nieuws

Aansprakelijkheid en verzekering in contracten

Branche

Als partijen contracteren worden in het contract regelmatig bepalingen opgenomen over aansprakelijkheid en verzekeringen. Het is zeer van belang dat daarmee bij de contractspartij geen verwachtingen worden geschapen die later onterecht blijken. Alleen al de discussie waartoe dit later tussen de contracterende partijen kan leiden moet zoveel mogelijk worden voorkomen.

Aansprakelijkheid en verzekering in contracten

Om die reden is het in het algemeen verstandig voldoende aandacht te besteden aan de bepalingen over aansprakelijkheid en verzekering. Hieronder volgen enkele aandachtspunten.

Tussenpersonen

In het geval de verzekering is gesloten met tussenkomst van een tussenpersoon dan dienen de uitkeringen te worden gedaan aan de tussenpersoon. Dit geldt niet alleen op grond van bijvoorbeeld een verzekeringspolis maar ook op grond van de wet (zie artikel 7:936 lid 2 BW).

Cessie

De ene contractspartij kan een aanspraak op haar verzekeraar (of tussenpersoon) cederen aan de andere contractspartij. Bij het opstellen van contracten is het verstandig zelf de mededeling van cessie te verzorgen, anders is van de verzekeraar het verweer te verwachten dat de mededeling niet juist of tijdig is gedaan waardoor geen rechtsgeldige cessie heeft plaatsgevonden (zie bijvoorbeeld de zaak waarin de rechtbank Gelderland op 8 mei 2013 uitspraak deed).

Indien sprake is van een tussenpersoon, moet de mededeling van cessie worden gericht aan deze tussenpersoon en niet aan de achterliggende verzekeraar.

Het komt echter voor dat de verzekeringsvoorwaarden bepalen dat derden alleen rechten aan de polis kunnen ontlenen door een daartoe schriftelijke verklaring van de verzekeringsnemer aan de verzekeraar(s). Het is dan ook aan te bevelen er op toe te zien dat (naast de mededeling van de cessie (aan de tussenpersoon)) de hiervoor bedoelde verklaring door de verzekeringnemer wordt afgelegd aan de verzekeraar(s).

‘Adequate verzekering’

Het is niet aan te raden slechts de bepaling op te nemen dat een ‘adequate verzekering’ moet worden afgesloten. Het is aan te bevelen op te nemen dat met een schending van de mededelingsplicht, de medewerkings- en meldingsplicht (ook van wijzigingen) of de plicht premie te betalen (de verplichtingen bedoeld in de artikelen 7:928, 7:934 en 7:941 BW), niet is voldaan aan het criterium ‘adequate verzekering’, waardoor bij dergelijke schendingen dus ook een beroep kan worden gedaan op een toerekenbare tekortkoming in de nakoming van de overeenkomst tussen de contracterende partijen. Deze grondslag kan dan (eveneens) worden aangevoerd bij schade als gevolg van een geweigerde, verminderde dekking of een opzegging vanwege schending van de hiervoor bedoelde verplichtingen door de contracterende partij die zich adequaat had moeten verzekeren.

Dekking en uitkering onder de polis

Verwarring kan ontstaan als de contracterende partijen eerst opsommen voor welke schade de toerekenbaar tekort schietende partij aansprakelijk en vergoedingsplichtig is en vervolgens overeenkomen dat er daartegen adequaat zal worden verzekerd.

De contracterende partijen gaan er hierdoor soms ten onrechte vanuit dat de afgesloten verzekering ook daadwerkelijk (volledige) dekking geeft bij de verwezenlijking van de door de contracterende partijen opgesomde soorten schade en risico’s, terwijl dit niet altijd het geval is of vanzelfsprekend is. Als er schade ontstaat die niet blijkt te zijn gedekt onder de polis van de afgesloten verzekeringsovereenkomst, kan dit leiden tot een vergoedingsplicht van de tekortschietende (of anderszins aansprakelijke) partij, en als die partij geen middelen heeft de schade te vergoeden, tot contractsbreuk en een verslechterde relatie.

Vertragingsschade

Vertragingsschade zal zuivere vermogensschade zijn en dus zijn gedekt onder de polis van beroepsaansprakelijkheidsverzekeringen of van combinaties van verzekeringen.

In verzekeringsvoorwaarden kan zijn uitgesloten van dekking: ‘aanspraken tot vergoeding van schade als de aanspraken voortvloeien uit overschrijding van overeengekomen termijnen voor levering van zaken of het verrichting van diensten, voor zover deze tijdsoverschrijding het gevolg is van het onjuist inschatten respectievelijk plannen van de benodigde tijdsduur.’

Hier kan discussie over ontstaan: wanneer is sprake van een onjuiste inschatting?

Of vertragingsschade is gedekt hangt dus af van de oorzaak van de vertraging. Ligt die oorzaak in het onjuist inschatten respectievelijk plannen van de benodigde tijdsduur dan zal er waarschijnlijk geen dekking zijn onder de polis van de beroepsaansprakelijkheidsverzekering (dit doet uiteraard niet af aan een schending van de contractuele verplichtingen).

Is de vertraging veroorzaakt door een omstandigheid anders dan het onjuist inschatten respectievelijk plannen van de benodigde tijdsduur dan kan wel sprake zijn van dekking.

Opzet

Schade door opzet of roekeloosheid van de verzekerde is volgens de wet uitgesloten van dekking (zie artikel 7:952 BW). Vanwege het woord ‘roekeloosheid’ valt hieronder ook het begrip ‘voorwaardelijk opzet’ (dus hetzelfde als in het strafrecht).

Ook in verzekeringsvoorwaarden is schade als gevolg van opzet of roekeloosheid over het algemeen altijd uitgesloten.

Echter, als de verzekeringsvoorwaarden alleen van dekking uitsluiten ‘opzettelijk veroorzaakte schade’ (dus geen roekeloosheid), dan is (waarschijnlijk) niet ook voorwaardelijk opzet bedoeld.

Vrijwaringsbedingen

Ook de aansprakelijkheid op grond van een verleende vrijwaring is vaak uitgesloten van dekking als er zonder die vrijwaring geen sprake zou zijn van aansprakelijkheid.

In een contract kan bijvoorbeeld de bepaling zijn opgenomen dat partij A partij B vrijwaart en schadeloos stelt voor alle aanspraken van derden gebaseerd op de stelling dat door partij A aan partij B ter beschikking gestelde producten inbreuk maken op intellectuele (eigendoms)rechten van die derden.

Deze bepaling kan in combinatie met de verzekeringsplicht leiden tot problemen vanwege de uitsluiting van vrijwaringsbedingen in verzekeringsvoorwaarden. Uiteraard is het mogelijk dat er ook zonder het vrijwaringsbeding sprake is van aansprakelijkheid, maar dat hoeft niet altijd het geval te zijn, althans, daarover kan discussie ontstaan, hetgeen allemaal ongewenst is. Meer duidelijkheid hierover in de overeenkomst kan dit probleem voorkomen. Dit geldt te meer omdat verzekeringsvoorwaarden soms aanspraken tot vergoeding van schade voortvloeiend uit een opzettelijke inbreuk op intellectuele eigendomsrechten door de verzekerde uitsluiten van dekking.

Reageer op dit artikel