste is, we worden ouder dus we moeten langer werken. Dat is een volstrekt onzinnig argument. Omdat wij ouder worden betekent niet dat wij er fitte werkjaren bij krijgen.” Volgens Van Steenis klopt die redenering niet. “Voor wie geldt de bewering dat we steeds fitter oud worden. Dat geldt voor de rijke mensen in Nederland. Arme mensen in Nederland sterven op dit moment acht jaar eerder. En ze hebben zestien minder gezonde levensjaren. Maar, arme mensen moeten langer werken, zwaarder werken om niet arm oud te worden, gaan dan nog eerder dood. En rijke mensen kunnen zich veroorloven eerder te stoppen. Het hele solidariteitsidee is hier totaal geperverteerd.”

Reageer op dit artikel