nieuws

Merel van Vroonhoven (AFM) maakt pensioensoep smakelijker

Pensioen 4186

Een pakket pompoensoep van de Albert Heijn. Daarmee trok Merel van Vroonhoven van de AFM de vergelijking bij het beschrijven van hoe in haar optiek een ideale pensioenregeling eruitziet. Van Vroonhoven was vrijdagmiddag een van de sprekers tijdens het jubileumcongres van de Kring van Pensioenspecialisten (KPS) in Spijkenisse.

Merel van Vroonhoven (AFM) maakt pensioensoep smakelijker
Nederland, Nieuwegein, 20130924 Merel van Vroonhoven, directeur Nederlandse Spoorwegen. Foto: Kick Smeets © ’13

Een paar honderd pensioenspecialisten waren naar de congreslocatie op een landtong onder de rook van het Botlekgebied gekomen om te vieren dat 25 jaar geleden de KPS het levenslicht zag. Ere-voorzitter en mede-oprichter Joop Rietmulder stipte in zijn openingswoord nog maar eens aan dat de KPS van meet af aan een club was waarin praten over pensioen onder het genot van een goede maaltijd altijd hand in hand zijn gegaan.

Een impliciete uitnodiging die aan de sprekers tijdens het congres wel besteed was. Frank Elderson, hoofd toezicht pensioenfondsen bij De Nederlandsche Bank deed in zijn speech met een grappige ondertoon quasi serieus zijn best om de eetmetaforen zoveel mogelijk te omzeilen. “Bij ons eten hebben we een voorkeur voor lokaal en duurzaam. Pensioen wordt toch vrij zwaar tafelen. Of om een andere metafoor te trekken, hoe zorgen we ervoor dat de pot op tafel niet leeg is als onze kinderen thuis komen om te eten?”

Minder zeker of zeker minder pensioen
Daarna koos Elderson al snel voor een serieuze toonzetting. “Er zijn moeilijke keuzes te maken voor ons pensioenstelsel, maar gelukkig zijn veranderingen niet nieuw voor de sector. De arbeidsmarkt verandert, de financiële technologie verandert, de behoefte aan meer maatwerk groeit. De prijs van garantie is met de tijd te hoog geworden. Het is de vraag of je je tevreden gaat stellen met een minder zeker pensioen of zeker minder pensioen.” Hij wees ook op de rente-ontwikkeling, de oplopende levensverwachting en het groeiende beroep op pensioenfondsen om meer maatschappelijke betrokkenheid te tonen. “Pensioenfondsen moeten uiteindelijk zorgen voor een goede omgeving om oud in te worden. Die aandacht wordt steeds meer verankerd in een duurzaam beleggingsbeleid.”

Wat Elderson betreft gaan we zo snel mogelijk naar een nieuw stelsel toe waarbij het uitgangspunt “een goed pensioen voor iedereen” is. “De criteria zijn niet ingewikkeld: het moet onder meer transparant zijn, ex-ante fair en non-discriminatoir als je kijkt naar de verschillende generaties. DNB draagt vanuit haar verantwoordelijkheid ook bij aan het debat. Wij hebben een voorkeur voor een persoonlijk pensioenvermogen met een individueel leeftijdsafhankelijk beleggingsbeleid. Dit zorgt voor duidelijkheid en maakt pensioen beter overdraagbaar.”

Pensioen niet om hypotheek af te lossen
Gelet op het belang van meer eenvoud dat alle sprekers aanstipten, is Elderson er geen voorstander van om een nieuw stelsel op te tuigen met allerlei toeters en bellen. “We moeten er niet gelijk teveel nieuwe elementen inzetten. Zet de wens om pensioen ook in te zetten om de hypotheek af te lossen even in de wacht. Laten we niet met zijn allen teveel hooi op onze vork nemen. De rek is er zo langzamerhand wel uit.”

Dat de Pensioenfederatie deze week twee doorgerekende scenario’s presenteerde voor een nieuw stelsel waardeert de directeur toezicht pensioenfondsen. Het is een teken dat de sector niet stil zit, dat de sector zich klaarmaakt voor veranderingen.” Zelf gaat DNB zich volgend jaar in haar toezicht in de eerste plaats richten op de communicatie van pensioenfondsen richting de deelnemers. “Het is belangrijk om aan te geven wat ze redelijkerwijs kunnen verwachten. Dat betekent correct en duidelijk informeren. Ten aanzien van de visie en strategie verwachten we dat fondsen aangeven hoe ze omgaan met kansen en bedreigingen en waar hun sterktes en zwaktes zitten. Het doel is dat fondsen wendbaar en weerbaar zijn, klaar voor de toekomst. Pensioen en eenvoud is wat mij betreft geen utopie.”

Op de vraag vanuit de zaal of de verplichtstelling wel overeind kan blijven in persoonlijke pensioenregelingen antwoordde hij geen voorstander te zijn van het toevoegen van extra complexiteit om de verplichtstelling te regelen. “Dat kun je ook wettelijk regelen en dat vinden ook wij heel belangrijk.”

Ook AFM-voorzittter Merel van Vroonhoven onderstreepte de noodzaak voor eenvoud. “We moeten streven naar compleet, eerlijk en puur.” Ze illustreerde dat met een anekdote van een paar weken terug “tijdens een druilerige zaterdagmorgen”.

Pompoensoep met een dummyproof handleiding
“Je bent enorm druk bezig met het heen en weer rijden van je kinderen en ’s avonds komt er iemand te eten. Maar ondertussen was ik vergeten om eten te kopen. Bij de Albert Heijn vond ik een smakelijke, snelle en complete oplossing. Een pakket pompoensoep. Met een dummyproof handleiding. Mijn gast dacht dat ik urenlang in de keuken had gestaan dus het resultaat mocht er ook zijn. Zou het niet fijn zijn als we ons pensioen ook zo zouden kunnen regelen?”

Net als Elderson pleitte Van Vroonhoven voor een persoonlijke pensioenregeling voor iedere Nederlander. Waarbij mensen kunnen zien wat er is opgebouwd en met de mogelijkheid om rekening te houden met de verschillen tussen de deelnemers. “Het is belangrijk om een evenwicht te creëren tussen keuzevrijheid en bescherming van de deelnemers.”

Meer hersenactiviteit bij baksteen en gras
Van Vroonhoven wees het gehoor nog eens op de beperkte interesse van burgers in het onderwerp pensioen. “Onderzoeken laten zien dat mensen meer hersenactiviteit op termen als baksteen en gras vertonen dan bij pensioen. Toch is het echt belangrijk dat mensen in beweging komen. Het antwoord schuilt in correcte, duidelijk en evenwichtige informatie. Dat is niet hetzelfde als mensen overladen met informatie.”

Een slimme manier van communiceren kan wat haar betreft het beste gecombineerd worden met het sturen van de consument naar verstandige keuzes. Waarmee ook het modewoord nudging tijdens het congres was gevallen.

“Financiële educatie werkt in zichzelf niet om mensen het juiste te laten doen. Mensen worden er weliswaar slimmer door en doorzien dingen sneller, maar als je die kennis koppelt met welke keuzes ze maken levert het toch een andere uitkomst op. Mensen kiezen bij nu en straks toch vaak nu. Het gaat erom om mensen een duwtje in de juiste richting te geven.”

Vergelijkingssites als decision support tools
Van Vroonhoven gelooft in de kracht van vergelijkingssites als decision support tools. “Ze maken het beslisproces eenvoudiger, je bent meer betrokken bij wat je doet. Natuurlijk zijn vergelijkingssites niet het panacee, maar als je beschikt over data kun je consumenten wel veel beter helpen. Als je meer weet van iemands gezinssituatie kun je mensen messcherpe keuzes voorleggen.”

Een oplossing om mensen te activeren schuilt volgens haar ook in gepersonaliseerde defaults. “We moeten antwoorden vinden op vragen over de waarborgen die je in ieder geval wil hebben en of meer keuzevrijheid ook zorgt voor een grotere betrokkenheid. U bepaalt hoe heet de soep is die wordt opgediend. Of de deelnemer zijn mond brandt of nog een keer wil opscheppen. U kunt altijd een beroep doen op de AFM om de soep nog iets smakelijker te krijgen.”

Reageer op dit artikel