nieuws

CPB: Uitgaven pensioen en hypotheek drukken zwaar op inkomen jongeren

Pensioen

De regelgeving die hangt rondom het opbouwen van pensioenen en aflossen van hypotheken zorgt ervoor dat mensen jonger dan 40 vaak een grote druk op hun inkomen hebben. De timing van uitgaven is niet ideaal, beseft het Centraal Planbureau (CPB). Dat pleit er daarom voor beleid op deze gebieden te herzien.

CPB: Uitgaven pensioen en hypotheek drukken zwaar op inkomen jongeren

In de beschouwingen bij de ramingen van de Nederlandse economie, gaat het CPB hier dieper op in. Het bureau stelt dat een aantal regelingen, zoals een verplichting aan een pensioenregeling voor veel werknemers en fiscale prikkels tot aankoop van een woning en aflossen van de hypotheek, wat ongelukkig getimed zijn. “Veel huishoudens, en dan vooral die in de hogere inkomenscategorieën, zijn op jonge leeftijd een aanzienlijk deel van hun inkomen kwijt aan pensioenpremies en hun hypotheek. Deze timing lijkt onhandig in het licht van de verwachte stijging in hun toekomstige inkomen en de kosten van kinderen die vooral bij jongeren (zeg dertigers en veertigers) voor minder individuele consumptiemogelijkheden zorgen.”

Naast het geld dat naar de hypotheekaflossing en pensioenopbouw gaat, zijn de jongeren vaak ook meer geld kwijt aan de zorg voor hun kleine kinderen. Het maakt dat het vooral vijftigers zijn die een hoger besteedbaar inkomen hebben. Met enkele beleidswijzigingen zou dit misschien beter in evenwicht gebracht kunnen worden: “Het ‘naar voren’ halen van consumptiemogelijkheden kan welvaartsverhogend zijn, want de extra waarde van consumptie neemt af naarmate je er meer van hebt. De vraag is dan of zo’n verschuiving mogelijk gemaakt zou kunnen worden door een verandering in de wijze waarop de overheid nu de pensioenopbouw en het eigenwoningbezit dirigeert”, geeft het CPB als opzetje.

Keuzevrijheid
Een van de suggesties die het planbureau doet is om meer keuzevrijheid te bieden in de mate of het tijdpad van de pensioenopbouw. “Een eerste invalshoek is het pensioenstelsel”, licht het CPB toe. “Daarbij kan gedacht worden aan meer keuzevrijheid rond de pensioenambitie, het paternalistische element wordt dan wat teruggeschroefd. Door de omvang van de veelal verplichte tweede pijler pensioen te verkleinen ten faveure van de vrijwillige derde pijler, krijgen burgers meer vrijheid hun consumptie en vermogen over de levensloop te plannen zonder dat de ambitie als zodanig
door de overheid wordt ingeperkt. De verplichting pensioen op te bouwen kan op een lager niveau worden afgetopt dan de huidige € 100.000, maar je zou ook meer keuzevrijheid over het gehele pensioengebouw kunnen creëren door meer gebruik te maken van ja/nee, tenzij‐regelingen.”

Eigen woning
Ook op het gebied van de eigen woning en de hypotheek doet het CPB een aantal voorzetten voor mogelijke beleidswijzigingen. Door bijvoorbeeld de eigen woning en de hypotheek over te hevelen naar box 3, wordt een verschuiving van belastingen naar later in de levensloop bereikt. Of door ervoor te kiezen om hypotheekrenteaftrek ook beschikbaar te maken voor de mensen die maar de helft van de hypotheek aflossen in plaats van volledig. Tot slot geeft het CPB als suggestie om het pensioen en de eigen woning te verknopen: ” Zo kun je een vermindering van de pensioenopbouw mogelijk maken als er wordt afgelost op de hypotheek. Een dergelijke beleidsrichting zou de vorm kunnen krijgen van maatwerkpensioen, waarbij eigenwoningbezitters standaard minder pensioen opbouwen dan huurders. Uiteraard wordt de pensioenopbouw dan navenant aangepast.”

Grand design
Het zijn onderwerpen waar op de lange termijn eens naar gekeken moet worden, vindt het CPB. Dat erkent overigens dat de huidige regelgeving uit goede, paternalistische motieven is ontstaan, aangezien mensen van nature kortzichtig zijn. Maar ook de overheid werkt niet vanuit een grand design. Beleid wordt op beleid gestapeld en de samenhang lijkt soms wat uit het oog verloren. Het huidige beleid rond pensioenen en eigen woning helpt mensen onvoldoende om de consumptie over de levensloop te spreiden. Het maakt ook Nederland als geheel kwetsbaar; aan de ene kant hebben we enorme pensioenvermogens die blootstaan aan de risico’s op de financiële markten; aan de andere  kant hebben we enorme schulden in de vorm van hypotheken, ook geen zorgeloze situatie.” Een goede blik op de regels is nodig, maar niet per direct, zegt het CPB: “Geen onderwerp voor een achternamiddag, misschien wel een om een begin mee te maken in een nieuw regeerakkoord.”

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.