nieuws

‘Effect gepubliceerde boete van veel factoren afhankelijk’

Branche 1808

Dinsdag 29 maart sprak AFM-bestuurder Femke de Vries haar oratie getiteld ‘Leidt transparantie tot meer vertrouwen in de toezichthouder’, uit als bijzonder hoogleraar aan de faculteit der rechtsgeleerdheid van de Rijksuniversiteit Groningen.  Daarin kwam ook het onderwerp boetes ter sprake.

‘Effect gepubliceerde boete van veel factoren afhankelijk’

Zowel toezichthouder DNB als AFM worden beperkt door wet- en regelgeving in het publiceren van de toezichtsresultaten over individuele ondernemingen of instellingen. Een uitzondering daarop wordt gemaakt in geval van opgelegde boete of dwangsom. “Het publiceren van namen van overtreders en opgelegde sancties is de laatste tien jaar een belangrijk onderdeel geworden van de handhavingsstrategie van veel toezichthouders. Ondernemingen zijn in het algemeen gevoelig voor de reputatieschade die ontstaat als gevolg van deze ‘naming & shaming’. Publicatie van toezichtresultaten zal leiden tot een betere naleving door de bedrijven die een goede reputatie belangrijk vinden”, aldus De Vries.

Factoren
De Vries haalt in haar oratie onderzoek aan van Van Erp dat laat zien dat het effect van een gepubliceerde boete op de reputatie van een onderneming van veel factoren afhankelijk is, zoals de aard en de omvang van de overtreding maar ook de bestaande reputatie van de onderneming en het overige nieuws dat verschijnt ten tijde van de publicatie van de boete. Van Erp schetst bovendien dat het reputatie-effect voor kleine ondernemingen groter kan zijn dan voor grote ondernemingen.

Waardeverlies
Met name ten aanzien van het toezicht in de financiële sector wordt nogal eens de vraag opgeroepen of boetes hoog genoeg zijn om daadwerkelijk effect te bereiken. Onderzoek in het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk wijst uit dat de schades als gevolg van een opgelegde boete niet alleen bestaat uit het bedrag van de boete maar in belangrijke mate uit een daling van de marktwaarde van de onderneming waaraan een boete is opgelegd door publicatie van die boete. De daling van de marktwaarde als gevolg van publicatie van de sanctie, zou volgens Brits onderzoek ongeveer negen keer de hoogte van de boete bedragen. Opvallend daarbij was, zegt De Vries, dat de waardedaling van het aandeel zich alleen voor deed bij een boete die was opgelegd wegen ‘misconduct’ waardoor handelspartners (waaronder ook klanten) waren benadeeld. Bijvoorbeeld bij gevallen van ‘misselling’ van financiële producten en fouten in de verslaggeving.

Vertrouwen
Verderop in haar oratie zegt De Vries dat zij het belang van vertrouwen in de verschillende toezichtrelaties uiteen heeft gezet. Transparantie over toezichtresultaten en over het functioneren van de toezichthouder zal dit vertrouwen beïnvloeden. Toch is naar de invloed van transparantie op dat vertrouwen nauwelijks onderzoek gedaan. Transparantie kan tegengestelde en onbedoelde effecten hebben op het vertrouwen in het toezicht en de onder toezicht gestelde. Zo zal bijvoorbeeld het bekend maken van ingrijpen van de toezichthouder in een bepaalde sector wellicht tot meer vertrouwen in de toezichthouder leiden maar tot minder vertrouwen in de onder toezicht gestelde. Het regelmatig publiceren van het opleggen van boetes kan de indruk wekken van een daadkrachtige toezichthouder maar kan ook het beeld achterlaten van een sector waar misstanden aan de orde van de dag zijn. Onderzoek van Van Erp wijst bovendien uit dat het publiceren van boetes ook tot wantrouwen van de onder toezicht gestelde kan leiden. Wanneer de toezichthouder vooral kleine administratieve overtredingen beboet en publiceert zal dat de vraag oproepen of de toezichthouder wel de juiste prioriteiten stelt.

Vertrouwen in AFM
De AFM heeft begin 2016 een eerste onderzoek gedaan naar de vraag welke vorm van transparantie bijdraagt aan vertrouwen in de toezichthouder. In dit onderzoek kregen ongeveer 1000 respondenten verschillende teksten over de AFM voorgelegd. De teksten hadden betrekking op het opleggen van een boete, het intrekken van een opgelegde boete en op de mededeling van de AFM dat zij zelf fouten had gemaakt bij het toezien op de herbeoordeling van rente-derivaten door banken. Hieruit bleek dat als het ‘waarom’ werd uitgelegd dit in alle drie de situaties een hogere score opleverde op de vraag hoeveel vertrouwen zij hebben in de AFM dan de respondenten die alleen werden geïnformeerd over het gevolgde proces. “Het is nog te vroeg om conclusies te trekken”, zegt De Vries, “maar de uitkomsten van dit onderzoek lijken het beeld te bevestigen dat vooral communiceren over “het waarom” van overheidsoptreden bijdraagt aan vertrouwen. meer dan communicatie over het proces.”

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.