nieuws

AFM krijgt draai om de oren in zaak rentederivaten

Archief 3272

De AFM heeft gefaald bij het toetsen van de herbeoordeling van rentederivaten door banken. Die conclusie trekt onderzoeksbureau Alvarez & Marsal (A&M) uit een onderzoek naar de werkwijze van de toezichthouder in de rentederivatenkwestie. Een groot aantal klanten, voornamelijk uit het mkb, zijn gedupeerd omdat de dienstverlening van banken tekortschoot. Dat signaleerde de AFM al eerder, maar de herbeoordeling die banken op het verzoek van de toezichthouder hebben uitgevoerd, was onjuist en onvolledig. Dat moet ook de AFM worden aangerekend, aldus de onderzoekers.

AFM krijgt draai om de oren in zaak rentederivaten

Begin 2014 deed de AFM aanbevelingen aan banken om tot betere derivatendienstverlening te komen. Dat jaar stonden 17.000 rentederivaten uit bij mkb-bedrijven, goed voor circa € 26 mld aan financiering. Maar de waarde van de derivaten was € 2,7 mld negatief. Vervolgens zijn banken hun dienstverlening met betrekking tot rentederivaten gaan herbeoordelen. De AFM moest erop toezien dat de juiste aspecten in de herbeoordeling werden meegenomen en dat prioriteit werd gegeven aan situaties die een groter risico voor de mkb-onderneming opleveren. Daarin is de toezichthouder niet geslaagd: “In de herbeoordeling door de banken, evenals in de toetsing daarop door de AFM, is het wettelijk kader onvoldoende toegepast. Uit een interne analyse bleek ook dat de AFM onvoldoende streng en consistent is geweest bij het toetsen van de herbeoordelingen door banken om de kwaliteit van de herbeoordeling te beoordelen. Hierdoor lopen klanten het risico dat ze niet de eventueel daarbij behorende compensatie zouden ontvangen.” Inmiddels zijn er al een aantal klachtzaken behandeld door Kifid.

Vijf oorzaken
De raad van toezicht van de AFM heeft daarop A&M gevraagd onderzoek te doen naar de oorzaken. Het bureau benoemt vijf oorzaken voor het mislukken van het herzieningsproject: complexiteit, bemensing, projectgovernance, kwaliteitsbewaking en het melden van signalen. “Gedurende het gehele project is sprake van een samenloop van de genoemde oorzaken. Juist door deze samenloop van de genoemde oorzaken in de verschillende fasen van het project, zijn de geconstateerde tekortkomingen ontstaan.” Het projectmanagement heeft tussendoor wel maatregelen genomen op losse onderdelen, zoals het uitbreiden van de capaciteit, maar “de samenloop van oorzaken is echter niet onderkend en daarom zijn er geen maatregelen genomen om de effecten van deze samenloop te mitigeren”. “Het herkennen van (het risico op) samenloop van genoemde oorzaken is cruciaal om het manifesteren van tekortkomingen te voorkomen, te herkennen en/of te mitigeren. De AFM kent geen systeem dat gedurende een project de wijziging van het risicoprofiel van een project op samenlopende oorzaken meet of onderkent.”

Geen stabiel team
In het rapport noemt A&M onder meer het grote verloop in het projectteam en de versnipperde tijdsbesteding van de teamleden, die leidden tot een minder stabiel en betrokken team. “Slechts 1 van de 18 medewerkers is over de gehele periode bij het project betrokken. De tijdsbesteding van een projectmedewerker varieerde tussen de 25% en 100% van de werkweek. Slechts 3 van de 18 betrokken medewerkers zijn in enige periode 100% van hun werkweek bij het project GBR actief geweest.” Medewerkers werden meer op basis van beschikbaarheid aan het project toegewezen dan op basis van geschiktheid. Verder waren de verantwoordelijkheden niet duidelijk en was het projectdossier onvoldoende gedocumenteerd. Diverse signalen, zoals mogelijke tekortkomingen die door projectteamleden waren gemeld, zijn niet opgepakt.
Volgens de onderzoekers zijn de oorzaken die tot het mislukken van het rentederivatenproject hebben geleid en de samenloop ervan niet structureel.

Verbeteringen
“Op basis van de leerpunten uit het onderzoek voert de AFM verbeteringen door”, zo reageert de toezichthouder. “Deze sluiten aan bij de veranderingen die al zijn ingezet in het kader van de strategie van de AFM die is gericht op het versterken en vernieuwen van het toezicht.” Als voorbeelden van verbeteringen noemt de toezichthouder het centraal beleggen van de kwaliteitsbewaking van het toezicht, het AFM-breed invoeren van een lijnorganisatie en het ontwikkelen van persoonlijk leiderschap van managers en medewerkers. “Naar aanleiding van het rapport zal het risicoprofiel van projecten ieder kwartaal – en frequenter als zich belangrijke nieuwe ontwikkelingen voordoen – worden gemonitord. De voortgang van dossiers met een hoog risico bespreken we elk kwartaal in het bestuur.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.