nieuws

Pensioenwereld: ‘We hebben nog geen antwoord op de uitdagingen’

Pensioen 2188

Donderdagmiddag kwam een deel van de Nederlandse pensioenwereld bijeen in de Amsterdamse Stadsschouwburg voor de Voorstelling van Zaken. De opzet was een maatschappelijk debat over de toekomst van het Nederlandse pensioenstelsel. Zes deskundigen op het podium en twee acteurs die pittige vragen stelden. De uitdagingen zijn groot, de meningen erg verdeeld.

Pensioenwereld: ‘We hebben nog geen antwoord op de uitdagingen’

De setting was speciaal. Op het podium van de Stadsschouwburg in Amsterdam namen vijf mannen en een vrouw plaats om te praten over de toekomstbestendigheid van ons pensioenstelsel. In de zaal een mix van pensioenfondsbestuurders, maar ook mensen uit totaal andere hoek.

De pretenties waren hoog. ‘We gaan vanmiddag beginnen met het herstel.’

Het was onderhoudend, mede door de optredens van de acteurs Jacqueline Blom en Gijs Scholten van Aschat, en de pretenties waren hoog. “We gaan vanmiddag beginnen met het herstel”, werd er aan het begin geroepen. Maar de sprekers lieten vooral zien dat het heel lastig is om iets te veranderen aan het pensioenstelsel. Om niet te zeggen: het zit muurvast. En dat terwijl het land overspoeld wordt door onbehagen. Mensen zeggen dat hun pensioen steeds slechter wordt en dat hun opgebouwde potje niet meer veilig is. Er zijn veel wensen en die moeten in deze tijd (Trump!) ook meteen gehonoreerd worden. Een van de sprekers zei: “Nederland is een gelukkig land, maar zonder vertrouwen”.

De urgentie om iets te veranderen wordt niet door iedereen even sterk gevoeld

Om het voorzichtig te zeggen: de meningen en opvattingen over wat nodig is lopen nogal uiteen. De urgentie om iets te veranderen wordt niet door iedereen even sterk gevoeld. Het eerste blok ging over wat er dreigend voor de deur staat. Dat zijn de bekende feiten: mensen worden te oud en dat is te duur, en de rente is te laag. Albert Akkerman, bestuurder in drie Pensioenfondsen, zei: ‘We moeten van elke ingelegde euro drie euro maken om het systeem in stand te houden en dat lukt niet meer.”

‘Je mag best paternalistisch zijn. Want zelf doen ze het niet.’

Arthur van der Wal, directeur Pensioenen van NN, was er ook: “Je mag best paternalistisch zijn. Want zelf doen ze het niet: geld opzij zetten voor hun pensioen. Je ziet dat mensen zich afkeren van het huidige stelsel. Het is ook te ingewikkeld voor ze. Rekenrentes en indexatie, dat begrijpen ze niet. We moeten af van dat woord ‘pensioen’. Beter is: ‘inkomen voor later’.”

Akkerman vindt dat het een plicht moet zijn om pensioen op te bouwen. Mensen kunnen en willen dat niet uit zichzelf. “Ik ben op mijn 20e getrouwd, kreeg kinderen en was dolblij dat ik verplicht voor mijn pensioen moest betalen. Want als ik een keuze had gehad, had ik het echt niet gedaan. Je moet mensen tegen zichzelf beschermen. Maar we moeten het ook minder complex maken en de betrokkenheid verhogen.”

attachment-Peter-Borgdorff

‘De producten zijn te complex.’

Peter Borgdorff van Pensioenfonds Zorg en Welzijn (foto boven) is sceptisch: “Met alleen financiële educatie ga je het niet redden. De producten zijn te complex. Het gaat er om dat je duidelijk maakt dat je nu iets moet doen om later te kunnen leven op een goede manier”.

Akkerman: “Het is echt zo dat iedereen in de pensioenwereld het zo goed mogelijk wil doen. Men is oprecht betrokken bij de deelnemers en de zorg voor later. Maar we zijn wel heel rationeel en de mensen daarbuiten zijn dat echt niet. We zijn van blind vertrouwen in de pensioenfondsen naar een blind wantrouwen gegaan.”

‘We gaan de dialoog niet echt aan.’

Van der Wal van NN: “We moeten echt kritisch naar onszelf kijken. We werken hard, maar we gaan de dialoog niet echt aan.”

Hilarisch was het optreden van Gijs Scholten van Aschat die in zijn eigen pensioenpapieren was gedoken. Hij had altijd braaf betaald aan het cultuurpensioenfonds, maar kreeg nu al jaren achtereen de boodschap: “Uw pensioenaanspraken zijn verhoogd met 0,0%.” Terwijl de inflatie met 1 tot 2% groeide. Dat maakt hem razend. Inmiddels is zijn fonds ondergebracht bij Zorg en Welzijn van Borgdorff. En Borgdorff zegt: “Ja, de communicatie met de deelnemers is niet altijd goed. Maar mensen denken dat er zekerheid is en die is er niet. Dat hebben we elkaar aangepraat. We moeten echt naar een ander systeem.”

 ‘Je moet geen garanties geven.’

Dat was koren op de molen van Roy Kramer van Nyenrode: “Er is een belofte ingeramd die niet houdbaar blijkt. Wij voeren dan een technische discussie over de redenen waarom het allemaal niet meer kan, maar dat werkt echt niet. Ik zou tegen de deelnemers zeggen: ‘Sorry, maar we gaan het echt niet waarmaken, dat pensioen van u’. Je moet geen garanties geven en dat hebben we in de jaren ’70 wel gedaan.”

Borgdorff: “Inmiddels hebben we het al een hele tijd niet meer over garanties. We kunnen nu 120 worden, maar het pensioensysteem komt uit de jaren ’50. De tekorten gaan dan heel snel oplopen.”

Maar waar zitten dan de oplossingen?

De roep in de politiek om de pensioenleeftijd terug te brengen naar 65 jaar roept naast veel verbazing ook veel weerstand op bij de pensioendeskundigen. “Het klopt niet, het kan niet”, zeggen ze in koor.

Kennelijk is er wel urgentie om wat te veranderen, maar waar zoeken we dan de stoppers voor de gaten in het pensioenstelsel?

Van der Wal: “We moeten aan zelfreflectie doen. We hebben de verwachtingen niet goed gemanaged. Het systeem is gewoon niet robuust genoeg. We moeten wennen aan die onzekerheid. De sector heeft ook te lang het oude systeem verdedigd.”

attachment-Arthur-van-der-Wal

Een pensioen in natura.

Van der Wal (foto boven) en zijn collega Geraldine Leegwater van het ABN Amro Pensioenfonds wijzen er op dat er steeds meer individualisering plaatsvindt. Mensen moeten hun potje mee kunnen nemen van baan naar baan. Maar Alfred Kool van Willis Towers Watson ziet ook nog veel heil in het bewaken van het collectief. “Maar”, zo zegt hij: “Het is wel goed om mensen inzicht te geven in wat er in hun eigen persoonlijke pensioenpotje zit.”

Ook bepleit hij meer een pensioen in natura. “We bouwen nog steeds huizen zoals we dat 50 jaar geleden deden, maar de behoeftes veranderen. We moeten als pensioenfondsen en -verzekeraars veel meer samenwerken met sectoren als de zorg en wonen. Als je op die manier samenwerkt hebben de gepensioneerden minder geld nodig, maar kunnen we ze wel een goed leven bieden.”

‘We moeten echt meer lef tonen.’

Leegwater van ABN Amro (foto beneden): “We moeten echt meer lef tonen. Naar de toezichthouder, maar ook naar de deelnemers. We communiceren nu met heel veel deskundigheid, maar dat is niet genoeg meer.”

Albert Akkerman: “We hebben een goed stelsel. We moeten alleen beter communiceren”.

Peter Borgdorff: “Het is voor ons lastig om met 2,5 miljoen mensen te communiceren, maar we moeten het wel.”

Het geheel leidde na drie uur wel tot een patstelling. Aan de ene kant de pensioenfondsbestuurders die vooral het goede van het oude collectieve stelstel willen benadrukken, aan de andere kant de pensioenverzekeraars die echt willen veranderen en daar ook commerciële mogelijkheden zien. Iedereen vindt elkaar wel in de gedachte dat de communicatie beter moet. Maar de vraag is of dat genoeg is.

geraldine leegwater

‘Er is gewoon niet langer een totaaloplossing voor iedereen.’

Arthur van der Wal: “Er is inderdaad meer passie en lef nodig, maar dan verandert er nog niet zo veel. Er is gewoon niet langer een totaaloplossing voor iedereen. Daar moeten we echt vanaf.”

Op de vraag of het huidige stelsel over 20 jaar dan nog wel bestaat, zegt de wetenschapper Roy Kramer: “Ik hoop het, maar ik denk het niet. Mensen voelen zich niet meer verbonden met hun pensioenfonds.”

‘We moeten luisteren naar de deelnemers. Maar een echt antwoord hebben we niet.’

Peter Borgdorff: “We moeten meer luisteren naar de deelnemers. Maar een echt antwoord hebben we niet. We kunnen nadenken over een meer individuele regeling. Maar ik sprak laatst een aantal jongeren en ik heb ze dat idee voorgelegd. Ze wilden het niet, want dan worden ze zelf verantwoordelijk.”

Ferdinand Grapperhaus, advocaat bij Allen & Overy, had de rol van commentator en zei na afloop: “Het valt me op dat jullie wel heel vaak de schuld op je laden. Is dat echt nodig? Het lijkt me ook goed als jullie wat vaker ‘Nee’ zeggen tegen de deelnemer én de toezichthouder. Maar eigenlijk denk ik ook dat we hier een heel goed pensioensysteem hebben.”

En dat laatste zorgde weer voor een paar boze gezichten in het panel.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.