nieuws

Theodor Kockelkoren van de AFM: ‘In Nederland werd op een te feestelijke manier krediet verleend’

Financiële planning

Theodor Kockelkoren van de AFM spreekt in de bundel ‘7 vragen aan 14 kopstukken over Wonen in de 21ste eeuw’ over de hypotheekmarkt. Hij zegt: “Ik zou graag zien dat ook gesproken wordt met de mensen die nu nog geen problemen hebben, maar misschien over tien jaar wel.”

Theodor Kockelkoren van de AFM: ‘In Nederland werd op een te feestelijke manier krediet verleend’

Eind september verscheen bij het vertrek van Marlies Pernot als algemeen directeur van de Vereniging Eigen Huis het boek ‘7 vragen aan 14 kopstukken over Wonen in de 21ste eeuw’. In het boek staan 14 interviews van Rob Mulder, directeur strategie en belangenbehartiging bij VEH, onder andere met Theodor Kockelkoren van de AFM.

Kockelkoren over de belangrijkste ontwikkeling in de woningmarkt: “In Nederland werd op een te feestelijke manier krediet verleend: dat besef groeide eerst langzaam maar later steeds sneller. In een periode dat de kredietverlening groeide, hebben de banken daar zelf grenzen aan gesteld. De Gedragscode Hypothecaire Financieringen, een vrij stevig bouwwerk, was daar het resultaat van. Naast deze gedetailleerde zelfregulering kwam in 2007 een open norm in de wet te staan. Die zei eigenlijk: ‘Gij zult geen onverantwoordelijke kredieten sluiten.’ Wat al dan niet verantwoord was, bleef open. Hadden we dus een gedragscode en een open norm. Met die norm ontstond de ruimte om toezicht te houden op de naleving van de door de sector zelf vormgegeven code. En dat was niet overbodig. Zelfregulering is fantastisch maar kent veelal één makke: de zelfkastijding ontbreekt. Die ontbrak hier ook. In dertig à veertig procent van de gevallen onttrokken de banken zich aan hun eigen code door gebruik te maken van de uitzonderingsclausule. Vervolgens kwam de crisis daar overheen en dat was voor ons de aanleiding om het steviger aan te zetten: ‘Terug naar 100%,’ luidde onze boodschap. Banken hebben toen heel snel de draai gemaakt.”

zeven vragen aan 14

Over de kritiek dat de AFM kredietverlening onmogelijk maakte: “We hebben in het verleden dikwijls banken en andere partijen, waaronder de VEH, uitgenodigd. Dan stelden we voor: ‘Laten we maar naar de dossiers kijken waarvan banken zeggen: “We willen wel, maar we mogen niet”.’ Elke keer bleken die dossiers er niet te zijn.”

Over zijn twijfel over het toezicht op de hypotheekverstrekking: “Midden in een crisis voorstellen om de normen aan te scherpen voor kredietverlening en hypotheekverstrekking: dat is geen fijne boodschap. Nagenoeg alle stakeholders zeiden ook: ‘Doe dat niet. Althans niet nu.’ Als het regent, is dat natuurlijk niet het beste moment om je dak eens te gaan vervangen. Maar als de zon schijnt, gedragen we ons als die sprinkhaan die feestviert in de zomer. Dan zien we de noodzaak niet meer om het dak te verbouwen. Daarom vonden we uiteindelijk dat we moesten doorpakken. Maar hier zit wel mijn twijfel. Zeker gezien de pijn die er is. Een miljoen huishoudens staan onder water. Was dat het gevolg van al die maatregelen?”

Kockelkoren vindt de crisis op de woningmarkt ook een kans: “Zo konden we hogere hypotheeknormen afdwingen, maar ook de kwaliteit van de hypotheekadvisering onder de loep nemen. Die kwaliteit was bij banken en intermediair gemiddeld gezien even goed of even slecht. Het is maar net hoe je ernaar kijkt. De banken zeiden tegen ons: ‘Bij ons moet je niet zijn. Richt je op de tussenpersonen. Daar gaat het niet goed.’ Uit onderzoek dat we daarop uitvoerden, bleek echter dat de gemiddelde advieskwaliteit bij banken op hetzelfde niveau lag als die van de tussenpersonen. Dus wij zijn opnieuw naar banken gegaan. ‘Jullie hebben ook een uitdaging aan te gaan,’ zeiden we. Dat konden ze aanvankelijk niet geloven. Onder de druk van de samenleving stonden zij meer open voor kritiek en suggesties van onze kant.”

huistekoop

Over zijn angst voor de hypothekenmarkt: “Schatten de mensen nu voldoende in wat de gevolgen op termijn kunnen zijn van een hypotheek? Mensen die binnen afzienbare tijd in betalingsproblemen komen, worden al geholpen. Ik zou echter graag zien dat ook gesproken wordt met de mensen die nu nog geen problemen hebben, maar misschien over tien jaar wel. Bijvoorbeeld omdat ze een aflossingsvrije hypotheek hebben waar ze geen vermogen voor opzij zetten of omdat ze afhankelijk zijn van beleggingen voor de aflossing.”

De hulp voor die groep is echt nodig, aldus Kockelkoren: “Het provisieverbod lijkt dat in de weg te staan, maar dat hoeft geen beletsel te zijn. Die mensen hebben immers al provisie betaald! Zij hebben vóór het provisieverbod een hypotheek afgesloten en hebben daarom recht op een ruimhartige ondersteuning. Onderhoud, zo zou je het kunnen noemen, en dat moeten ze gratis krijgen. Dat valt binnen de doorlopende zorgplicht van de banken.”

Het boek met alle interviews is hier te downloaden.

Reageer op dit artikel