blog

Werpt AFM blokkade op voor schuldhulpverlening?

Financiële planning 2430

Dit voorjaar stelde Geldbelangen samen met Kassa kwalijke zaken van Interbank aan de kaak. Waar iedereen klaagde over een te lage rente op zijn spaarrekening berekende deze bank zijn klanten nog tussen 10% en 14% op hun doorlopend krediet. Alleen voor bestaande klanten, want voor nieuwe klanten adverteerde de bank met 4,5%. Gelukkig was de huidige – nog niet zo lang aangetreden – directie van Interbank bereid om in te zien dat het maatschappelijk onaanvaardbaar was. Want volgens de wet doet de bank niets verkeerd. Zij maakte slechts ‘gebruik’ van de ruime mogelijkheid die de overheid geldgevers biedt: de rente moet binnen 12% plus wettelijke rente blijven. Interbank wilde meewerken aan oplossingen.

Werpt AFM blokkade op voor schuldhulpverlening?

Geldbelangen onderhandelde op verzoek van een klager een dossier uit met de bank. Het doorlopend krediet werd omgezet naar een persoonlijke lening, met een lagere rente. De maandtermijn bleef hetzelfde. De klager kreeg vastigheid. Hij weet dat hij binnen een afzienbare periode van zijn schuld af is. Hij bespaart zich ook heel veel geld in de toekomst in vergelijking met de situatie waarin het huidige krediet zou zijn doorgelopen en er niets zou veranderen.

Benchmark
Met dit uitgangspunt zijn vervolgens enkele honderden klachten door Geldbelangen bij Interbank ingediend. De bank heeft een speciaal serviceteam ingericht dat contact opneemt met de klant voor aanvullende informatie. Vervolgens wordt in een vaststellingsovereenkomst voorgesteld om de lening te gaan wijzigen. In lijn van het voorbeelddossier. Geldbelangen fungeert als coördinator en beoordeelt de voorstellen. Dat heeft als voordeel dat Geldbelangen ook kon ‘benchmarken’; meestal staat een klagende consument in zijn eentje, maar Geldbelangen ziet ook wat de bank bij anderen doet. Dat leidde zeker bij aanvang van de procedure nog tot stevige onderhandelingen. Maar gaandeweg werd in een goede samenspraak tussen Interbank en Geldbelangen een structuur van oplossingen gevonden.

Kredietbemiddeling?
Bekend met de gevoeligheid rondom ‘kredietbemiddeling’ en ‘-advies’ stelde Geldbelangen de AFM van een en ander op de hoogte. Toen bleek echter dat de AFM meer naar de letter van de wet kijkt dan naar de geest. Want de AFM deelde Geldbelangen in eerste instantie mee dat de stichting als ‘kredietbemiddelaar’ werd gezien. Het gevolg zou zijn dat Geldbelangen zijn werk zou moeten staken. Geldbelangen heeft geen Wft-vergunning (en wil dat ook niet om onafhankelijk te blijven). Ook zou de stichting geen donaties van klagers mogen ontvangen. Want de kredietbemiddelaar wordt via provisie beloond door de geldgever. Zo staat het immers in de wet.

Geldbelangen heeft de stelling dat hij kredietbemiddelaar is dan ook bestreden. De stichting is géén ‘tussenpersoon’ en zorgt er ook niet voor dat de consument nog meer krediet krijgt. Twee essentiële punten uit de definitie van ‘krediet bemiddelen’ in de Wft.

Betere bescherming
In mijn tijd bij de Consumentenbond (eerste decennium van deze eeuw) heb ik meegedacht over hoe de consument ten opzichte van de financiële sector beter beschermd kon worden. Zeker eind jaren negentig/begin deze eeuw kreeg de consument producten in de maag gesplitst, die zeer winstgevend waren voor banken, verzekeraars én ‘adviseurs’, maar zeer risicovol voor de consument.
Alleen prudentieel toezicht (waar DNB zich mee bezig houdt) beschermde de consument te weinig. Daarom moest er een gedragstoezichthouder komen; de AFM. En via de Wft werd geregeld dat als een financieel dienstverlener -bijvoorbeeld- een krediet zou gaan verzorgen voor een consument die geldgever zou moeten bekijken of die consument dat risico aan zou kunnen. Ook kreeg de geldgever een zorgplicht tijdens de looptijd aan zijn broek.

Hulpverlening bij schuld in gevaar?
In deze kwestie regelt Geldbelangen helemaal geen krediet. De stichting zorgt er voor dat de bank het krediet aanpast in het voordeel van de klager. De kwestie ligt nog open. De AFM kauwt nog op de argumenten van Geldbelangen.

Maar let op! Indien de AFM zijn standpunt zou handhaven en dat wat Geldbelangen doet als kredietbemiddeling blijft zien, dan zet deze gedragstoezichthouder de hele juridische en maatschappelijke schuldhulpverlening op scherp! Immers, dan moet ook de advocaat, budgetcoach of andere hulpverlener als kredietbemiddelaar gezien worden indien hij voor zijn klant met de geldgever een aanpassing van een krediet overeenkomt, waardoor de consument uiteindelijk minder lasten heeft.

Juridisch fetisjisme
Soms vraag ik me in alle ernst af of de AFM nog weet waartoe zij zo’n tien jaar geleden is opgericht. Vóór de oprichting was men het (politiek) er over eens dat de consument een grote kennis-bias heeft ten opzichte van de financieel dienstverleners. Prudentieel toezicht alleen bleek niet voldoende om de consument te beschermen. Dus kwam er gedragstoezicht, uit te voeren door de AFM. Maar dan moet je als AFM er geen juridisch fetisjisme op los laten, maar zo’n zaak met enig idealisme bezien, zoals laatst de oud-bestuurder Theodor Kockelkoren nog terecht stelde. Mijn ervaringen met de AFM in deze zaak (maar ook bij de keurslijfpensioenen) zijn niet positief. Er lijkt meer naar het belang van de sector dan naar dat van de consument gekeken te worden.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.