nieuws

‘Standaardproducten niet bevorderlijk voor vergelijkingsgedrag’

Branche

Standaardproducten zorgen er niet voor dat consumenten beter of meer financiële producten met elkaar gaan vergelijken. Dat concludeert toezichthouder AFM uit een onderzoek naar het effect van financiële standaardproducten op het keuzegedrag van consumenten. “Er is volgens ons weinig aanleiding om te denken dat standaardproducten consumenten in staat stellen bewustere keuzes te maken voor beter passende producten. Anders gezegd: standaardproducten maken van consumenten geen rationele(re) beslissers.”

‘Standaardproducten niet bevorderlijk voor vergelijkingsgedrag’

De AFM heeft het onderzoek gedaan in opdracht van minister Dijsselbloem (Financiën). Bij het onderzoek is gebruik gemaakt van gedragswetenschappelijke inzichten. “Op basis van de resultaten ziet de AFM weinig reden om aan te nemen dat standaardproducten het vergelijkingsgedrag van consumenten bevordert”, zo luidt de conclusie. “Onder bepaalde voorwaarden kunnen standaardproducten wel keuzes sturen in maatschappelijk gewenste richting of onderconsumptie tegengaan. Voor verder inzicht in de effectiviteit van standaardproducten is aanvullend onderzoek noodzakelijk.”

Drie problemen
Eerder had Dijsselbloem in een brief aan de Tweede Kamer aangegeven dat standaardproducten mogelijk een oplossing zouden kunnen bieden voor beperkt vergelijkingsgedrag, de aanschaf van producten met onwenselijke kenmerken en onderconsumptie. Onder standaardproducten worden verstaan producten waarvan alle productvoorwaarden, behalve de prijs, zijn voorgeschreven. Die zouden aanbieders verplicht in hun assortiment moeten opnemen.
De AFM ziet daarin echter weinig toegevoegde waarde. “De consument zal namelijk naar verwachting hierdoor geen bewustere keuzes maken. In theorie kunnen standaardproducten er wel aan bijdragen dat de consument producten eerder en met meer wenselijke kenmerken aanschaft. In die zin kan het een oplossing zijn voor de problemen twee en drie die de minister schetst. Om meer inzicht te krijgen of standaardproducten een passende oplossing kunnen bieden voor onderconsumptie moet wel eerst duidelijk zijn wat de aard, oorzaak en impact van het probleem is.”

Proef zzp’ers
De AFM stelt wel voor om een proef te starten met aov’s en pensioenproducten voor zzp’ers. Die groep sluit deze productsoorten namelijk maar zeer beperkt. Een standaardproduct zou dan uitkomst kunnen bieden. De proef kan helpen om meer inzicht te krijgen in de reden van onderconsumptie. “Voor beide deelmarkten geldt dat er mogelijk sprake is van onderconsumptie als gevolg van beperkt rationeel beslisgedrag. Bovendien geldt dat in beide deelmarkten sprake zou kunnen zijn van grote schade, waardoor een focus op uitkomsten (‘iets is beter dan niets’) in plaats van het beslisproces te rechtvaardigen is.”

Marktwerking
Vanuit mededingingsrechtelijk oogpunt heeft de Autoriteit Consument & Markt (ACM) een onderzoek gedaan naar de mogelijkheden van standaardproducten. “De ACM ziet het als een risico dat aanbieders onafhankelijk van elkaar strategisch gedrag zullen vertonen om de afzet van het standaardproduct te minimaliseren – vanwege de potentieel kleine marge op een standaardproduct. De ACM stelt daarom dat het niet aannemelijk is dat standaardproducten de marktwerking verbeteren.”

Kamerbrief
Minister Dijsselbloem heeft de Tweede Kamer geïnformeerd over de bevindingen van de AFM en de ACM. Hij ziet wel iets in een pilot met standaardproducten voor zzp-pensioenproducten in de derde pijler. “Het ligt voor de hand focus aan te brengen in het pilotonderzoek door binnen de kaders van het derdepijlerpensioen een pilot met onder andere een standaardproduct op te zetten voor het pensioen van zelfstandigen.” Dijsselbloem wil dat wel koppelen aan het interdepartementale beleidsonderzoek (IBO) naar zzp’ers. “Ik zal uw Kamer met het oog daarop informeren over de invulling van de pilot, nadat u het IBO-rapport ontvangen heeft.”

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.