nieuws

AFM-medewerkers voelen zich jagers en puinruimers

Branche

“AFM-medewerkers laten zich op een opvallende manier uit over over de noodzaak tot verbetering van de kwaliteit van de financiële dienstverlening. Kennelijk voelen zij zich sterk betrokken bij de zaak.” Dat is een van de bevindingen van onderzoeker Arnt Mein in zijn proefschrift ‘De boete uit balans. Het gebruik van de bestuurlijke boete in de praktijk van het financieel toezicht.’

AFM-medewerkers voelen zich jagers en puinruimers

Arnt Mein deed aan de Erasmus Universiteit Rotterdam 7,5 jaar onderzoek naar de manier waarop de toezichthouder omgaat met de bevoegdheid om een bestuurlijke boete op te leggen. Hij verdedigde zijn werk op 12 juni aan de Erasmus School of Law en mag het in september aan AFM en DNB presenteren.

Het onderzoek van Mein geeft een aardig inkijkje in hoe de toezichthouders hun werk ervaren. Hij sprak met een aantal toezichthouders aan de Vijzelgracht om inzicht te krijgen in hun dieperliggende motieven en beweegredenen als toezichthouder. Mein: “Ze zien zichzelf bijvoorbeeld als jager, ze nemen immers financiële ondernemingen op de korrel. Maar ook zien ze zichzelf als puinruimer, want ze ruimen de markt op. En ze zien zichzelf als redder in nood, doordat ze op de bres springen voor de consument.”

Activistisch
Volgens Mein is de opstelling van de AFM op het punt van het gedragstoezicht voor financiële ondernemingen te typeren als activistisch. “De AFM legt veelvuldig een boete op om potentiële overtreders af te schrikken. De AFM is hier op een missie, het heeft zich ontpopt tot een actieve beschermer van de zwakkere consument, door streng te toetsen of wordt voldaan aan adviesregels voor financiële dienstverleners en de kredietverstrekkingsregels voor aanbieders.”

Verbeteren of vertrekken
De AFM volgt dan ook een marktsaneringsstrategie, zegt Mein en lijkt zich minder te bekommeren om de toezichtrelatie. “Het is bij wijze van spreken: ‘verbeteren’ of ‘vertrekken’. Op zichzelf genomen past deze opstelling goed in de huidige ‘punitieve’ tijdgeest, waarin alertheid wordt verwacht van de toezichthouder. Ook sluit het aan bij het gedragstoezicht, dat onder meer in het teken staat de consumentenbescherming.”

Mechanisch
Het valt de onderzoeker op dat de AFM, in overeenstemming met die activistische opstelling, vrij ver gaat met de invulling van de zorgplicht en hoge eisen stelt aan de professionaliteit van de financiële dienstverlening. Volgens de AFM zijn de open normen duidelijk. Dat leidt ertoe dat een marktpartij zich niet snel kan beroepen op verminderde verwijtbaarheid en de AFM, volgens Mein, weinig gewicht in de schaal hoeft te leggen om de boetebalans in haar voordeel te doen doorslaan. Op Mein maakt de boeteoplegging een nogal mechanische indruk. “De AFM lijkt bij de belangenafweging bij het besluit om een boete op te leggen weinig rekening te houden met contextuele factoren, waaronder de omstandigheden van het geval en de persoon van de overtreder. De daad staat voorop, niet de dader.”

Milder
Dat is overigens anders als het om de hoogte van de boete gaat. “In dat stadium van de besluitvorming lijken betrokkenen meer gewicht in de schaal te leggen. Hun beroep op persoonlijke omstandigheden en de omstandigheden van het geval lijkt meer weerklank te ondervinden. De AFM lijkt zich in dit stadium dan ook pragmatischer en milder op stellen.”

Transparantie en tegenwicht
Mein vindt dat er meer transparantie en tegenwicht moet komen in het proces van de boeteoplegging. “Zo zouden de financiële toezichthouders in hun boetebesluiten nadrukkelijker moeten stilstaan bij de vraag of de boete in het concrete geval nodig en passend is.” Maar ook de functiescheiding tussen onderzoek en boeteoplegging bij de toezichthouder kan beter. “De boetefunctionaris moet intern meer tegenwicht bieden. Het zwaartepunt ligt nu vooral op de rechtmatigheid van het voorgenomen boetebesluit: houdt de boete bij de rechter stand? De boetefunctionaris zou zijn rol wel ruimer en kritischer mogen opvatten, bijvoorbeeld door nadrukkelijker stil te staan bij de passendheid en noodzaak van de voorgenomen boete.”

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.