blog

So far, not so good (en iets uitrekenen kan ik ook)

Financiële planning

Als we na twee jaar provisieverbod terugkijken, dan gebeuren de dingen die voor die tijd waren voorspeld. Zowel de goede als de slechte. Helaas wegen de slechte voor de consument zwaarder. Bovendien zijn er ontwikkelingen die niet waren voorspeld en die evaluatie en herziening alleen maar meer noodzakelijk maken.

So far, not so good (en iets uitrekenen kan ik ook)

Laten we beginnen met de goede dingen. Door het provisieverbod is het de klant volstrekt duidelijk dat hij de adviseur betaalt en navenante eisen mag stellen aan de diensten die worden geleverd. De adviseur is er voor de klant en kan niet meer worden gestuurd door de aanbieder middels beloning, tenminste voor zover de implementatie van de regelgeving waterdicht is, quod non, maar daarover later meer. En voor zover dit niet leidt tot gebonden advies ten koste van onafhankelijk advies, het geen wel gebeurt, maar ook daarover later meer. Het bewustzijn van de klant, dat hij moet betalen en hoeveel hij moet betalen is sterk toegenomen. De illusie van gratis advies is doorgeprikt en dat is een goede zaak.

Onderverzekering
Anderzijds leidt dit bewustzijn in veel gevallen tot het simpelweg niet afnemen van een financieel product, omdat de klant het niet kan ofwel niet wil betalen. Niet afnemen leidt tot aantoonbare verdere onderverzekering van de gemiddelde Nederlander. De verkoop van niet aan hypotheek gebonden overlijdensrisicoverzekeringen bijvoorbeeld, is de afgelopen twee jaar drastisch teruggelopen. Niet geheel verwonderlijk voor een product dat zelden wordt gehaald door de klant, maar bijna altijd wordt gebracht. Dat betekent dat de adviseur niet alleen de noodzakelijkheid van een product van gemiddeld € 25 per maand moet aantonen, hetgeen zeer wel doenbaar is, maar tegelijkertijd zijn eigen nota van gemiddeld € 350 moet zien te verkopen, hetgeen vrijwel ondoenlijk is. Het alternatief is dat de klant zelf gaat klussen voor zijn hypotheek of aanvullende pensioenvoorziening met alle voorspelbare ongelukken van dien. Met een geconstateerd financieel analfabetisme van 70% van de bevolking is dit vragen om ongelukken en te denken dat een verplichte test op de eigen onkunde diezelfde gemiddelde Nederlander dan afhoudt van een financieel ‘voordeeltje’ lijkt me ronduit naïef.

Loodgieter
Ondertussen is de AFM de loodgieter, die alle lekken mag dichten. Of na veel studie moet vaststellen dat hier sprake is van een uitzonderingssituatie en dat hier een kraan mag worden gemonteerd. Dat kost uiteraard extra geld en dat geld mag de sector ophoesten, dus uiteindelijk betaalt de klant voor controles op iets waarom hij niet heeft gevraagd en waarvan hij desgevraagd graag ook weer zou af willen komen. Bovendien staan er nog altijd overal plassen water in de vorm van marketingovereenkomsten tussen adviseurs en aanbieders voor een plek op hun website of rekening courant saldi met verlengde termijnen of kortingen, die de adviseur namens de aanbieder aan de klant mag aanbieden, zodat de klant daarmee de adviseur kan betalen. Volstrekt onduidelijk is het verder hoe door de aanbieder gefinancierde adviseurs zouden moeten worden gecontroleerd.

Huisfonds
Voor zover ik weet niet eerder belicht, is het feit dat het provisieverbod voor beleggingsondernemingen het aanbod in fondsen van derde partijen, waarmee banken een aarzelend begin hadden gemaakt, tot vrijwel nul heeft gereduceerd, omdat banken geen fee op fondsen van derden durven te vragen. Dus heeft de consument weer als vanouds de keuze tussen een huisfonds of een huisfonds. Door de druk op het verdienmodel bij de banken, lees door het wegvallen van provisie, is de drang om producten uit eigen stal te verkopen sterk toegenomen. Sterker nog, iets anders krijg je nauwelijks nog bij een Nederlandse bank. En ja dat zal wat betreft het naleven van de AFM regeltjes best allemaal wel kloppen, maar ik geloof niet dat de klant altijd het beste, meest passende of goedkoopste product krijgt. Het is ook voorspelbaar dat de banken afscheid gaan nemen van al die dure adviseurs, die niet vergoed worden of tegen onrealistische bedragen worden vergoed. We gaan naar eenvoudige massaproducten, one size fits all, uit eigen huis, die de klant liefst zelf dan op internet moet afsluiten. Uiteraard biedt dit mogelijkheden voor de onafhankelijke adviseur, maar dat heb ik nergens als een van de doelstellingen van het provisieverbod gelezen.

Rekenen
Als we dan het financiële plaatje bekijken dan is de klant inderdaad bij de bank goedkoper uit voor een hypotheekadvies en daar heeft iemand wel eens over de duim een berekening van gemaakt, maar als diezelfde goedkope adviesprijs de banken helpt om kunstmatig de rente 30 of 40 basispunten te hoog te houden (en dat is volgens de consumentenorganisaties een zeer bescheiden inschatting), dan kost dit de consument over een gemiddelde looptijd van 20 jaar en een hypotheekomzet van € 50 miljard tussen de 3 en de 4 miljard per jaar.

Diezelfde lage prijs voor een hypotheekadvies dwingt de onafhankelijke adviseur ook tot aanpassing van zijn tarieven. En dat leidt wellicht tot een marktwerking, die we liever niet wilden. Namelijk tot goedkopere maar ook kwalitatief mindere adviezen. Als alles namelijk toch tegen een eenheidsprijs over de toonbank gaat, dan zou het wel eens kunnen zijn dat de inventarisatie van zaken rondom de hypotheek zoals de beste risicodekking of een arbeidsongeschiktheidsdekking of een dekking tegen werkeloosheid erbij inschiet. Het moet immers uit de lengte of uit de breedte komen.

Kortom vooralsnog geen reden tot juichen. Hoe eerder we zorgvuldig gaan evalueren en waar nodig herzien, hoe beter.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.