nieuws

Evaluatie provisieverbod (8): Rob Goedhart

Branche

De evaluatie van het provisieverbod komt eraan. In 2017 zullen de overheid en de marktpartijen zich buigen over de voordelen en nadelen van de ingrijpende maatregel. Am: neemt naar aanleiding van een blog van Jurjen Oosterbaan alvast een voorschot op die evaluatie en vraagt een aantal prominenten uit de branche om hun voorlopige evaluatie te delen. Achtste in de serie is Rob Goedhart, voorzitter van Stichting Geldbelangen.

Evaluatie provisieverbod (8): Rob Goedhart

Het is mei 2004. In een rapport van Ecorys-NEI – opgesteld in opdracht van het ministerie van Financiën – staat dat provisie een perverse prikkel is bij de verkoop van hypotheken. Het borrelt en het broeit in die tijd nog meer. De aandelenleaseaffaire is in volle hevigheid los gebarsten Niet veel later ontploft de woekerpolisaffaire. Een aantal jaren ervoor heeft minister Zalm van Financiën topambtenaar Jeroen Kremers naar Australië gestuurd om te zien hoe daar het toezicht op de financiële sector geregeld was.

Niet goed
Kremers kwam terug met de boodschap: alleen vaststellen of banken en verzekeraars wel voldoende solvabel zijn is niet goed. Er moet meer toezicht komen op hoe banken verzekeraars én financieel adviseurs hun diensten (of producten) slijten aan de consument. Er komt een gedragstoezichthouder: de AFM. De aandelenleaseaffaire en de woekerpolisaffaire bevestigen het gelijk van Kremers. Deze producten droegen geweldig bij aan de winst en solvabiliteit van banken (als vermogensbeheerder) en verzekeraars. Maar bleken slecht voor de consument. Toch zijn ze massaal verkocht. Met provisie als perverse prikkel.

Complex product?
In Europa ziet men intussen dat het raar is als adviseurs provisie krijgen van de fondsen waarover zij de klant ‘adviseren’. Dus komt er een richtlijn waarbij voor vermogensadvies geen provisie meer mag worden ontvangen. Wil de klant advies, dan betaalt hij die adviseur maar. Nederland voert dat door naar allerlei andere complexe producten.

Zoals de uitvaartverzekering. Huh? Uitvaart een complex product? Welnee, maar toen in vorig decennium de afsluitprovisie op kapitaalverzekeringen afbrokkelde gingen steeds meer adviseurs ineens uitvaartverzekeringen sluiten. Omdat daar nog gewone provisie op van toepassing was. Ineens (b)leek Nederland behoefte te hebben aan uitvaartverzekeringen…(?)

Niet echt verbeterd
Toezichteisen werden verscherpt. Omzet gerelateerde (afsluit)provisie werd beperkt. Maar uit een rapport uit 2010 van SEO blijkt de positie van de consument nog niet echt verbeterd te zijn. En dus komt er in 2013 het provisieverbod. Ter bescherming van de consument. Bleek dat een oplossing? En zo nee, moet dan de provisie maar weer terug komen?

Toegevoegd
Om die vragen te beantwoorden moet je – als je het vanuit de consument bekijkt – eigenlijk zien wat het provisieverbod heeft toegevoegd of heeft afgedaan aan de situatie van die consument. En je moet analyseren: over welke producten hebben we het? Dan zien we dat het voornamelijk over producten gaat die over het lijf en inkomensverlies gaan. Levens- en arbeidsongeschiktheidsverzekeringen. En ww-dekking. Voor schadeverzekeringen geldt nog steeds provisie. Bij hypotheken is fee ingeburgerd. (Weliswaar vaak nog meegefinancierd). Aanvermogensadvies doen de meeste ‘financieel adviseurs’ niet.

Onnodig duur
Voordeel van het provisieverbod is dat de consument niet meer verleid wordt tot het aangaan van onnodige of onnodig dure contracten. Nadeel is dat de ‘financieel bewusteloze consument’ nu niet of veel minder tot nadenken wordt gebracht over zaken die voor een mens ‘ver van zijn bed’ zijn. Marieke van Zuijen van BNP Paribas Cardif luidde half vorig jaar de noodklok. Arno Dolders van Legal & General uitte regelmatig zijn zorg over het verminderd sluiten van overlijdensrisicoverzekeringen. Ik ben daarover nog eens in discussie geweest. Maar speelt daar dan niet een stuk – begrijpelijk – eigen belang?

Gedragsonderzoeken
Risico’s van arbeidsongeschiktheid, overlijden en pensioen zijn geen zaken die een consument graag uit zichzelf regelt. Dat bewijzen allerlei gedragsonderzoeken. Die consument zal er – uit zichzelf – zeker geen (duur betaald) advies over willen inwinnen. Want als het risico inderdaad ook nog eens groot blijkt te zijn zal het hem (nu) geld gaan kosten om dat risico weg te nemen. En zichzelf daarvan overtuigen doet hij liever niet. Struisvogelpolitiek? Financiële bewusteloosheid? Vast wel.

Beter?
Is dan toch de oude situatie beter? Waarbij de ‘adviseur’ een beloning krijgt als het hem lukt de consument van het risico te overtuigen en hem zich daarvoor te laten verzekeren? Waarbij echter dan ook dan weer de kans bestaat dat de consument onnodige en onnodig dure verzekeringen krijgt aange….. ?

Ellende
Mijns inziens moet voor het zuiver voeren van de discussie over de effecten van het provisieverbod eerst goed in beeld gebracht worden welke ‘ellende’ consumenten overkomt nu zij niet meer (door provisiedrang gestimuleerd) ‘advies’ krijgen. We leven gelukkig in een land waar de sociale regelingen nog steeds heel goed zijn. Nee, het is niet leuk om van een bijstandsuitkering te moeten leven, maar omkomen van de honger hoeven we niet.

Als we desondanks vinden dat er toch een (persoonlijk en maatschappelijk) risico is dat men zich niet meer voor overlijden, arbeidsongeschiktheid en oudedagsvoorziening verzekert, dan moet ook bezien worden of en zo ja hoe dit aan de consument duidelijk gemaakt moet worden. Dat herinvoering van provisie daarvoor dé (enige) oplossing is staat voor mij nog niet vast.

Bekijk alle bijdrages aan deze serie hier.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.