nieuws

DNB: Economie gebaat bij minder leen- en spaarprikkels

Financiële planning

Onsamenhangend beleid op het gebied van pensioen en wonen heeft ervoor gezorgd dat huishoudens de laatste decennia zowel hun bezittingen als schulden fors zien groeien. De Nederlandsche Bank stelt dat integraal beleid, met minder verstorende fiscale prikkels, huishoudens en de economie goed zal doen.

DNB: Economie gebaat bij minder leen- en spaarprikkels

De toezichthouder deed onderzoek naar de vermogensopbouw van huishoudens, met als centrale vraag of het beleid in balans is. De balansen van huishoudens zijn de afgelopen decennia flink gegroeid. Het positieve saldo van de bezittingen en schulden nam toe van twee keer het bruto binnenlands product (BBP) in 1982 tot bijna vier keer het BBP in 2012. Vooral het pensioenvermogen is, als gevolg van fiscale prikkels en verplichte deelname aan tweede pijler pensioenen, toegenomen. Ook nam het huizenvermogen in dezelfde periode toe van 106% van het BBP naar 185%.

Hypotheekschuld
Daar tegenover staat dat de hypotheekschuld met een vergelijkbaar bedrag als het huizenvermogen toenam, van 30% van het BBP naar 109%. “Per saldo heeft dit huishoudbalansen dus vooral langer gemaakt”, concludeert DNB. “Ook hier hebben fiscale prikkels een grote rol gespeeld: de overheid heeft het aantrekkelijk gemaakt om een woning te kopen met geleend geld. Het spaargeld waarover huishoudens vrij kunnen beschikken is relatief gering, vooral bij jongere huishoudens.”

Dat het vermogen vooral in pensioenfondsen en huisbezit vastzit heeft ook voordelen, zegt DNB. Nederlandse huishoudens hebben veel meer gespaard voor hun oude dag dan andere landen. Maar tegelijkertijd betekent het dat Nederlanders kwetsbaar zijn voor schokken. Sinds 2008 zijn de huizenprijzen met ongeveer 20% gedaald, waardoor ruim een miljoen huishoudens nu een hypotheek onder water hebben. Vooral de jongere huishoudens, bijna twee derde van de huizenbezitters tussen 30 en 40 jaar zit met het probleem. Een ‘latent risico’, noemde DNB de hypotheken onder water eerder al.

Buffer
DNB stelt dat sommige huishoudens bijna met een overdaad aan besparingen te maken hebben. “Huidige starters op de koopmarkt bouwen naast het tweede pijler pensioen ook veel vermogen in hun huis op, doordat ze een fiscale prikkel ontvangen om hun hypotheek volledig af te lossen. Dit beperkt de bestedingsvrijheid en maakt het voor deze huishoudens moeilijker om een financiële buffer op te bouwen. Ook op macroniveau drukt dit de consumptieve bestedingen.”

De lange balansen worden vooral veroorzaakt door de fiscale prikkels, concludeert DNB dus. Een kritische blik hierop zou de economie goed kunnen doen: “Deze prikkels zijn de laatste jaren deels al verminderd, door de beperking van het Witteveenkader en de versobering van de hypotheekrenteaftrek. Tegelijkertijd is echter een nieuwe prikkel tot volledige aflossing van de hypotheek geïntroduceerd. Verdere verbetering is mogelijk, vooral door het beleid ten aanzien van vermogensopbouw integraal te bezien. “

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.