blog

Hopelijk stapt Cas naar de rechter

Branche

Gisteren legde de AFM een boete van honderdduizend euro op aan Cas Assurantën BV. Cas zou aan vijf klanten een vergoeding hebben berekend, die ‘kennelijk onredelijk’ is. Kritiek alom: ‘bemoeit de AFM zich nu ook al met commerciële marktverhoudingen?’ In dit blog een nadere beschouwing.

Hopelijk stapt Cas naar de rechter

Vooropgesteld: de afspraak over beloning en tarief is primair een zaak tussen de klant en de adviseur/bemiddelaar. Aldus de parlementaire geschiedenis van art. 149a Bgfo (oud), nu art. 86c Bgfo. De AFM dient zich dan ook uiterst terughoudend op te stellen bij het beoordelen van vergoedingen die de adviseur/bemiddelaar met zijn klanten afspreekt. Inmenging is alleen geoorloofd als er sprake is van (a) een buitensporige beloning die (b) evident afbreuk doet aan het belang van de klant. Vindt ook de AFM.

Kennelijk onredelijk?
De vraag of een beloning ‘kennelijk onredelijk’ is, wordt in beginsel getoetst naar het moment waarop de beloningsafspraak wordt gemaakt. En dus niet achteraf. Daarbij is van belang welke beloningsvorm in een specifiek geval is gebruikt. Het boetebesluit biedt daar – ondanks 60 pagina’s tekst – geen uitsluitsel over. En dat is jammer, want dat is hier van cruciaal belang.

Fixed fee versus een uurtarief
In een stelsel van directe beloning zijn er ruwweg twee smaken; fixed fee of een uurtarief.

Werkt een adviseur/bemiddelaar op basis van uurtarief? Dan moet hij aan de klant (en de AFM) kunnen verantwoorden hoeveel uren hij om welke reden aan een dossier heeft besteed. Brengt een adviseur/bemiddelaar meer uren in rekening dan hij daadwerkelijk heeft besteed? Dan is sprake van ‘overbilling’. Dat is, zowel binnen als buiten de sector, niet toegestaan. Vergelijk, fictief, de Tom Cruise film The Firm, naar het gelijknamige boek van John Grisham. Is sprake van ‘overbilling’? Dan dient dat in mijn optiek niet te worden getoetst aan de kennelijke onredelijkheidsnorm. Er is in dat geval namelijk geen sprake van een inducement-vraagstuk; het is primair een integriteitskwestie. Tenzij blijkt dat, op voorhand, evident sprake was van een buitensporig uurtarief. Maar dat lijkt hier niet aan de orde.

Buffer
Dan fixed fee. De adviseur/bemiddelaar maakt dan een begroting van de verwachte, te besteden tijd. Of die tijd ook daadwerkelijk wordt besteed, is niet doorslaggevend voor de vraag of de hoogte van de vergoeding kennelijk (on)redelijk is. Soms valt het mee en heeft de adviseur/bemiddelaar een voordeel. Soms valt het tegen en is de klant goedkoop uit. Dat is inherent aan het systeem van een vaste vergoeding.
Een verstandig adviseur/bemiddelaar bouwt om die reden een buffer in. Dat is, behoudens evidente misstanden, niet op voorhand aan te merken als ‘kennelijk onredelijk’. Integendeel; in een vrije markt is dat een kenmerk van verantwoord ondernemerschap. De ingecalculeerde buffer is de prijs die de consument betaalt voor zekerheid omtrent de totale kosten van dienstverlening. De consument weet dat ook en vindt dat prima; bij een schildersbedrijf of CV-installateur gaat het niet anders. Bovendien staat het de consument vrij om meerdere offertes op te vragen.

Hoe zit het dan in dit geval van Cas?
Is hier inderdaad sprake van ‘overbilling´? Dan heeft de AFM terecht ingegrepen, zij het dat ik er niet van overtuigd ben dat dit op de correcte juridische grondslag is gebeurd.
De uitvoerige motivering van het besluit wekt evenwel de indruk dat de AFM een fixed fee afspraak (achteraf) heeft beoordeeld alsof het een vergoeding op basis van een uurtarief was. Als dat het geval is, is de gebruikte beoordelingsmethodiek en de bijbehorende uitkomst uitermate onbevredigend. En dat is zorgwekkend. Niet in de laatste plaats omdat de AFM toch al een wankel track-record heeft op het gebied van beloningsvraagstukken en al eerder publiekelijk toegaf dat zij (te) weinig verstand van commerciële bedrijfsvoering heeft. Vergelijk haar optreden in het winstcommissiedossier (2012) en het vermeende misbruik van het provisieverbod.

Ik hoop dan ook dat Cas deze zaak voorlegt aan de rechter, zodat alsnog snel duidelijk wordt waar we het hier nu precies over hebben.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.