nieuws

Schadevergoeding: btw-belastbaar?

Branche

Het uitgangspunt is dat de belasting toegevoegde waarde (btw) beoogt belasting te heffen over prestaties van ondernemers op basis van de vergoeding daarvoor. Btw wordt aldus geheven over de vergoeding voor de levering van goederen en diensten. Wanneer een ondernemer een schadevergoeding ontvangt, dan wel moet betalen is het de vraag of over deze schadevergoedingsbetaling btw verschuldigd is.

Schadevergoeding: btw-belastbaar?

De btw-behandeling van een schadevergoeding kan in drie categorieën worden verdeeld:

  1. De schadevergoeding heeft geen rechtstreeks verband met enige prestatie: een zogenoemde zuivere schadevergoeding. In dit geval is btw-heffing niet aan de orde.
  2. De schadevergoeding is onderdeel van de vergoeding voor een prestatie aan de ontvanger van de schadevergoeding (een korting). In dit geval is de schadevergoeding btw-belastbaar.
  3. De schadevergoeding is een vergoeding voor een prestatie van de ontvanger van de schadevergoeding. Ook in dit geval is de schadevergoeding btw-belastbaar.

Uitgangspunt

Als gezegd is een belangrijk uitgangspunt dat het btw-systeem beoogt belasting te heffen over prestaties van ondernemers op basis van de vergoeding daarvoor. Een schadevergoeding betaald aan een niet-ondernemer is daarom in beginsel btw-onbelastbaar. Het uitgangspunt verklaart ook waarom schadevergoedingen die geen vergoeding voor een prestatie vormen buiten de sfeer van de btw-heffing vallen. Het onderscheid zit daarmee in de vraag of de schadevergoeding een vergoeding is voor een prestatie (categorie 3). Hierbij is het niet van belang of de schadevergoeding is gebaseerd op een forfaitair bedrag of een reële berekening. Van belang is dat schadevergoedingen die worden uitgekeerd op grond van een rechterlijke uitspraak of door een verzekeraar als verzekeringsuitkering in het stelsel van btw-heffing geen vergoeding zijn voor een prestatie. Over een dergelijke schadevergoeding hoeft dus geen btw te worden afgedragen (categorie 1).

Schadevergoeding bij onrechtmatige daad

Wanneer een onrechtmatige daad leidt tot een schadevergoedingsverplichting is het bedrag dat aan schadevergoeding wordt uitgekeerd over het algemeen onbelast voor de btw. Aan een dergelijke schadevergoeding valt immers meestal geen prestatie te koppelen (categorie 1). Dit kan anders zijn wanneer de ontvangende partij wel een prestatie tegenover de ontvangst van de schadevergoeding zet. Gedacht kan worden aan het niet-nemen van gerechtelijke stappen wanneer het tot een uitkering komt. Een dergelijke prestatie wordt gezien als dienst in de zin van de Europese btw-richtlijn en als gevolg daarvan wordt de schadevergoeding gezien als een vergoeding voor die dienst (categorie 3). In dat geval is de schadevergoeding als gevolg van een onrechtmatige daad dus wel btw-belast.

Schadevergoeding bij wanprestatie

In beginsel geldt ook voor de betaling van een schadevergoeding als gevolg van wanprestatie dat deze betaling btw-onbelastbaar is, aangezien ook hier het rechtstreekse verband met een prestatie ontbreekt (categorie 1). Hierbij is van belang dat het doel van de schadevergoeding moet zijn gelegen in het afgeven van een prikkel tot nakoming.

Een onderscheid kan worden gemaakt aan de hand van twee door de Hoge Raad gewezen arresten. De boete die een bibliotheek in rekening bracht voor het te laat inleveren van geleende boeken kwalificeerde de Hoge Raad als een onbelastbare schadevergoeding (categorie 1). De administratiekosten vormden volgens de Hoge Raad geen vergoeding die door de bibliotheek werd verkregen als gevolg van een door haar geleverde dienst. De boete kwalificeerde als een prikkel tot nakoming en was daarom onbelastbaar (HR 4 december 1991, BNB 1992/37). De boete die een videotheek in rekening bracht bij het te laat retourneren van videobanden werd daarentegen door de Hoge Raad wel gezien als een belastbare schadevergoeding (categorie 3). Het verschil met het eerstgenoemde arrest is dat de boete bij de videotheek gelijk was aan bedrag dat aan huur moest worden betaald voor het aantal dagen dat de videoband te laat was ingeleverd. Dit leverde naar het inzicht van de Hoge Raad geen prikkel tot nakoming op en dus zag de Hoge Raad de boete als een vergoeding voor een prestatie, namelijk de verlengde verhuur.

Een bijzondere variant is de schadevergoeding als gevolg van een wanprestatie die eigenlijk gekwalificeerd moet worden als een korting (categorie 3). In een dergelijk geval is er slechts sprake van een vermindering van de vergoeding die de ontvanger van de schadevergoeding moet betalen voor de onderliggende prestatie. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan een aannemer die zich verplicht binnen een bepaalde termijn een huis op te leveren en daarin vervolgens verzuimt, terwijl in de koop-/aanneemsom is bepaald dat de aannemer een schadevergoeding die is gerelateerd aan de koop-/aanneemsom verschuldigd is voor elke dag de overschrijding voortduurt. De koop-/aanneemsom  die betaald moet worden, wordt dus verminderd met het schadevergoedingsbedrag. Dit leidt tot een rechtstreeks verband tussen de schadevergoeding en de opdracht. Ook voor deze bijzondere variant geldt dat het schadevergoedingsbedrag btw-belastbaar is.

Schadevergoeding bij een beëindigingsovereenkomst

Als partijen overeenkomen om een eerdere overeenkomst te ontbinden en daarvoor een schadevergoeding toekennen aan één van de partijen is deze schadevergoeding btw-belastbaar (categorie 3). Dit is echter niet het geval wanneer in de oorspronkelijke overeenkomst een schadevergoeding wordt toegekend aan de andere partij wanneer één van de partijen de overeenkomst annuleert (categorie 1). Alleen in het geval dat beide partijen (vrijwillig) meewerken aan een ontbinding is de daaruit voortvloeiende schadevergoeding btw-belastbaar.

Conclusie

Om te bepalen of over een schadevergoeding btw moet worden afgedragen moet worden bepaald of er een rechtstreeks verband bestaat tussen de betaling van de schadevergoeding en een levering van goederen of diensten door een ondernemer. Alleen in dat geval is een schadevergoeding btw-belastbaar. In het geval van een zuivere schadevergoeding is btw-heffing niet aan de orde.

Door Lieke Verlinden

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.