blog

Pensioen: hoe het struisvogeleffect definitief op te lossen?

Pensioen 6247

Nederlanders zijn niet geïnteresseerd in hun pensioen. Dat is de stelling van de gemiddelde expert binnen het pensioendomein. De branche stelt ‘Wij doen er alles aan, we sturen UPO’s, we maken portalen, we hebben de Wet pensioencommunicatie, er is hard gewerkt aan Pensioen 1-2-3, we hebben het Pensioenregister en toch is de consument niet in beweging te krijgen’. Is deze frustratie terecht en wat moet er dan veranderen?

Pensioen: hoe het struisvogeleffect definitief op te lossen?

Nederlanders zijn de grootste spaarders van Europa, zelfs nu de rente historisch laag is blijft men stug doorsparen. Nederlanders associëren sparen met veiligheid en zekerheid. Dat sparen doet men wel degelijk vanuit de behoefte om iets op te bouwen voor later of voor het opvangen van onverwachte omstandigheden.

De berichtgeving in de media heeft Nederlanders de afgelopen jaren wel duidelijk gemaakt dat er echt iets aan de hand is met ons pensioen: het wordt minder en het risico neemt toe. Waarom vertaalt zich dat niet in een meer actieve houding van de consument, zoals bij sparen het geval is? Dat is omdat het noodzakelijke inzicht ontbreekt, het voor veel klanten nog veel te moeilijk is en er vrijwel geen mogelijkheid is om zelf aan het stuur te zitten. Consumenten komen niet in beweging omdat ze niet weten hoe.

Wat gaat er nu mis?
Natuurlijk krijgen consumenten op dit moment al heel veel informatie. Maar waarom werkt dit niet? Allereerst heeft dat te maken met de psychologie van de consument. Een pensioenproduct heeft een ‘deferred gratification’ karakter. Dat wil zeggen dat de consument eerst ‘pijn’ moet lijden, in het nu. En pas later, in de toekomst de voordelen kan plukken van zijn handelen. Het is dan mentaal een hele grote stap om zelf in beweging te komen en deze investering in tijd en geld te doen. Morgen kan dat ook nog, toch? En mensen die wèl tot actie overgaan, haken heel snel af als het te moeilijk blijkt. Dat betekent dat we in ieder geval alle drempels moeten weghalen voor de klant. En dat zijn er nog al wat. In het kort komt het hier op neer:

  • het financieel inzicht is niet integraal;
  • de eigen woning wordt niet meegenomen;
  • de producten in pijler 3 en 4 worden niet meegenomen;
  • er wordt geen goed antwoord gegeven op de vraag ‘Wat heb ik straks nodig?’
  • de consument kan niet makkelijk tot actie over gaan;
  • de klant ziet geen relatie tussen oorzaak en gevolg; hij zit dus niet aan het stuur!

Je kan als consument natuurlijk naar een financieel adviseur gaan. Echter door de tijd heen hebben consumenten ervaren dat een adviseur geld kost. En ze hebben het gevoel dat deze hen iets wil verkopen, terwijl ze nog helemaal niet weten of dat nodig is. Daar komt bij dat de consument van nu het ook zelf wil kunnen doen en zelf wil kiezen wanneer en via welk kanaal hij bediend wordt.

Slimme tooling
Wat dan wel? Voor dit antwoord kunnen we leren van een andere markt. Op de vraag ‘Wie dook er 10 jaar geleden iedere avond de kelder in om de meterstanden in een schriftje bij te houden?’ zullen maar weinig mensen positief antwoorden. Toch is Eneco er met Toon in geslaagd 200.000 huishoudens inzicht te bieden in hun dagelijks verbruik en leidt dit inzicht tot wezenlijk ander gedrag: vloerisolatie en zonnepanelen aanbrengen en ledlampen indraaien. Inzicht en handelen worden met een hoog ‘fungehalte’ met elkaar verbonden.

Dichter bij huis heeft de bank-app er voor gezorgd dat mensen, die voorheen de bankafschriften hooguit eens per maand uit de envelop haalden, nu dagelijks (vaak zelfs meerdere malen per dag!) even hun saldo checken. Om de genoemde tekortkomingen van de bestaande pensioencommunicatie te ondervangen en tooling te bieden die de consument aan het stuur zet, zijn er vier ingrediënten nodig:

  • brondata (de schoenendoos) + ordening;
  • een rekenkern die integraal, fiscaal correct kan rekenen, inclusief scenario’s;
  • prognose van de uitgaven (specifiek).
  • Een hele goede, simpele weergave van de pensioensituatie, bij voorkeur aantrekkelijk gemaakt met ‘spelelementen’

De punten 2 en 3 zijn eigenlijk al tijden voor handen. Immers, de adviseur beschikt al sinds jaar en dag over goede planningssoftware en ook de Nibud calculaties kunnen heel specifiek worden gemaakt. Het probleem hierbij is echter dat er heel veel data nodig is. Behalve dat het verzamelen lastig , tijdrovend en verre van laagdrempelig is, wijst de praktijk uit dat het ordenen en invoeren van de data gewoon te complex is voor de gemiddelde consument.

Data-aggregatie
Gelukkig is een belangrijk deel van de benodigde data al online beschikbaar. Hoewel niet altijd optimaal te bereiken, niet 100% actueel en verspreid over verschillende instanties, kan deze data op dit moment al een enorm verschil maken bij het bieden van laagdrempelig inzicht. En die situatie wordt in de nabije toekomst alleen maar beter (denk hierbij bijvoorbeeld aan eID en PSD2).

Er is al een manier om eenvoudig en veilig data te verzamelen vanuit Mijn Overheid, het UWV en het Pensioenregister. De consument kan vervolgens deze data beschikbaar stellen aan financiële dienstverleners, die op basis daarvan snel en gemakkelijk een compleet integraal financieel overzicht kunnen bieden van het complete huishouden, volgens de juiste regels omgerekend naar ‘netto’, inclusief de woning en de verschillende pensioenpijlers samen. Het zinvol doorrekenen van scenario’s (op basis van life-events) is vervolgens vrij eenvoudig. Dit kan online, binnen een app of eventueel in combinatie met een adviseur. Dit verzamelen van data kun je uiteraard regelmatig herhalen (in de toekomst zelfs automatisch), omdat je op basis van eenmalig inzicht niet echt kan (bij)sturen.

Het gebruik van externe databronnen schrikt diverse partijen nu nog wat af, maar de consument gaat hier snel aan wennen, sterker nog, hij zal het verwachten. Uit recent onderzoek van Fujitsu bleek dat een overgrote meerderheid van alle consumenten bereid is persoonlijke data te delen als daar voordeel aan verbonden is.

Denk niet binnen de lijntjes, dat doet de consument ook niet.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.