blog

Periodiek of alles in één keer beleggen?

Financiële planning

Veel van mijn klanten willen graag periodiek beleggen. Puur rationeel gezien zou alles in één keer beleggen rekenkundig slimmer zijn. Dit met als belangrijkste argument dat onder normale marktomstandigheden het  rendement op aandelen hoger is dan op een spaarrekening.

Periodiek of alles in één keer beleggen?

Als dit het geval is, wint een beleggingsstrategie waarin alles in een keer wordt belegd in aandelen het altijd van een strategie waarbij periodiek een deel van het vermogen in aandelen wordt belegd en het restant op een spaarrekening blijft staan.

Het recente verleden heeft uitgewezen dat normale marktomstandigheden niet altijd vanzelfsprekend zijn. In tijden van abnormale marktomstandigheden – perioden met lager dan verwachte rendementen – zal je dus met periodiek beleggen een beter beleggingsresultaat realiseren. Maar wat blijkt? In tijden van abnormale marktomstandigheden kiezen de meeste mensen ervoor om helemaal niet te beleggen, zelfs niet periodiek.
Blijft dus over de vraag waarom periodiek beleggen – onder normale marktomstandigheden – zo populair is.

Rationeel versus irrationeel
In de klassieke economische theorie wordt verondersteld dat mensen zich rationeel en calculerend gedragen en streven naar nutsmaximalisatie. Lees je economieboeken er nog maar eens op na. Voor deze homo economicus die alleen maar is geïnteresseerd in het maximale vermogen op einddatum geldt inderdaad dat hij beter al zijn geld in één keer kan beleggen in aandelen. Helaas bestaat deze homo economicus niet.

Uit vele empirische studies blijkt dat mensen niet volledig rationeel zijn. Deze kloof tussen theorie en praktijk heeft in de afgelopen 25 jaar geleid tot het ontstaan van een nieuw vakgebied: behavioral finance. De tegenhanger van de homo economicus is de homo emonomicus. Onderzoekers op het gebied van behavioral finance willen de kloof tussen de klassieke economie en psychologie overbruggen, om zo te kunnen verklaren hoe en waarom mensen doen wat ze doen. Deze onderzoeken geven ook gelijk een verklaring waarom mensen een voorkeur hebben voor periodiek beleggen. Laten we de twee belangrijkste verklaringen even doornemen.

Prospecttheorie
De prospecttheorie van Nobelprijswinnaars Kahneman en Tversky geeft de eerste verklaring. Uit deze theorie blijkt dat mensen op een consistente manier afwijken van nutsmaximalisatie volgens de gangbare klassiek economische theorie. In situaties waarin ze konden winnen kozen de proefpersonen voor een uitkomst met meer zekerheid, in situaties die verlies in het vooruitzicht stelden waren ze echter risicozoekend. De  wetenschappers concluderen dat de mens een asymmetrie vertoont ten opzichte van winst en verlies. Het verdriet als hij iets kwijtraakt is groter dan de vreugde als hij precies datzelfde ontvangt. Uit nader empirisch onderzoek blijkt dat verlies rond een factor twee zwaarder weegt dan winst. Risicozoekend gedrag in verliessituaties is gebaseerd op de hoop verliezen te kunnen vermijden. Dat slaat om in risicomijdend gedrag bij
winstsituaties omdat de extra winst het grotere risico niet waard is.

Dit irrationele – maar wel menselijke en daarmee normale gedrag – kan worden doorgetrokken naar de voorkeur voor periodiek beleggen. Stel je koopt elke maand voor € 1.000 aandelen ABC. In de eerste maand koop je tien aandelen ABC voor €100. Het aandeel zakt in die periode naar €25. In de tweede maand kun je nu dus veertig aandelen kopen. Je hebt nu vijftig aandelen met een gemiddelde aankoopprijs van € 40. Je hebt  ‘goedkoop’ gekocht en je bent niet ontevreden waarop je besluit door te gaan met periodiek beleggen. Je vergeet voor het gemak dat je op een verlies staat van 750 euro!

Spijttheorie
De spijttheorie geeft ons de tweede verklaring waarom mensen liever periodiek beleggen. Spijt is het emotionele gevoel dat we achteraf hebben als we concluderen dat een bepaalde keuze niet de juiste was. Mensen hebben vaak spijt. Stel je belegt alles in één keer. De beurzen dalen in het eerste jaar meteen met 30%. Dan heb je spijt en spijt weegt, net als verlies, zwaar. De spijttheorie stelt dat mensen bij de keuze uit twee alternatieven ook rekening houden met de spijt die ze achteraf zouden kunnen ervaren indien de keuze nadelig zou uitvallen. Dit verklaart waarom mensen in een normale markt kiezen voor periodiek beleggen en in een ‘abnormale markt’ voor veilige financiële activa zoals een spaarboekje.

Een financieel planner zet het leven van zijn klanten en de daarbij horende levensdoelen centraal en ziet geld en financiële producten als een middel om deze levensdoelen te realiseren. Deze realisatie gaat niet zonder slag of stoot. Klanten zijn namelijk net mensen en niets zo veranderlijk als de mens. Dit laatste komt doordat mensen irrationele wezens zijn en ook als zodanig benaderd moeten worden. Misschien denk je nu – en terecht – maar dit is toch nieuws onder de zon. Helemaal eens, desondanks worden veel klanten nog steeds behandeld als ware zij rationele wezens in plaats van irrationeel. Een goed voorbeeld hiervan is dat in de traditionele vragenlijsten niet of nauwelijks aandacht wordt besteed aan behavioral finance. Mijn advies is dan ook verdiep je in de leer van behavioral finance en doe er je voordeel mee. Je klanten zullen je dankbaar zijn!

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.