blog

De Jong & Kemper over portefeuillerecht: winstrecht

Branche

Een overname moet een feestje zijn; een geslaagde transactie eindigt met champagne. Maar de overnamepraktijk in de assurantiebranche kent ook een donkere kant. Uit de praktijk blijkt dat overnames vaak op een teleurstelling uitlopen. Femke de Jong en Frans Kemper hebben een boekje gemaakt over portefeuillerecht. Op Amweb presenteren we een aantal hoofdstukken. Vandaag het eerste: winstrecht.

De Jong & Kemper over portefeuillerecht: winstrecht

“Het zit dus zo. Ik heb mijn portefeuille destijds op basis van winstrecht verkocht. Toen ging de koper failliet, maar ik heb mijn portefeuille na veel geduw en getrek teruggekregen van de curator. Nu ga ik ‘m opnieuw verkopen, maar dit wil ik dus NOOIT meer meemaken!”

Ik knik instemmend: “Heel verstandig. Wat is uw plan?”. Cliënt licht dat enthousiast toe. “Ik heb een aanbod gekregen. Uitgestelde betaling, dat wel. Maar het lijkt me een betrouwbare club. We dragen nu de portefeuille over en dan rekenen we over een jaar in één keer af op basis van de dan aanwezige omzet. Met rente!

Rooskleurig
Hij glundert van enthousiasme. Zelf zie ik het iets minder rooskleurig in. Toch weer winstrecht.

De eerste vraag die in dit soort gevallen opkomt, is waarom een verkoper er voor kiest om zijn bedrijf te verkopen aan een partij die kennelijk geen geld heeft om daarvoor te betalen. Er kunnen goede redenen zijn om af te spreken dat een deel van de koopsom later wordt betaald. Bijvoorbeeld als onderdeel van een garantie en zekerhedenconstructie. Een koper kan er een gerechtvaardigd belang bij hebben om wat geld achter te houden, voor het geval achteraf blijkt dat er toch wat verborgen gebreken in de portefeuille zitten. Of voor het geval de betrokken verzekeraars niet mee willen werken aan overvoer.

Betalen
Maar is een koper helemaal niet bereid of in staat om een substantieel deel van de koopsom ineens te betalen? Dan is dat helaas vaak een indicatie dat er meer aan de hand is. Toch wordt de winstrechtconstructie in de praktijk nog steeds veelvuldig toegepast. Bij een winstrechtconstructie is de koopsom gebaseerd op een percentage van de omzet of doorlopende provisie.

Mogelijk
De koopsom wordt achteraf berekend en betaald, vaak over een periode van meerdere jaren. Technisch gezien is deze constructie mogelijk, maar het is zeer riskant en dus buitengewoon onverstandig. Zowel voor koper als voor verkoper. In de praktijk ontstaan er doorlopend problemen met dit soort transacties. Dat heeft een aantal oorzaken.

Zelden
Ten eerste worden de afspraken die partijen over de winstrechtconstructie maken zelden goed in de koopovereenkomst vastgelegd. Er staat dan bijvoorbeeld alleen in algemene zin dat koper jaarlijks, gedurende 10 jaren, een bedrag ter hoogte van 10% van ‘de doorloop’ als koopsom aan verkoper zal voldoen.

Doorloop
Maar wat verstaan partijen dan onder ‘doorloop’? Is dat alle doorlopende provisie? Of vindt er nog een kostenaftrek plaats? Wat gebeurt er als de provisie afneemt omdat koper de portefeuille niet goed heeft bediend? Of als er juist nieuwe polissen voor overgenomen klanten worden gesloten? Valt de provisie voor die nieuwe producten dan nog steeds onder de ‘doorloop’, waarover de koopsom wordt berekend?

Rechtstreekse beloning
En wat als koper ineens besluit om helemaal over te stappen op rechtstreekse beloning? Het komt in de praktijk zelden voor dat partijen hier juridisch sluitende afspraken over maken.

Daarnaast vergt het optuigen van een winstrechtconstructie de nodige praktische en organisatorische maatregelen. Dat wordt vaak vergeten of maar half geregeld. Zo moet de overgenomen portefeuille onder een apart agentschapsnummer worden geadministreerd, anders is achteraf niet meer te herleiden over welk gedeelte van de assurantieportefeuille het winstrecht moet worden berekend.

Provisie
Idealiter wordt de overgenomen portefeuille zodanig beheerd dat verzekeraars de provisie die betrekking heeft op de overgenomen portefeuille niet kunnen verrekenen met eventuele overige schulden (rekening-courant) van koper. Maar daar wordt in de praktijk eigenlijk nooit voor gezorgd.

Helaas
Met de cliënt in dit bovenstaande voorbeeld liep het helaas niet goed af. Ik kan met gemak nog een tiental praktijkvoorbeelden van winstrechtperikelen met desastreuze afloop opnoemen.

Begin er niet aan
Mijn advies? Begin er niet aan. Gewoon niet meer doen. Zelfs niet als alle beschikbare voorzorgsmaatregelen correct zijn getroffen. Want het wezenskenmerk van een winstrechtconstructie is én blijft dat partijen nog jarenlang aan elkaar vastzitten, zonder dat er enige vorm van zekerheid bestaat over de vraag óf en hoeveel verkoper uiteindelijk aan koopsom ontvangt.

Aandachtspunten: winstrecht

• Bij een winstrechtconstructie is de hoogte van de koopsom afhankelijk van de toekomstige omzet of de winst.

• Een winstrechtconstructie is zeer riskant. Zelfs als de transactie correct is opgetuigd en uitgevoerd.

• U kunt er vaak beter voor kiezen om een vaste koopsom af te spreken, die in termijnen wordt voldaan. Dat voorkomt geschillen over de hoogte van de koopsom.

• Kiest u toch voor een winstrechtconstructie? Geef dan in de koopovereenkomst exact en tot in detail aan hoe het winstrecht wordt berekend en betaald.

• Controleer vooraf of koper voldoende solvabel is om de termijnbetalingen te kunnen voldoen.

• Sta als verkoper niet toe dat koper nieuwe overnames doet of financieringen aangaat, zolang de koper u nog geld schuldig is.

• Ga als verkoper nooit akkoord met een constructie waarbij de koopsombetalingen zijn achtergesteld ten opzichte van andere schuldeisers, zoals een verzekeraar.

De komende zes weken presenteert Amweb elke week een hoofdstuk uit het boekje van De Jong en Kemper. De volgende verschijnt volgende week en gaat over Waarde en Prijs: de X-factor.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.