nieuws

‘Beloning naast provisie is niet meteen dubbel betalen’

Branche

Het rekenen van rechtstreekse beloning naast provisie hoeft niet direct te betekenen dat er dubbel betaald wordt. Dat zegt verzekeringsadvocaat Femke de Jong-Struiksma van advocatenkantoor Van Beem De Jong naar aanleiding van AFM-uitspraken dat een aantal adviseurs het provisieverbod misbruikt door kosten in rekening te brengen voor diensten waarvoor al is betaald.

‘Beloning naast provisie is niet meteen dubbel betalen’

Theodor Kockelkoren zei deze week in een vraaggesprek met het ANP dat de AFM ‘relatief veel signalen’ krijgt over hypotheek- en verzekeringsadviseurs die hun klanten dubbel laten betalen. De Vereniging Eigen Huis ziet als bottleneck dat nergens helder is vastgelegd wat een bestaande klant mag verwachten van zijn adviseur.
Herken je de uitspraken van de AFM?
De Jong-Struiksma: “Ik herken dit niet in de praktijk. Er zullen ongetwijfeld adviseurs zijn die het niet zo nauw nemen met de regels. Rotte appels heb je in elke sector. Maar mij zijn absoluut geen signalen bekend dat adviseurs op grote schaal misbruik maken van het provisieverbod. Wat ik wel zie is dat er heel veel onduidelijkheid bestaat over de praktische uitwerking van het provisieverbod. Niet alleen voor de consument, maar ook voor adviseurs en aanbieders. Bovendien valt mij op dat er over de hele linie bijzonder onhandig over het provisieverbod wordt gecommuniceerd. Ik denk dat we daar als branche heel voorzichtig mee moeten zijn. De AFM, maar ook adviseurs en aanbieders, kunnen het zich niet veroorloven om een misstap te begaan in de communicatie. Want alles wat je zegt of doet wordt in de ogen van de consument al snel ten onrechte uitgelegd als ‘graaigedrag’ of ‘misbruik’. Het rekenen van rechtstreekse beloning naast provisie hoeft niet direct te betekenen dat er dubbel betaald wordt. Maar er moet dan wel goed worden uitgelegd wat de klant krijgt en heeft gekregen voor het geld dat hij betaalt. En waarom hij niet alleen vanwege in het verleden betaalde provisie recht heeft op die dienstverlening.”
De Vereniging Eigen Huis ziet als bottleneck dat nergens helder is vastgelegd wat een bestaande klant mag verwachten van zijn adviseur.
“Dat is inderdaad de kern van het probleem. In het provisietijdperk werd doorgaans niet vastgelegd wat de klant precies van zijn adviseur mocht verwachten. Als de klant provisie heeft betaald, dan heeft hij meestal recht op nazorg. Maar wat er precies onder die nazorg valt, is zonder schriftelijke afspraken niet altijd duidelijk. Daarbij is ook van belang of er alleen afsluitprovisie betaald is, of ook doorlopende provisie. In het provisietijdperk wisten wij ten aanzien van verzekeringen uit de jurisprudentie dat de adviseur doorlopend moet waken voor de belangen van de tot zijn portefeuille behorende klanten. En voor die klanten geldt ook de in de Wft geregelde informatieplicht tijdens de looptijd (informeren over wijzigingen in product of wetgeving). Maar bij hypotheken geldt geen wettelijk portefeuillerecht. In principe zijn de werkzaamheden van de adviseur ten einde zodra is bemiddeld bij het sluiten van de hypotheek. Er wordt daarom wel aangenomen dat er bij hypotheken in beginsel geen nazorgplicht (behalve de informatieplicht uit de Wft) bestaat, wanneer de adviseur alleen afsluitprovisie ontvangt en geen doorlopende provisie. Maar als sprake is van (ook) een doorlopende beloning, kan dat anders zijn. Want als de klant ook doorlopend een beloning aan de adviseur betaalt, mag hij in het algemeen ook verwachten dat hij daardoor recht heeft op doorlopende dienstverlening. Tenzij daar duidelijke afwijkende afspraken over gemaakt zijn.”
Wat is het verschil tussen nazorg en een heel nieuw advies?
“Dat verschil is niet heel scherp aan te geven. Algemeen kun je zeggen dat bijvoorbeeld vragen over het nieuwe rentepercentage bij afloop van een rentevaste periode onder de gebruikelijke nazorg vallen. Maar als de klant aangeeft dat hij zijn aflossingsvrije hypotheek wil omzetten, is goed verdedigbaar dat dat een aanvraag is voor een nieuw product. Daar hoort dan een volledig nieuw advies bij waar de klant gewoon voor moet betalen. Maar daarbij is wel, zoals gezegd, van belang of de adviseur alleen afsluitprovisie heeft ontvangen of ook doorlopende provisie. De informatieplicht uit de Wft valt in ieder geval wel onder de dienstverlening die geacht werd in de provisie verdisconteerd te zijn. Maar die verplichting gaat niet ver. De Wft schrijft niet voor dat je over die wijzigingen moet adviseren.”
Hoe verhouden deze uitspraken van de AFM zich tot het Multisafe arrest waar naast provisie een abonnementensysteem werd ingevoerd?
“De Multisafe uitspraak heeft als belangrijkste les geleerd dat je als adviseur je dienstverlening niet eenzijdig mag wijzigen. Je kunt de mondelinge overeenkomst van opdracht met je bestaande klanten wel opzeggen en ze een nieuw aanbod doen. Als een klant dat nieuwe voorstel niet wil accepteren, eindigt de overeenkomst met die klant. Je kunt als hypotheekadviseur dus ook je bestaande klanten een abonnement aanbieden voor nazorg. Wat daarbij wel speelt is dat er bij een combinatie van fee en provisie als snel geroepen wordt dat de klant dubbel betaalt. Dat is lang niet altijd het geval. Ik benadruk dat je rechtstreekse beloning en provisie niet zo maar met elkaar kunt vergelijken. Het is echt appels en peren. Het provisiestelsel kent namelijk geen rechtstreekse koppeling van beloning en de werkzaamheden die daar tegenover staan. Het provisiestelsel ging uit van een subsidiërende werking. In het verleden betaalde iedereen provisie. In ruil daarvoor kon de klant een haast onbeperkt beroep op zijn adviseur doen. Sommige klanten betaalden dus ten opzichte van de dienstverlening die zij kregen eigenlijk te weinig. Het tekort werd dan opgevangen door provisie van klanten, die eigenlijk te veel betaalden in verhouding tot het werk dat voor hen verricht werd. Op die manier had iedereen toegang tot financieel advies. Maar door het provisieverbod is die subsidiërende werking voor een groot gedeelte weggevallen. Het kan daardoor voorkomen dat het voortzetten van de dienstverlening aan een bepaalde klant tegen alleen provisie inmiddels economisch niet meer uit kan. In een dergelijk geval is dus voorstelbaar dat de adviseur aan de klant een voorstel doet voor aanvullende rechtstreekse beloning. Er hoeft dan nog geen sprake te zijn van dubbel betalen. Maar de adviseur moet het natuurlijk wel duidelijk uitleggen aan de klant. Zo heeft Multisafe aan haar klanten uitgelegd dat zij een dienstverlening van hoog niveau wilden bieden en dat de provisie die zij ontving niet voldoende was om die dienstverlening te dekken. Klanten konden kiezen om die dienstverlening te blijven ontvangen, maar er dan extra voor te betalen. Op die manier heeft zij uitgelegd dat en waarom er geen sprake was van dubbele beloning.”

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.