nieuws

Kockelkoren: ‘Over effectief toezicht zijn we nog niet uitgepraat’

Branche

Hoe moet een toezichthouder als de AFM functioneren? Kan de trias politica (scheiding van de wetgevende, controlerende en uitvoerende macht) wel geweld worden aangedaan? De branche vindt van niet. Theodor Kockelkoren van de AFM denkt dat het probleem niet zo groot is.

Kockelkoren: ‘Over effectief toezicht zijn we nog niet uitgepraat’

Het was deze week een ontmoeting van verschillende werelden. Op het symposium Open Normen Ingevuld van de Erasmus Universiteit ging het onder meer over de wetgevende macht van de toezichthouder. Welten presenteerde een buitengewoon kritisch onderzoek naar hoe de AFM door de financiële wereld wordt gezien. (Hier meer daarover).
Maar de AFM was er zelf ook. Theodor Kockelkoren reageerde zelf niet direct op de verwijten van de branche zoals die uit het Welten-onderzoek naar voren werden gebracht, maar impliciet deed hij dat toch wel.
Aangeschoten tijger
Hij introduceerde zichzelf als de aangeschoten tijger van de AFM, die volgens mensen uit de financiële wereld de normen stelt, ze vervolgens ook controleert en ook nog de sancties oplegt als partijen zich er niet aan houden.
En vervolgens legde hij uit waarom dat beeld misplaatst is. Het moet volgens hem ook niet over dogma’s gaan, maar veel meer over de vraag of de toezichthoudende macht op een voor de samenleving evenwichtige manier is ingericht. En of de toezichthouder effectief is.
Inspecterende rol
Sinds de Wet op het Financieel Toezicht houdt de AFM zich ook niet meer zo bezig met wetgeving, zegt Kockelkoren. Wel worden er leidraden gemaakt, maar dat wil de buitenwereld ook, kaatst hij de bal terug. “Iedereen is het er over eens. Leidraden voorzien in een behoefte. Ze scheppen duidelijkheid. Al voelen veel ondernemers zich niet vrij om er van af te wijken”.
Overal waar de markt zoekende was en partijen kennelijk niet in staat waren om uitwassen te voorkomen, aldus Kockelkoren, heeft de AFM leidraden opgesteld. Hij denkt dat veel ondernemers niet de aandrang voelen om af te wijken van de suggesties in de leidraad, omdat ze vrezen dat het kosten oplevert. Terwijl afwijken van suggesties soms best kan. “Er is nog altijd een groot deel van de ondernemers die de vrijheid niet wil nemen om het anders te doen.”
Bevestiging
Hij wijst er ook op dat  bedrijven bij twijfel altijd contact kunnen opnemen. De AFM kan geen ruling geven, zoals de belastingdienst dat wel kan, maar is best bereid om schriftelijk een bevestiging te sturen. Aldus Kockelkoren.
De AFM heeft beleidsvrijheid en die is in de ogen van sommigen onwenselijk. Kockelkoren denkt dat alles dichttimmeren met gesloten normen juist averechts werkt. De verschillen tussen ondernemingen zijn groot en de ontwikkelingen gaan snel. Het scenario om alle beleidsvrijheid te beknotten zou ook niet werken, denkt de AFM-baas. Gesloten normen stimuleren niet de ondernemingszin van bedrijven en doen geen recht aan de werkelijkheid van alledag. Maar het is een logisch gevolg dat als je met open normen werkt, de toezichthouder zich soms op politiek terrein begeeft. Hij kan daar wel mee leven.
Rechter
Kritiek dat de leidraden ook voor de rechterlijke macht leidend zijn, is niet terecht, zegt Kockelkoren. De rechter toetst altijd of de leidraad rechtmatig is. Ook de gedachte dat leidraden een wenselijke situatie beschrijven en dat de AFM daarmee zijn boekje te buiten gaat, is misplaatst. Net als de huiver dat ondernemingen daardoor niet met nieuwe producten durven te komen.
Bij sancties stappen ondernemers ook vaak gewoon naar de rechter. Maar, zegt Kockelkoren, ook daar doet de AFM niet echt veel fout. “Een derde van de boetes die we opleggen komt bij de rechter terecht. Acht van de tien opgelegde boetes van de AFM houdt voor de rechter stand.”
En op de kritiek dat de AFM een gebrek aan empathie met de branche toont, zegt Kockelkoren: “Iedereen volgt ons. We leggen voortdurend verantwoording af. Ook in de media. We moeten elke vijf jaar bij het IMF op het matje, maar ook de Rekenkamer en de Tweede Kamer toetst ons.”
Verbeteringen mogelijk
Toch geeft Kockelkoren toe dat er verbeteringen mogelijk zijn. “We hebben de markt vrij intensief bij de leidraden betrokken, maar soms formeel en soms informeel. Ik denk dat we dat beleid verder moeten ontwikkelen. En meer helderheid moeten bieden over de input die men kan leveren.”
Ook denkt hij dat de vindbaarheid van de leidraden omhoog kan. Nu zijn ze nog lastig te vinden op de site. “We moeten zaken beter uitleggen”, zegt hij. “Boetebeschikkingen zijn interessante materie voor veel partijen, maar ze zijn niet echt leesbaar en de essentie is er lastig uit te halen. Dat moeten we ons aantrekken.”
Transparanter
Tot slot, de rechter doet al veel voor het aanscherpen van de AFM-uitspraken, maar volgens Kockelkoren kan de Nationale Ombudsman ook een rol vervullen.
Op de vraag of hij niet gewoon transparanter kan zijn, zegt Kockelkoren: “We hebben meer openheid nodig, maar geheimhouding zijn we verplicht. Als we meer vertellen over de onderzoeken die we doen, dan zijn er stakeholders die daar huiverig voor zijn.”
Hij zegt desalniettemin dialoog erg belangrijk te vinden. “Over de kwestie wat nu effectief toezicht is, zijn we nog niet uitgepraat. We worstelen ook nog echt met de vraag wat nu ‘het klantbelang centraal stellen’ precies is. Tegelijkertijd moeten we de cultuur van deze financiële sector veranderen. En dat is een veel moeilijker vraag. Daarover willen we met de sector wel in dialoog.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.